Joshy ulysynyń tarihyn nýmizmatika turǵysynan zertteýdiń mańyzy zor – Aibolat Kóshkimbaev

Joshy ulysynyń tarihyn nýmizmatika turǵysynan zertteýdiń mańyzy zor – Aibolat Kóshkimbaev


Tarih ǵylymdarynyń doktory Aibolat Kóshkimbaev Joshy ulysynyń tarihyn zertteýde nýmizmatikany qosalqy pán retinde paidalanýdy usyndy, dep habarlaidy QazAqparat.

Tarihshy «Atyraýda ótip jatqan «Ulyq ulys – Altyn Orda» atty halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiianyń paneldik otyrysynda «Altyn Orda tarihy jónindegi jalpylama basylymdar» atty baiandama oqydy.

«KSRO ydyraǵannan keiin Altyn Orda tarihyna degen qyzyǵýshylyq álsiremedi, kerisinshe kúsheie tústi. Jeke ocherkter, kitap bólimderi, jýrnaldaǵy maqalalar, materialdar jinaqtary jazyldy. 

Tatarstan Respýblikasynda 2000 jyldary «Ejelgi tatarlardyń tarihy» atty úlken megajoba aiasynda Altyn Ordanyń tarihyna arnalǵan jeke tom jazý týraly sheshim qabyldandy.

Joshy áýleti imperiiasynyń tarihy týraly kelesi jalpylama jumys qaitadan tarih institýtynda jazyldy. «Álem tarihyndaǵy Altyn Orda» dep atalalatyn bul eńbek aǵylshyn tilinde qaita basyldy. 

Ony jazýǵa qatysqan avtorlyq ujym óte myqty boldy. «Tatarlar tarihynan» aiyrmashylyǵy, oǵan Polsha, Ýkraina, AQSh, Frantsiia, Vengriia, Moldova, Finliandiia, Serbiia, Izrail, Qytai siiaqty elderdiń ǵalymdary qatysty», - dep bastaǵan ǵalym qazirgi Batys tarihnamasynda Shyńǵys urpaqtary men Mońǵol imperiiasynyń ústemdik etý dáýirine de kóp kóńil bóline bastaǵanyn atady.

«2009 jyly Kembridj ýniversitetiniń baspasy «The Cambridge History of Inner Asia: the Chinggisid Age» atty úlken ujymdyq monografiia shyǵardy. Bul tom Shyńǵys han men onyń uldary negizin qalaǵan Mońǵol álemdik imperiiasynyń tarihy men murasyna, onyń qazirgi álemge áserine arnalǵan. Geografiialyq turǵydan ol Shyǵys Aziiadan Shyǵys Eýropaǵa deiingi aimaqty qamtidy. 

Qorytyndylai kele, Joshy ulysyn zertteýde Altyn Orda tarihy týraly jalpylama akademiialyq basylymdy daiyndaý tájiribesi bar dep aitý kerek. 

Úlken tarihi kezeńdi qamtityn barlyq muqiiat óńdelgen kólemdi akademiialyq jumystar siiaqty, olardyń da kemshilikteri bar. Óitkeni mátin jazylǵan kezde barlyq bólimder tereń zerttelmegen», - deidi Aibolat Kóshkimbaev. 

Onyń aitýy boiynsha, «Álem tarihyndaǵy Altyn Orda» ujymdyq monografiiasy Joshy ulysy imperiiasynyń tarihyndaǵy eń jaqsy jumys dep sanalýy kerek. 

«Sondai-aq, nýmizmatikanyń qosalqy tarihi pán retindegi sońǵy jetistikterine, Joshy ulysy imperiiasyndaǵy aqsha materialdary men aqsha ainalymynyń tarihyn taldaýǵa jáne jańasha túsindirýge kóp kóńil bólý kerek. Aldyńǵy jalpylama eńbekterden aiyrmashylyǵy, Altyn Orda dáýirindegi túrki tildes halyqtardyń bai tarihi-epikalyq tsiklyn zertteýge jáne tartýǵa erekshe nazar aýdarý qajet», - dedi tarih ǵylymdarynyń doktory.