Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2019 jyldyń 15 shildesinde ótken QR Úkimetiniń keńeitilgen otyrysynda halyqtyń turmys sapasyn jaqsartý boiynsha mindetterdi alǵa qoidy. Áleýmettik jaǵdaidy jaqsartýda tirshilikti qamtamasyz etetin infraqurylymnyń tiimdi jumysyna mańyzdy ról aýdarylady. 2019-2020 jyldardaǵy jylytý maýsymyna daiyndyq týraly PrimeMinister.kz saityna bergen suhbatynda QR Energetika ministrliginiń Atomdyq jáne energetikalyq qadaǵalaý jáne baqylaý komiteti tóraǵasynyń orynbasary Erjan Erboluly Ertaev aityp berdi.
— Jylytý kásiporyndarynyń aldaǵy jylý maýsymyna jalpy daiyndyǵy qandai?
— Jylytý kezeńine jalpy daiyndyq shtattyq rejimde ótýde. Energetika ministrligi Úkimettiń tapsyrmasy boiynsha ár ai saiyn energetikalyq kásiporyndardyń basshylarymen jáne oblystyq ákimdiktermen birlesip selektorlyq salalyq keńes ótkizedi. Bul keńeste ár óńirdiń jylý maýsymyna daiyndyǵy jáne problemalyq máseleleri qarastyrylady.
Atap aitsaq, búgingi tańda 2019 jylǵa arnalǵan keste boiynsha 11 energobloktan 5 energoblokty, 63 qazannan 34 qazandy 46 týrbinadan 20 týrbinany jóndeý jumystary aiaqtaldy. Ártúrli kezeńderde 4 energoblokta, 30 qazandyqta, 17 týrbinada jumys júrgizilýde.
Elektr jelileri boiynsha qazirgi tańda 15 myń shaqyrym elektr jelileri jóndelip, 836 qosalqy stantsiiada jumystar aiaqtaldy.
— Jylytý kásiporyndarynda jylý maýsymyna daiyndyq boiynsha jóndeý jumystary ýaqytyly aiaqtala ma?
— Bul másele boiynsha Energetika ministrligi kásiporyndardyń jóndeý jumystary barysyna únemi monitoring júrgizedi jáne jóndeý jumystarynyń kestege sáikes oryndalýyn turaqty túrde baqylaidy.
Jalpy, elimizdiń barlyq óńirlerinde jóndeý jumystary bekitilgen kestege sáikes júrgizilýde. Sonymen qatar keibir óńirlerde artta qalýshylyqtar bar. Biraq munyń jylý kezeńiniń bastalýyna esh kedergi bolmai, ýaqytyly aiaqtalatynyna senimdimiz.
— Jylý maýsymynyń bastalýyna orai jylytý kásiporyndary otynmen qamtamasyz etilgen be?
— Jalpy, energiia kózderiniń qoimalarynda qazirgi tańda 3,7 mln tonna kómir qory jinaqtalǵan. Bul kómir qory ótken jylmen salystyrǵanda 21%-ǵa artyq. 103 myń tonna mazýt qory bar, bul ótken jylmen salystyrǵanda 24%-ǵa artyq. Búgingi kúngi jinaqtalǵan otyn qory jylý kezeńin bastaý úshin jetkilikti.
Energetikalyq kásiporyndar otyndy kelisimshart boiynsha bekitilgen kestege sáikes satyp alady. Sondyqtan otyn qory jetkilikti dep esepteimiz.
— Jylytý kásiporyndarynyń qaryzy qanshalyq jáne Energetika ministrligi tarapynan qaryzdy azaitý úshin qandai sharalar qabyldanýda?
— Jalpy alǵanda, búgingi kúni jetkizilgen gaz úshin «QazTransGaz-Aimaq» AQ aldynda energiia jetkizýshi kásiporyndardyń bereshegi 7,9 mlrd teńgeni quraidy.
Sondai-aq, «Bogatyr Kómir» AQ aldynda jetkizilgen kómir úshin «Kókshetaý Jylý» men «Sevkazenergo»-nyń jalpy 527 mln teńge kóleminde bereshegi bar. Osy bereshekti óteý úshin ekijaqty kelisimshart jasalyp, osy kelisimshartta bekitilgen kestege sáikes tólemder júrgiziledi.
Salalyq selektorlyq keńeste Energetika ministri kásiporyndardyń basshylaryna jáne oblys ákimdikterine birqatar tapsyrmalar berdi. Sonyń ishinde osy bereshekti ýaqytyly, bekitilgen kestege sáikes óteýdi tapsyrdy. Bul másele Energetika ministrliginiń turaqty baqylaýyna alynǵan.
— Ministrlikte áleýmettik óndiris nysandaryna áleýmettik mazýtty jetkizý boiynsha jaǵdai qandai?
— Áleýmettik mazýtpen qamtamasyz etý boiynsha. Búgingi tańda ministrlikte 277 myń tonna kólemindegi mazýtpen áleýmettik óndiris nysandaryn qamtamasyz etý boiynsha keste ázirlengen.
Aldyn-ala baǵalaý boiynsha áleýmettik mazýttyń baǵasy qosymsha qun salyǵymen qosa eseptegende 100 myń teńgeni quraityn bolady. Qazirgi ýaqytta bul keste kelisý, bekitilý satysynda.
