قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قارجى مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ ەكونوميكانى, شوب-تى, ازاماتتاردى قولداۋعا جەنە بيۋدجەتتٸڭ تەڭگەرٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان شىعىستاردى قوسا العاندا, 2020 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz پورتالىنا سٸلتەمە جاساپ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلەم ەكونوميكالىق دامۋدىڭ باياۋلاۋى جەنە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋى سەكٸلدٸ ەكٸ عالامدىق سىن-تەگەۋرٸنگە بەتپە-بەت كەلٸپ وتىر. بۇل بٸر-بٸرٸمەن بايلانىستى فاكتورلار بيزنەسكە, حالىققا جەنە ەكونوميكاعا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋدە.
«قاراۋعا ۇسىنىلعان “2020 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ تۋرالى” قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جارلىعىنىڭ جوباسى وسىنداي قيىن جاعدايدا ەكونوميكانى, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ, حالىقتى قولداۋعا جەنە بيۋدجەتتٸڭ تەڭگەرٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸ 6,4 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە باعالانۋدا. سىرتقى جاعىمسىز فاكتورلارىنىڭ ەسەرٸنەن قوسىلعان قۇن سالىعى, شيكٸ مۇنايعا ەكسپورتتىق كەدەن باجى, تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانعانى ٷشٸن تٷسەتٸن تٷسٸمدەرٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ كٷتٸلۋدە», — دەدٸ قارجى مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ە. سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە حالىقتى جەنە ەكونوميكانى قولداۋعا ٷش باعىت بويىنشا قوسىمشا شىعىستار قاراستىرىلعان.
بٸرٸنشٸ باعىت. ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى جەنە تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸن قامتاماسىز ەتۋگە بٸرقاتار شارالار كٶزدەلەدٸ.
«جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىن» ٸسكە اسىرۋعا 1 ترلن تەڭگە باعىتتالاتىن بولادى. ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ٸسكە اسىرىلادى جەنە 250 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسىن» ٸسكە اسىرۋعا قوسىمشا 84,5 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. باعدارلامادا كەسٸپكەرلەر كرەديتتەرٸ بويىنشا سۋبسيدييالاۋ جەنە كەپٸلدەندٸرۋ ارقىلى كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ شارالارىن كٷشەيتۋ كٶزدەلٸپ وتىر. بۇل شامامەن 16 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا جەنە 250 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق تٷسۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
سونداي-اق, ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ٷشٸن ازىق-تٷلٸك تۇرمىستىق جيىنتىق بەرۋگە 30,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. وسى شارالار جالپى 2 ملن استام ادامدى قامتيتىن بولادى.
ناقتىلاۋ شەڭبەرٸندە, «ەڭبەك» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋعا سوماسى 50 ملرد تەڭگە قوسىمشا شىعىستار كٶزدەلەدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ, ەلەۋمەتتٸك وسال حالىقتى قولداۋ, ەڭبەك دەلدالدىعى مەن شەبەرلٸكتٸڭ تيٸمدٸ مودەلٸن جاساۋ جالعاستىرىلاتىن بولادى.
بۇعان قوسا, ە. سمايىلوۆ كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋى بويىنشا اعىمداعى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى كارانتينگە تارتىلعان مەديتسينالىق جەنە باسقا دا قىزمەتكەرلەرگە قوسىمشا اقى تٶلەۋدٸ جٷزەگە اسىرۋدى تاپسىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. اتالعان ماقساتتارعا 40,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ەكٸنشٸ باعىت. ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى ٸس-شارالار. وسى جىلدىڭ 1 سەۋٸرٸنەن باستاپ ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ يندەكساتسييالاۋ جەنە شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى شىعىستاردى ٶتەۋ جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى. وعان 315,6 ملرد تەڭگە باعىتتالادى.
ٷشٸنشٸ باعىت. ازاماتتاردى جەنە ەكونوميكانى قولداۋعا, ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بٸر قاتار تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋعا, 293 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ ۇسىنىلادى.
وسى قاراجات شەڭبەرٸندە ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋ جەنە كٸرٸستەر مەن سۇرانىستى ۇلعايتۋمەن بٸرگە ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان شارالار مەن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ بويىنشا شىعىنداردى ٶتەۋگە جەنە جوعارىدا اتالعان شارالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 532 ملرد تەڭگەگە وڭتايلاندىرىلدى. بيۋدجەت تاپشىلىعى 841 ملرد تەڭگەگە ۇلعايتىلدى.
نەتيجەسٸندە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرٸ بىلايشا قالىپتاستى:
- تٷسٸمدەر – 11,8 ترلن تەڭگە (515,8 ملرد تەڭگەگە ۇلعايۋمەن);
- شىعىستار – 14,3 ترلن تەڭگە (1,4 ترلن تەڭگەگە ۇلعايۋمەن);
- تاپشىلىق – 2,4 ترلن تەڭگە نەمەسە جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە 3,5%.
«رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ بويىنشا تيٸستٸ جارلىقتىڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاراۋىنا جٸبەرٸلەتٸن بولادى. وسى شەشٸم قابىلدانعان كٷنٸنەن باستاپ بارلىق بيۋدجەت ەكٸمشٸلەرٸ قوسىمشا بٶلٸنگەن قاراجاتتى ۋاقىتىلى جەنە تيٸمدٸ يگەرۋ ٷشٸن تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جەنە باسقا رەسٸمدەردٸ دەر كەزٸندە ٸسكە اسىرۋى قاجەت», — دەپ تٷيٸندەدٸ ە. سمايىلوۆ.
