QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda Premer-Ministrdiń Birinshi orynbasary – qarjy ministri Álihan Smaiylov ekonomikany, ShOB-ty, azamattardy qoldaýǵa jáne biýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etýge arnalǵan shyǵystardy qosa alǵanda, 2020 jylǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjetti naqtylaý týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz portalyna silteme jasap.
Onyń aitýynsha, qazirgi ýaqytta álem ekonomikalyq damýdyń baiaýlaýy jáne koronavirýstyq infektsiianyń taralýy sekildi eki ǵalamdyq syn-tegeýringe betpe-bet kelip otyr. Bul bir-birimen bailanysty faktorlar bizneske, halyqqa jáne ekonomikaǵa keri áserin tigizýde.
«Qaraýǵa usynylǵan “2020 jylǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjetti naqtylaý týraly” Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Jarlyǵynyń jobasy osyndai qiyn jaǵdaida ekonomikany, shaǵyn jáne orta biznesti, halyqty qoldaýǵa jáne biýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Respýblikalyq biýdjettiń kiristeri 6,4 trln teńge kóleminde baǵalanýda. Syrtqy jaǵymsyz faktorlarynyń áserinen qosylǵan qun salyǵy, shiki munaiǵa eksporttyq keden bajy, tabiǵi resýrstardy paidalanǵany úshin túsetin túsimderiniń tómendeýi kútilýde», — dedi qarjy ministri Álihan Smaiylov.
Á. Smaiylovtyń aitýynsha, tótenshe jaǵdai kezinde halyqty jáne ekonomikany qoldaýǵa úsh baǵyt boiynsha qosymsha shyǵystar qarastyrylǵan.
Birinshi baǵyt. Ekonomikalyq turaqtylyqty jáne tótenshe jaǵdai rejimin qamtamasyz etýge birqatar sharalar kózdeledi.
«Jumyspen qamtý jol kartasyn» iske asyrýǵa 1 trln teńge baǵyttalatyn bolady. Infraqurylymdyq jobalar iske asyrylady jáne 250 myń jumys orny ashylatyn bolady.
«Biznestiń jol kartasyn» iske asyrýǵa qosymsha 84,5 mlrd teńge baǵyttaý josparlanyp otyr. Baǵdarlamada kásipkerler kreditteri boiynsha sýbsidiialaý jáne kepildendirý arqyly kásipkerlikti qoldaý sharalaryn kúsheitý kózdelip otyr. Bul shamamen 16 myń jumys ornyn ashýǵa jáne 250 mlrd teńgeden astam salyq túsýine múmkindik beredi», — dedi Álihan Smaiylov.
Sondai-aq, azamattardyń jekelegen sanattary úshin azyq-túlik turmystyq jiyntyq berýge 30,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Osy sharalar jalpy 2 mln astam adamdy qamtityn bolady.
Naqtylaý sheńberinde, «Eńbek» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa somasy 50 mlrd teńge qosymsha shyǵystar kózdeledi. Sonyń nátijesinde jappai kásipkerlikti damytý, áleýmettik osal halyqty qoldaý, eńbek deldaldyǵy men sheberliktiń tiimdi modelin jasaý jalǵastyrylatyn bolady.
Buǵan qosa, Á. Smaiylov koronavirýstyq infektsiianyń taralýy boiynsha aǵymdaǵy jaǵdaidy eskere otyryp, Memleket basshysy karantinge tartylǵan meditsinalyq jáne basqa da qyzmetkerlerge qosymsha aqy tóleýdi júzege asyrýdy tapsyrǵanyn atap ótti. Atalǵan maqsattarǵa 40,5 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Ekinshi baǵyt. Makroekonomikalyq kórsetkishterdiń ózgerýine bailanysty is-sharalar. Osy jyldyń 1 sáýirinen bastap áleýmettik tólemderdi indeksatsiialaý jáne shetel valiýtasynyń ózgerýine bailanysty shyǵystardy óteý júzege asyrylatyn bolady. Oǵan 315,6 mlrd teńge baǵyttalady.
Úshinshi baǵyt. Azamattardy jáne ekonomikany qoldaýǵa, onyń ishinde Memleket basshysynyń bir qatar tapsyrmalaryn iske asyrýǵa, 293 mlrd teńge baǵyttaý usynylady.
Osy qarajat sheńberinde ómir sapasyn jaqsartý jáne kirister men suranysty ulǵaitýmen birge óndiristi yntalandyrýǵa baǵyttalǵan sharalar men jobalardy iske asyrý josparlanyp otyr.
Biýdjet kiristeri boiynsha shyǵyndardy óteýge jáne joǵaryda atalǵan sharalardy iske asyrý úshin respýblikalyq biýdjet shyǵystary 532 mlrd teńgege ońtailandyryldy. Biýdjet tapshylyǵy 841 mlrd teńgege ulǵaityldy.
Nátijesinde, respýblikalyq biýdjet parametrleri bylaisha qalyptasty:
- túsimder – 11,8 trln teńge (515,8 mlrd teńgege ulǵaiýmen);
- shyǵystar – 14,3 trln teńge (1,4 trln teńgege ulǵaiýmen);
- tapshylyq – 2,4 trln teńge nemese jalpy ishki ónimge 3,5%.
«Respýblikalyq biýdjetti naqtylaý boiynsha tiisti Jarlyqtyń jobasy Memleket basshysynyń qaraýyna jiberiletin bolady. Osy sheshim qabyldanǵan kúninen bastap barlyq biýdjet ákimshileri qosymsha bólingen qarajatty ýaqytyly jáne tiimdi igerý úshin tiisti memlekettik satyp alý jáne basqa rásimderdi der kezinde iske asyrýy qajet», — dep túiindedi Á. Smaiylov.
