تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايبولات كٶشكٸمباەۆ جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋدە نۋميزماتيكانى قوسالقى پەن رەتٸندە پايدالانۋدى ۇسىندى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
تاريحشى «اتىراۋدا ٶتٸپ جاتقان «ۇلىق ۇلىس – التىن وردا» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييانىڭ پانەلدٸك وتىرىسىندا «التىن وردا تاريحى جٶنٸندەگٸ جالپىلاما باسىلىمدار» اتتى بايانداما وقىدى.
«كسرو ىدىراعاننان كەيٸن التىن وردا تاريحىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق ەلسٸرەمەدٸ, كەرٸسٸنشە كٷشەيە تٷستٸ. جەكە وچەركتەر, كٸتاپ بٶلٸمدەرٸ, جۋرنالداعى ماقالالار, ماتەريالدار جيناقتارى جازىلدى.
تاتارستان رەسپۋبليكاسىندا 2000 جىلدارى «ەجەلگٸ تاتارلاردىڭ تاريحى» اتتى ٷلكەن مەگاجوبا اياسىندا التىن وردانىڭ تاريحىنا ارنالعان جەكە توم جازۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
جوشى ەۋلەتٸ يمپەريياسىنىڭ تاريحى تۋرالى كەلەسٸ جالپىلاما جۇمىس قايتادان تاريح ينستيتۋتىندا جازىلدى. «ەلەم تاريحىنداعى التىن وردا» دەپ اتالالاتىن بۇل ەڭبەك اعىلشىن تٸلٸندە قايتا باسىلدى.
ونى جازۋعا قاتىسقان اۆتورلىق ۇجىم ٶتە مىقتى بولدى. «تاتارلار تاريحىنان» ايىرماشىلىعى, وعان پولشا, ۋكراينا, اقش, فرانتسييا, ۆەنگرييا, مولدوۆا, فينلياندييا, سەربييا, يزرايل, قىتاي سيياقتى ەلدەردٸڭ عالىمدارى قاتىستى», - دەپ باستاعان عالىم قازٸرگٸ باتىس تاريحناماسىندا شىڭعىس ۇرپاقتارى مەن موڭعول يمپەريياسىنىڭ ٷستەمدٸك ەتۋ دەۋٸرٸنە دە كٶپ كٶڭٸل بٶلٸنە باستاعانىن اتادى.
«2009 جىلى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ باسپاسى «The Cambridge History of Inner Asia: the Chinggisid Age» اتتى ٷلكەن ۇجىمدىق مونوگرافييا شىعاردى. بۇل توم شىڭعىس حان مەن ونىڭ ۇلدارى نەگٸزٸن قالاعان موڭعول ەلەمدٸك يمپەريياسىنىڭ تاريحى مەن مۇراسىنا, ونىڭ قازٸرگٸ ەلەمگە ەسەرٸنە ارنالعان. گەوگرافييالىق تۇرعىدان ول شىعىس ازييادان شىعىس ەۋروپاعا دەيٸنگٸ ايماقتى قامتيدى.
قورىتىندىلاي كەلە, جوشى ۇلىسىن زەرتتەۋدە التىن وردا تاريحى تۋرالى جالپىلاما اكادەمييالىق باسىلىمدى دايىنداۋ تەجٸريبەسٸ بار دەپ ايتۋ كەرەك.
ٷلكەن تاريحي كەزەڭدٸ قامتيتىن بارلىق مۇقييات ٶڭدەلگەن كٶلەمدٸ اكادەمييالىق جۇمىستار سيياقتى, ولاردىڭ دا كەمشٸلٸكتەرٸ بار. ٶيتكەنٸ مەتٸن جازىلعان كەزدە بارلىق بٶلٸمدەر تەرەڭ زەرتتەلمەگەن», - دەيدٸ ايبولات كٶشكٸمباەۆ.
ونىڭ ايتۋى بويىنشا, «ەلەم تاريحىنداعى التىن وردا» ۇجىمدىق مونوگرافيياسى جوشى ۇلىسى يمپەريياسىنىڭ تاريحىنداعى ەڭ جاقسى جۇمىس دەپ سانالۋى كەرەك.
«سونداي-اق, نۋميزماتيكانىڭ قوسالقى تاريحي پەن رەتٸندەگٸ سوڭعى جەتٸستٸكتەرٸنە, جوشى ۇلىسى يمپەريياسىنداعى اقشا ماتەريالدارى مەن اقشا اينالىمىنىڭ تاريحىن تالداۋعا جەنە جاڭاشا تٷسٸندٸرۋگە كٶپ كٶڭٸل بٶلۋ كەرەك. الدىڭعى جالپىلاما ەڭبەكتەردەن ايىرماشىلىعى, التىن وردا دەۋٸرٸندەگٸ تٷركٸ تٸلدەس حالىقتاردىڭ باي تاريحي-ەپيكالىق تسيكلىن زەرتتەۋگە جەنە تارتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت», - دەدٸ تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.
