فوتو: RDI.Creative
لەوناردو دا ۆينچي “مونا ليزانى” 14 جىلعا جۋىق سالسا, لەۆ تولستوي “ۆوينا ي ميردٸ” 6 جىل جازعان. تۋىندىلارىن جوعارى ەستەتيكا مەن ٶنەردٸڭ شىڭىراۋ شەگٸنە جەتكٸزۋ ٷشٸن ٶمٸرلەرٸن ارناعان جاندار تاريحتا از ەمەس. ولاردىڭ شىعارمالارى عاجاپ تۋىندى عانا ەمەس, ادام بالانىسىڭ قاجىر-قايرات, تالانت, ەڭبەك پەن تاباندىلىق ارقىلى جەتە الاتىن مٷمكٸندٸگٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ دەۋگە بولادى. الايدا بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ تەحنو رەۆوليۋتسيياسى بولعان جاساندى ينتەللەكت (جي) ادامنان اسىرىپ شىعارما جازىپ, سۋرەت سالاتىن, كينو تٷسٸرٸپ, مۋزىكا جازاتىن قابٸلەتكە يە. جاساندى زەردە جاساعان شىعارماشىلىق تۋىندى ٶنەردەگٸ جاڭاشىلدىق پا, ەلدە كەرٸسٸنشە ٶنەردٸ قۇنسىزداندىراتىن, ادامداردى جۇمىسسىز قالدىراتىن قاۋٸپ پە? Ult.kz تٸلشٸسٸ وسى سۇراققا جاۋاپ ٸزدەپ كٶردٸ.
جاساندى ينتەللەكتٸڭ قاۋقارى ادامنان دا اسىپ كەتٸپ جاتقانىن مويىندايتىن ماماندار جەتەرلٸك.
“جاساندى ينتەللەكت قازٸر ادامداردان دا اسىرىپ ٶلەڭدەر, شىعارمالار شىعارا الادى. قازٸرگٸ تاڭدا جي جاساپ شىعارعان تۋىندىنى ادامدٸكٸنەن اجىراتۋ ٶتە قيىن. مىنانى ادام جاسادى, مىنانى جاساندى ينتەللەكت جاسادى دەپ دٶپ باسىپ ايتا المايسىڭ”, ‒ دەيدٸ قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ جاساندى ينتەللەكت جەنە يننوۆاتسييالاردى دامىتۋ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلٸبەك سايلانباەۆ.
فوتو: ەلٸبەك سايلانباەۆ / ورتكوم
جي قولدانۋ تەرتٸبٸ نەمەسە جاڭا زاڭ قاشان شىعادى?
كوميتەتتٸڭ تٶراعا ورىنباسارىنىڭ سٶزٸنشە جي قولدانىلعان شىعارمالاردا ارنايى جاساندى ينتەللەكت جاساعانى تۋرالى بەلگٸ بولۋى تيٸس.
“جاڭا جاساندى ينتەللەكت تۋرالى زاڭ بويىنشا جاساندى ينتەللەكت جاساعان شىعارمالارعا ارنايى «جاساندى ينتەللەكتپەن جاسالعان» دەگەن ماركيروۆكا قويىلۋى كەرەك دەگەن وي بولىپ جاتىر. ول جاڭا شىعىپ جاتقان دٷنيە ەمەس, ينستاگرامدا دا, تيكتوكتا دا سونداي بەلگٸ بار, ول قولدانىستا”, ‒ دەيدٸ ەلٸبەك سايلانباەۆ.
ەسكە سالساق, 16 شٸلدەدە تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ جاسلان مەديەۆ ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2025 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنان كەشٸكتٸرمەي قازاقستاندا “جاساندى ينتەللەكت تۋرالى” زاڭنىڭ پايدا بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, رەتتەۋشٸ ورتا جي قاۋٸپسٸز, جاۋاپتى جەنە ەتيكالىق پايدالانۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋدى كٶزدەيدٸ.
فوتو: جاسلان مەديەۆ / informburo.kz
“ٷزدٸك ەلەمدٸك تەجٸريبەگە نەگٸزدەلگەن جي تەحنولوگيياسىن دامىتۋ ماقساتىندا مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىمەن بٸرلەسٸپ, ەتيكالىق نورمالاردى, مەملەكەتتٸك رەتتەۋدٸ, جۇمىس ٸستەۋٸنٸڭ قۇقىقتىق رەجيمٸن قابىلداۋدى كٶزدەيتٸن “جاساندى ينتەللەكت تۋرالى” زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. جي وبەكتٸلەرٸ, جي وبەكتٸلەرٸنٸڭ جٸكتەلۋٸ, جي سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك قولداۋ جەنە ستاندارتتاۋ شارالارى قامتىلعان”, - دەدٸ مينيستر.
جي جەنە قازاق تٸلٸ مەسەلەسٸ
ايتىسكەر اقىن, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى رينات زايىتوۆ جي اقىندىق ٶنەرگە ەش قاۋٸپ تٶندٸرٸپ تۇرعان جوق دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل تۋرالى ول تٸلشٸمٸزگە بەرگەن سۇحباتىندا ايتقان.
