Foto: RDI.Creative
Leonardo da Vinchi “Mona Lizany” 14 jylǵa jýyq salsa, Lev Tolstoi “Voina i mirdi” 6 jyl jazǵan. Týyndylaryn joǵary estetika men ónerdiń shyńyraý shegine jetkizý úshin ómirlerin arnaǵan jandar tarihta az emes. Olardyń shyǵarmalary ǵajap týyndy ǵana emes, adam balanysyń qajyr-qairat, talant, eńbek pen tabandylyq arqyly jete alatyn múmkindiginiń kórinisi deýge bolady. Alaida búgingi kúnniń tehno revoliýtsiiasy bolǵan jasandy intellekt (JI) adamnan asyryp shyǵarma jazyp, sýret salatyn, kino túsirip, mýzyka jazatyn qabiletke ie. Jasandy zerde jasaǵan shyǵarmashylyq týyndy ónerdegi jańashyldyq pa, álde kerisinshe ónerdi qunsyzdandyratyn, adamdardy jumyssyz qaldyratyn qaýip pe? Ult.kz tilshisi osy suraqqa jaýap izdep kórdi.
Jasandy intellektiń qaýqary adamnan da asyp ketip jatqanyn moiyndaityn mamandar jeterlik.
“Jasandy intellekt qazir adamdardan da asyryp óleńder, shyǵarmalar shyǵara alady. Qazirgi tańda JI jasap shyǵarǵan týyndyny adamdikinen ajyratý óte qiyn. Mynany adam jasady, mynany jasandy intellekt jasady dep dóp basyp aita almaisyń”, ‒ deidi QR Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligi Jasandy intellekt jáne innovatsiialardy damytý komiteti tóraǵasynyń orynbasary Álibek Sailanbaev.
Foto: Álibek Sailanbaev / Ortkom
JI qoldaný tártibi nemese jańa zań qashan shyǵady?
Komitettiń tóraǵa orynbasarynyń sózinshe JI qoldanylǵan shyǵarmalarda arnaiy jasandy intellekt jasaǵany týraly belgi bolýy tiis.
“Jańa jasandy intellekt týraly zań boiynsha jasandy intellekt jasaǵan shyǵarmalarǵa arnaiy «jasandy intellektpen jasalǵan» degen markirovka qoiylýy kerek degen oi bolyp jatyr. Ol jańa shyǵyp jatqan dúnie emes, instagramda da, tiktokta da sondai belgi bar, ol qoldanysta”, ‒ deidi Álibek Sailanbaev.
Eske salsaq, 16 shildede Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Jaslan Mádiev úkimet otyrysynda 2025 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynan keshiktirmei Qazaqstanda “Jasandy intellekt týraly” zańnyń paida bolýy múmkin ekenin málimdedi. Onyń aitýynsha, retteýshi orta JI qaýipsiz, jaýapty jáne etikalyq paidalaný úshin jaǵdai jasaýdy kózdeidi.
Foto: Jaslan Mádiev / informburo.kz
“Úzdik álemdik tájiribege negizdelgen JI tehnologiiasyn damytý maqsatynda Májilis depýtattarymen birlesip, etikalyq normalardy, memlekettik retteýdi, jumys isteýiniń quqyqtyq rejimin qabyldaýdy kózdeitin “Jasandy intellekt týraly” zań jobasy ázirlendi. JI obektileri, JI obektileriniń jiktelýi, JI salasyndaǵy memlekettik qoldaý jáne standarttaý sharalary qamtylǵan”, - dedi ministr.
JI jáne qazaq tili máselesi
Aitysker aqyn, Parlament Májilisiniń depýtaty Rinat Zaiytov JI aqyndyq ónerge esh qaýip tóndirip turǵan joq dep esepteidi. Bul týraly ol tilshimizge bergen suhbatynda aitqan.
Foto: Rinat Zaiytov / Sputnik
“Qazirgi jasandy intellekten úshinshi klass oqityn balalar jaqsy jazady. Bolashaqta damysa kóremiz. Memlekettik tildiń, onyń sóz qory damysa múmkin jetetin shyǵar”, ‒ dep otyr R. Zaiytov.
Google korporatsiiasynyń Qazaqstandaǵy agenti Nurjol Tabiǵat baq.kz -ke bergen suhbatynda tilge jaýapty memlekettik mekemeler JI damýyna tikelei aralasýy qajet dep aitypty. Onyń sózinshe qazir keibir júieler qazaq pen qyrǵyz tilin shatastyryp jatady. Bul – til saiasatyna qatysty bólek másele.
JI adamdardyń jumysyn jeńildete me, álde jumyssyz qaldyra ma?
Aita keteiik, buǵan deiin biz kinematografiia salasyndaǵy alpaýyt kompaniialardyń biri Netflix alǵash ret serialda jasandy intellekt effektilerin qoldanǵanyn jazǵanbyz. Kompaniianyń teń tóraǵasy Ted Sarandos Argentinanyń “Máńgilik” ǵylymi-fantastikalyq serialyndaǵy ǵimarattyń qulaý kórinisin jasaý úshin beinelerdi jasaityn jasandy intellekt paidalanylǵanyn aitty.
Argentinalyq akter Rikardo Darin Netflix-tiń "Máńgilik"seriialynda / Foto: BBC
Onyń sózinshe qoldanylǵan generativti JI túsirilim tobyna dástúrli arnaiy effekt quraldaryn qoldanǵannan góri túsirilim rettiligin 10 ese jyldam aiaqtaýǵa jáne túsirilim biýdjetin anaǵurlym únemdeýge kómektesti.
“Bul tehnologiia shaǵyn biýdjeti bar jobalarǵa ozyq vizýaldy effektilerdi paidalanýǵa múmkindik berdi”, ‒ degen bolatyn ol.
Jasandy intellekt 2023 jyly Gollivýdtaǵy ereýil kezinde kóterilgen negizgi máselelerdiń biri boldy. Úsh aiǵa sozylǵan ereýilde Kinoakterler gildiiasy men amerikandyq teledidar jáne radio ártister Federatsiiasynyń kásipodaǵy jasandy intellekti paidalanýdy retteýdi talap etti.
Jasandy intellekt jáne innovatsiialardy damytý komiteti tóraǵasynyń orynbasary Álibek Sailanbaevtan biz JI daiyndaǵan týyndynyń avtory kim bolatynyn suraǵanbyz, ol muny kúrdeli suraq ekenin aityp:
“Mysaly siz ChatGPT arqyly jazyp, 1-2 sóilem ózgertseńiz ol sizdiki bola ma, ChatGPT-ki bola ma? Eger siz ony jariialaýǵa jiberseńiz onda siz ǵoi avtor”, ‒ dedi ol.
«JI adamdy almastyrmaidy, JI qoldanatyn adam ‒ adamdy almastyrady»
“Qazir osy sala tez damyp jatyr. Qazir kóptegen zerthanalar AGI (jalpy jasandy intellekt) jasaýǵa talpynyp jatyr. Biraq qazirgi tańda jasandy intellekt adamdy almastyra almaidy. Tek jasandy intellekt qoldanatyn adam ‒ adamdy almastyrady degen oi bar. Ol qural retinde óte paidaly, ár adam ony úirenip, paidalanýy kerek dep oilaimyz”, ‒ deidi Jasandy intellekt jáne innovatsiialardy damytý komiteti tóraǵasynyń orynbasary Álibek Sailanbaev.
