قازاقستاننىڭ اۋقىمدى «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسى شەتەلدٸك EU Reporter باسىلىمىنداعى ماقالاعا ارقاۋ بولدى. «قۇرىلىس جەنە تاعى دا قۇرىلىس! قازاقستان ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ قارقىنىن ارتتىرۋدا» اتتى ماقالادا مۇنايدان تٷسكەن كٸرٸستٸڭ بٸر بٶلٸگٸن حالىققا ونداعان جىل بويى قىزمەت ەتەتٸن نىساندار سالۋعا باعىتتاۋ تۋرالى شەشٸم قاراستىرىلادى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷش جىلعا ارنالعان «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسىن جارييالادى. وعان مۇناي كٸرٸستەرٸ جيناقتالاتىن ۇلتتىق قوردان 6,5 ترلن تەڭگە باعىتتاۋ كٶزدەلگەن. باعدارلاما اياسىندا مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار, ەمحانالار, سپورت نىساندارى, كٶپٸرلەر مەن جولدار سالىنادى.
ماقالادا سوڭعى جەتٸ جىلدا قازاقستان حالقىنىڭ سانى 2 ميلليوننان استام ادامعا ٶسكەنٸ اتاپ ٶتٸلەدٸ. قالالار كەڭەيٸپ, جاڭا تۇرعىن الاپتارىنا جاس وتباسىلار قونىستانۋدا. سونىڭ نەتيجەسٸندە بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنا دەگەن سۇرانىس قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىمنىڭ مٷمكٸندٸگٸنەن اسىپ تٷسٸپ وتىر.
مۇنداي جاعدايدا ينۆەستيتسييا سالۋدى كەشەۋٸلدەتۋ قوردالانعان مەسەلەلەردٸ شەشۋگە جۇمسالاتىن بولاشاق شىعىنداردى ودان ەرٸ ارتتىرادى. ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتاۋ ارقىلى قازاقستان ۇزاقمەرزٸمدٸ ٶسٸمنٸڭ نەگٸزٸن قالايدى. وسىلايشا, كەلەشەك ۇرپاققا قارجىلىق جيناقتارمەن قاتار زاماناۋي مەكتەپتەر, بالاباقشالار, ستاديوندار مەن مەديتسينالىق نىساندار, ٶمٸر سٷرۋگە قولايلى ەل قالدىرۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى.
باسىلىم حالىقارالىق تەجٸريبە رەتٸندە يندونەزييانى مىسالعا كەلتٸرەدٸ. بۇل ەلدە بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا مەملەكەتتٸك ينۆەستيتسييا سالۋ بالالاردىڭ مەكتەپكە قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرعان. ەكونوميكا بويىنشا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ەستەر ديۋفلونىڭ كەيٸنگٸ زەرتتەۋٸ ەربٸر 1000 بالاعا شاققاندا قوسىمشا سالىنعان بٸر مەكتەپ بٸلٸم دەڭگەيٸن كٶتەرٸپ, ەرەسەك جاستاعى تابىستى 1,5–2,7%-عا ارتتىرعانىن كٶرسەتتٸ. قازاقستاننىڭ باعدارلاماسى ٷشٸن بۇل تەجٸريبە بٸلٸمگە سالىنعان ينۆەستيتسييانىڭ قايتارىمىن كٶرسەتەتٸن مىسال رەتٸندە ماڭىزدى.
ەكٸنشٸ مىسال رەتٸندە نورۆەگييا تەجٸريبەسٸ كەلتٸرٸلەدٸ. بۇل ەلدٸڭ بيۋدجەت قاعيدالارىنا سەيكەس, مەملەكەتتٸك شىعىستاردى دەربەس قوردىڭ كٷتٸلەتٸن ناقتى كٸرٸستٸلٸگٸ شەگٸندە قارجىلاندىرۋعا بولادى. قازٸرگٸ كەزدە بۇل كٶرسەتكٸش 3%-دى قۇرايدى.
ماقالادا سونداي-اق ەكونوميست تەرەنس حونىڭ قازاقستانداعى بالالارعا ارنالعان جيناق شوتتارى تۋرالى The Straits Times سينگاپۋرلىق باسىلىمىندا جارييالانعان ماقالاسى اتالادى. اۆتور ولاردى مۇناي كٸرٸسٸن بالالاردىڭ بولاشاعىن دامىتۋعا باعىتتاۋ تەتٸگٸ رەتٸندە قاراستىرعان. «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسى دا وسى ماقساتتى كٶزدەيدٸ, الايدا باسقا قۇرالدى پايدالانادى: مۇناي كٸرٸسٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن ينفراقۇرىلىم سالۋعا باعىتتايدى.
جاڭا باعدارلاما بۇعان دەيٸنگٸ مەملەكەتتٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ جالعاسى سانالادى. سوڭعى جەتٸ جىلدا قازاقستان ەلەۋمەتتٸك سالاعا شامامەن 88 ترلن تەڭگە بٶلگەن. ونىڭ ٸشٸندە 33,2 ترلن تەڭگە بٸلٸم بەرۋگە, 15,5 ترلن تەڭگە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا باعىتتالعان. قالالار مەن اۋىلدىق جەرلەردە مەكتەپتەر, بالاباقشالار جەنە مەديتسينالىق مەكەمەلەر سالىندى. «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ دا باستالىپ كەتتٸ: العاشقى كەزەڭدە قۇنى 1,3 ترلن تەڭگەدەن اساتىن جوبالار ماقۇلداندى. اتالعان جوبالار جاڭا بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸن, مەدەنيەت پەن سپورت نىساندارىن, ينجەنەرلٸك جەلٸلەر مەن جولدار سالۋدى كٶزدەيدٸ.
جارييالانىمدا قازاقستان تەجٸريبەسٸ بەلگٸلٸ بٸر كٶلەمدە جيناق قورى بار مەملەكەتتەر ٷشٸن ٷلگٸ بولا الاتىنى اتاپ ٶتٸلەدٸ. اۆتوردىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنداي تەسٸلدٸڭ مەنٸ – قور قاراجاتىن قازٸرگٸ جەنە كەلەشەك ۇرپاق پايدالاناتىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتاۋ. ال بۇل ينۆەستيتسييالاردىڭ نەتيجەسٸ حالىقتىڭ مەكتەپتەرگە, مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جەنە جولدارعا ۇزاق جىلدار بويى قول جەتكٸزۋٸنەن كٶرٸنەدٸ.