فوتو: رينات زايىتوۆ / Sputnik
“قازٸرگٸ جاساندى ينتەللەكتەن ٷشٸنشٸ كلاسس وقيتىن بالالار جاقسى جازادى. بولاشاقتا دامىسا كٶرەمٸز. مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ, ونىڭ سٶز قورى دامىسا مٷمكٸن جەتەتٸن شىعار”, ‒ دەپ وتىر ر. زايىتوۆ.
Google كورپوراتسيياسىنىڭ قازاقستانداعى اگەنتٸ نۇرجول تابيعات baq.kz -كە بەرگەن سۇحباتىندا تٸلگە جاۋاپتى مەملەكەتتٸك مەكەمەلەر جي دامۋىنا تٸكەلەي ارالاسۋى قاجەت دەپ ايتىپتى. ونىڭ سٶزٸنشە قازٸر كەيبٸر جٷيەلەر قازاق پەن قىرعىز تٸلٸن شاتاستىرىپ جاتادى. بۇل – تٸل ساياساتىنا قاتىستى بٶلەك مەسەلە.
جي ادامداردىڭ جۇمىسىن جەڭٸلدەتە مە, ەلدە جۇمىسسىز قالدىرا ما?
ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن بٸز كينەماتوگرافييا سالاسىنداعى الپاۋىت كومپانييالاردىڭ بٸرٸ Netflix العاش رەت سەريالدا جاساندى ينتەللەكت ەففەكتٸلەرٸن قولدانعانىن جازعانبىز. كومپانييانىڭ تەڭ تٶراعاسى تەد ساراندوس ارگەنتينانىڭ “مەڭگٸلٸك” عىلىمي-فانتاستيكالىق سەريالىنداعى عيماراتتىڭ قۇلاۋ كٶرٸنٸسٸن جاساۋ ٷشٸن بەينەلەردٸ جاسايتىن جاساندى ينتەللەكت پايدالانىلعانىن ايتتى.
ارگەنتينالىق اكتەر ريكاردو دارين Netflix-تٸڭ "مەڭگٸلٸك"سەرييالىندا / فوتو: BBC
ونىڭ سٶزٸنشە قولدانىلعان گەنەراتيۆتٸ جي تٷسٸرٸلٸم توبىنا دەستٷرلٸ ارنايى ەففەكت قۇرالدارىن قولدانعاننان گٶرٸ تٷسٸرٸلٸم رەتتٸلٸگٸن 10 ەسە جىلدام اياقتاۋعا جەنە تٷسٸرٸلٸم بيۋدجەتٸن اناعۇرلىم ٷنەمدەۋگە كٶمەكتەستٸ.
“بۇل تەحنولوگييا شاعىن بيۋدجەتٸ بار جوبالارعا وزىق ۆيزۋالدى ەففەكتٸلەردٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ”, ‒ دەگەن بولاتىن ول.
جاساندى ينتەللەكت 2023 جىلى گولليۆۋدتاعى ەرەۋٸل كەزٸندە كٶتەرٸلگەن نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولدى. ٷش ايعا سوزىلعان ەرەۋٸلدە كينواكتەرلەر گيلديياسى مەن امەريكاندىق تەلەديدار جەنە راديو ەرتٸستەر فەدەراتسيياسىنىڭ كەسٸپوداعى جاساندى ينتەللەكتٸ پايدالانۋدى رەتتەۋدٸ تالاپ ەتتٸ.
جاساندى ينتەللەكت جەنە يننوۆاتسييالاردى دامىتۋ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلٸبەك سايلانباەۆتان بٸز جي دايىنداعان تۋىندىنىڭ اۆتورى كٸم بولاتىنىن سۇراعانبىز, ول مۇنى كٷردەلٸ سۇراق ەكەنٸن ايتىپ:
“مىسالى سٸز ChatGPT ارقىلى جازىپ, 1-2 سٶيلەم ٶزگەرتسەڭٸز ول سٸزدٸكٸ بولا ما, ChatGPT-كٸ بولا ما? ەگەر سٸز ونى جارييالاۋعا جٸبەرسەڭٸز وندا سٸز عوي اۆتور”, ‒ دەدٸ ول.
«جي ادامدى الماستىرمايدى, جي قولداناتىن ادام ‒ ادامدى الماستىرادى»
“قازٸر وسى سالا تەز دامىپ جاتىر. قازٸر كٶپتەگەن زەرتحانالار AGI (جالپى جاساندى ينتەللەكت) جاساۋعا تالپىنىپ جاتىر. بٸراق قازٸرگٸ تاڭدا جاساندى ينتەللەكت ادامدى الماستىرا المايدى. تەك جاساندى ينتەللەكت قولداناتىن ادام ‒ ادامدى الماستىرادى دەگەن وي بار. ول قۇرال رەتٸندە ٶتە پايدالى, ەر ادام ونى ٷيرەنٸپ, پايدالانۋى كەرەك دەپ ويلايمىز”, ‒ دەيدٸ جاساندى ينتەللەكت جەنە يننوۆاتسييالاردى دامىتۋ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلٸبەك سايلانباەۆ.
