© Sputnik / Aleksei Filippov
Qazaqstan ulttyq quramasynyń shabýylshysy Abat Aiymbetov resmi túrde Rýmyniianyń «Petrolýl Ploeshti» klýbyna aýysty. Bul qadam qazaqstandyq fýtbolshylardyń shetelde ózderin kórsetýge degen qulshynysynyń jańa deńgeiin kórsetedi. Osy oraida Ult.kz tilshisi sheteldik klýbtarǵa aýysyp, kózden tasada qalǵan fýtbolshylardy anyqtap kórdi.
Joǵaryda atap ótkendei, qazaqstandyq shabýylshy Abat Aiymbetovtiń mansaby erekshe jolmen órbidi. El chempionatynda úsh titýl jáne Qazaqstan Kýbogyn jeńgen oiynshy, ulttyq quramada 45 matchqa shyǵyp, 9 gol salǵan tájiribeli forvard. Onyń sońǵy klýby – Túrkiianyń «Adana Demirspor» komandasy, munda ol bir jarym maýsym boiy óner kórsetip, 37 matchta 6 gol soqqan.
Rýmyniialyq klýbpen jasalǵan kelisim – bir jyldyq, biraq klýb bastamasymen uzartýǵa múmkindik bar. Klýb basshylyǵy Aiymbetovti «qasqyrlardyń» shabýylyn kúsheitetin negizgi tulǵa retinde tanystyrdy. Bul transfer qazaqstandyq fýtbolshylardyń halyqaralyq arenada bedelin arttyratyn mańyzdy qadam bolyp otyr.
Qazaqstandyq legionerlerdiń sheteldegi jaǵdaiy
Abat Aiymbetovtiń aýysýy jalǵyz oqiǵa emes. Qazirgi tańda jiyrmakǵa jýyq qazaqstandyq fýtbolshy túrli sheteldik klýbtarda óner kórsetedi. Mysaly, Bahtier Zainýtdinov Túrkiianyń «Beshiktash» komandasynda turaqty oryn alyp, transferlik naryqta 6 million eýroǵa baǵalanyp otyr. Nuraly Álip reseilik «Zenit» sapynda mańyzdy qorǵaýshy bolyp qalyptasqan. Al Artýr Shýshenachev Izrailde tájiribe jinaýda, al Georgii Jýkov Qytai Sýperligasynda óner kórsetip, halyqaralyq arenada qazaq fýtbolynyń bedelin kóterýde. Taǵy bir mysal, qaqpashy Nurbol Júnisov, ol Polsha chempionatynda óner kórsetip, óz komandasynyń qorǵanysyn kúsheitti. Sheteldik tájiribe qazaqstandyq oiynshylardyń tehnikalyq jáne taktikalyq qabiletterin aitarlyqtai jetildiredi.
Qazaqstandyq fýtbolshylardyń shetelde oinaýy buryn az bolsa, qazir keńinen taralyp jatyr. Olar Ýkraina, Belarýs, Moldova, Armeniia, Resei, Qytai, Qyrǵyzstan siiaqty elderde óner kórsetedi. Mysaly:
Ýkraina: Dmitrii Nepogodov – «Chernomorets» klýbynda.
Belarýs: Denis Mitrofanov – «Isloch».
Moldova: Vadim Iakovlev – «Belts».
Armeniia: Gevorg Nadjarian, Danil Ankýdinov – «Van» klýbynda; Timýr Rýdoselskii – «Alashkert».
Resei: Bahtier Zainýtdinov, Nuraly Álip, Marat Bystrov, Lev Skvortsov.
Qytai: Georgii Jýkov – «Tsanchjoý Maiti Laions».
Qyrǵyzstan: Alty qazaqstandyq oiynshy túrli klýbtarda júr.
Bul kórsetkishter qazaqstandyq fýtbolshylardyń shetelge shyǵýǵa degen qulshynysynyń artqanyn dáleldeidi.
Fýtobolshylardyń jetistikteri
Fýtbol sarapshylarynyń pikirinshe, «qazaqstandyq oiynshylardyń sheteldik klýbtarǵa aýysýy tek jeke mansap úshin ǵana emes, ulttyq quramanyń deńgeiin kóterýdiń joly. Shetel tájiribesi, básekege qabilettilik qazaq fýtbolyn jańa biikke shyǵarady». Endi jetistikke jetken fýtbolshylardy tizbektep kórsek:
Islam Chesnokov – Shotlandiianyń Heart of Midlothian FC klýbynda oinap júr. Oń jaq shapsan pozitsiiasynda óner kórsetetin Islam 2025 jyldyń 26 maýsymynda premer-ligalyq 7 matchqa qatysyp, tájiribe jinaqtaýda. Áli gol soqpaǵanymen, ulttyq quramamen UEFA Nations League matchtarynda Qazaqstan atyn tanytýda. Bul – sheteldik tájiribeniń jas oiynshylar úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetetin mysal.
Lev Skvortsov Túrkiianyń Serik Spor klýbynda jartylai qorǵaýshy pozitsiiasynda oinap, ulttyq quramada 8 match ótkizdi. Ol qazirgi tańda shetel chempionatynda turaqtylyq tanytyp, tájiribesin arttyrýda.
Shahmýrza Adyrbekov Slovakiianyń AS Trenčín klýbynda óner kórsetedi. Jas shabýylshy áli gol soqpaǵanymen, 5 matchqa qatysyp, alańdaǵy ýaqytyn tiimdi paidalanyp otyr. Ol Qazaqstannyń jastar quramasynda da tájiribe jinaqtaýda.
Dastan Sátpaev qazirgi tańda FC Kairat sapynda oinaidy, biraq jazda álemdik grand – Chelsea FC klýbyna aýysýy josparlanǵan. 2025 jyldyk 26 maýsymynda ol 26 matchta 14 gol soǵyp, Qazaqstannyń eń jarqyn jas shabýylshylarynyń birine ainaldy.
Qazaqstandyń legionerlerdiń shetelde óner kórsetýi qazaqstandyq fýtboldyń geografiiasyn keńeitip, halyqaralyq deńgeide moiyndalýyna jol ashyp jatyr.
Qazaqstan fýtbolshylary nege jarqyramai qalady?
Qazaqstan fýtbolynyń legionerleri sońǵy jyldary álemdik arenanyń ár buryshyna óz izin qaldyrýda. Degenmen, kópshilik sheteldik matchtardy qarap otyryp, qazaq fýtbolshylarynyń goldary men nátijelerin kórmei jatady. Bul olarǵa tán qupiia kezeń, jasyryn «saiahat» kezeńi, jáne bul kezeń mańyzdy ári qajetti.
Shetelge shyqqan jas legionerlerdiń bári birdei alǵashqy kúnnen-aq alańnyń juldyzyna ainalmaidy. Kóp jaǵdaida olar rezervtik quramda oinaidy, jattyǵý men tájiribeden ótip, ózderiniń sheberligin jetildiredi.
Mysaly, Shahmýrza Adyrbekov Slovakiianyń AS Trenčín klýbynda 5 matchta 187 minýt qana oinaǵan. Bul statistikaǵa qarap «kórinbeidi» dep oilaýǵa bolady. Biraq sarapshylar úshin bul jas oiynshynyń halyqaralyq deńgeige daiyndalý protsesiniń qalypty bóligi.
Islam Chesnokov Shotlandiianyń Hearts klýbynda oń jaq shapsan pozitsiiasynda óner kórsetedi. Premer-ligalyq 7 matchta gol soqpaǵanymen, ulttyq quramamen UEFA Nations League oiyndarynda Qazaqstan atyn tanytýda.
Qazirgi legionerlerdiń keibiri kelisim jasasa da, birden alańǵa shyqpaidy. Mysaly, jas shabýylshy Dastan Sátpaev jazda álemdik grand Chelsea FC klýbyna aýysýy múmkin, biraq jas mólsheri men litsenziialyq shekteýlerge bailanysty alǵashqy matchtary keiinge shegeriledi. Bul jas oiynshy úshin qorqynyshty jaǵdai emes, kerisinshe, olardyń bolashaqtaǵy jaryqqa shyǵýyna daiyndyq kezeńi.
Sheteldik klýbtar kóbine jergilikti oiynshylarǵa media nazaryn aýdarady. Qazaqstandyq fýtbolshylar alańda oinap jatsa da, kópshilikke kórinbeýi múmkin. Qarapaiym kózqaraspen «kórinbeidi» dep oilaýǵa bolady, biraq árbir oiyn tájiribe, árbir minýt ósim kezeńi.
Aqbota Musabekqyzy
