Qoǵamdyq uiym dereginshe, «Almatyda jastardyń 14 paiyzynyń ǵana jeke baspanasy bar». Áleýmettik saýalnamaǵa jastardyń 35 paiyzy «baspana men jumys joq, otbasyn qura almai júrmin» dep jaýap bergen. Al ákimdik ókili jastar saiasatyna 2017 jyly bólinetin qarjynyń jartysy jumyspen qamtýǵa jumsalatynyn aitty.
20 jastaǵy Arman (aty-jónin tolyq aitýdan bas tartty) Almatyǵa Shyǵys Qazaqstan oblysynan jumys izdep kelgen. Qala shetindegi Ainabulaq yqsham aýdanynda jer úi jaldap turady. Bazarda uialy telefonǵa qajetti zattar satyp júr.
- Tarbaǵatai aýdanynan keldim. Kásiptik litseidi elektrik mamandyǵy boiynsha bitirdim. Aýylda jumys joq. Óskemennen de mamandyq boiynsha turaqty jumys tappadym. Endi Almatyǵa keldim. Turǵylyqty tirkeýde joqpyn. Aýyldastarmen «vremianka» jaldap turamyz. Tórt aida kúzetshi, daiashy bolyp jumys istep kórdim. Biraq ailyqty durys tólemedi. Qazir bazarda saýda jasaimyn, - deidi ol.
Otbasyn qurmaǵan Arman qaladaǵy jastar saiasaty aiasynda ótkiziletin túrli sharalarǵa qyzyǵyp kórmegen. Ailyǵyn durys tólemegende de eshqandai uiymdarǵa, iaki mekemelerge baryp keńes suramaǵan. Qalada jastar uiymdarynyń bar ekenin de habarsyz.
«JASTARDYŃ 28 PAIYZY PÁTER JALDAIDY»
Almatydaǵy jastardyń áleýmettik ahýaly qandai ekenin «Jastar úni» qoǵamdyq qory jaqynda júrgizgen áleýmettik zertteý qorytyndylarynan da bilýge bolady. 15-29 jas aralyǵyndaǵy 1500-ge jýyq almatylyq jas qatysqan zertteýdiń dereginshe, «Almatydaǵy jastardyń bes paiyzynyń turaqty jumys orny joq». Al shamamen 23 paiyzy turaqty emes jaldamaly nemese qara jumys isteidi. Olardyń kóbi zeinetaqy qoryna aqsha aýdarmaidy.
Jataqhanalarynda otyrǵan stýdentter. Almaty, 22 qyrkúiek 2015 jyl. (Kórneki sýret)
Qoǵamdyq qor ókilderiniń málimetine qaraǵanda, Almatydaǵy jastardyń shamamen 43 paiyzy turaqty tirkeýde joq nemese oqý ornynda ýaqytsha tirkelgen. Almatyǵa jastardyń basym bóligi oqý úshin jáne jumys izdep keledi.
- Almatyda júrgen jastardyń shamamen 14 paiyzynda ǵana jeke baspana bar. 28 paiyzy páter jaldaidy. 40 paiyzǵa jýyǵy ata-anasymen ne týystarynyń janynda turady. Jastardyń shamamen 35 paiyzy «turaqty jumys jáne baspana joqtyǵy kesirinen otbasyn qurmai júrmin» dep jaýap bergen. Demek, Almatyda jastar arasynda baspana jáne jumys tabý basty máselege ainalǵan, - deidi zertteýdi uiymdastyrýshylardyń biri, azamattyq belsendi Dáýren Babamuratov.
Statistikalyq aqparattarǵa qaraǵanda, Qazaqstanda keiingi jyldary erler orta eseppen 25-30 jas aralyǵynda, qyzdar 20-25 jas aralyǵynda otbasyn qurady.
«ALMATY JASTARYNYŃ SAIaSI BELSENDILIGI TÓMEN»
Sarapshylardyń aitýynsha, Almatydaǵy jastardyń saiasi belsendiligi de tómen. «Jastar úni» qorynyń dereginshe, «Almaty jastarynyń 40 paiyzdan astamy birde-bir saiasi nemese qoǵamdyq uiymǵa múshe emes, 70 paiyzy jastar saiasaty týraly zańdy bilmeidi». Áleýmettanýshy Gúlnur Amanbaeva jastar belsendiliginiń tómen bolýynyń sebepterin:
Jastardyń qandai da bir uiymdardyń múshesi bolyp, qoǵamdyq jumystarǵa aralasýǵa múmkindikteri joq. Olardyń Almatyda júrgendegi maqsaty – jumys pen páteraqy jáne tamaǵyn tabý ǵana.
- Jastardyń kóbi jumyspen qamtý baǵdarlamalaryna senbeidi. Olardy kinálai almaimyz. Jastardyń qandai da bir uiymdardyń múshesi bolyp, qoǵamdyq jumystarǵa aralasýǵa múmkindikteri joq. Olardyń Almatyda júrgendegi maqsaty – jumys pen páteraqy jáne tamaǵyn tabý ǵana. Al stýdentterdi qandai da bir miting pen aktsiialarǵa qatystyrmai, ýniversitet tarapynan qysym kórsetedi. Osydan keiin jastardan qandai qoǵamdyq belsendilikti talap etýge bolady? - dep túsindiredi.
Áleýmettanýshynyń aitýynsha, «bilik jastardyń talaptaryn tyńdaityn ári problemalaryn sheshýge áreket etetin uiymdar quryp, naqty jumystar uiymdastyrýy qajet».
«Jastar úni» qoǵamdyq qorynyń zertteýine qatysqan respondentterdiń 74 paiyzy qandai da bir jastar uiymy uiymdastyrǵan «birde-bir sharaǵa qatyspaǵanyn» aitqan. Buǵan qosa, «Almatydaǵy jastardyń shamamen 40 paiyzynyń jergilikti biliktiń jastar máselesin sheshý úshin júrgizip otyrǵan saiasatyna kóńili tolmaidy».
Al Almaty qalalyq ákimdiginiń jastar saiasaty máseleleri jónindegi basqarma bastyǵy Elnur Beisebaev biyl jastardyń áleýmettik belsendiligin arttyrýǵa arnalǵan 21 is-shara atqarǵandaryn, «jastar máselesin sheshýge biýdjetten bólinetin qarjyny kóbeitetinderin» aitady.
Almaty jastary. (Kórneki sýret)
- Almatydaǵy árbir úshinshi turǵyn - 29 jasqa deiingi jastar. Iaǵni, qalada 500 myńdai jas turady. Biyl jastar belsendiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan 21 is-sharany uiymdastyrýǵa 280 million teńge bólindi,- deidi basqarma bastyǵy Elnur Beisebaev.
Beisebaev 2017 jyly jastar máselesine bólinetin qarajattyń 50 paiyzyn jastardy jumyspen qamtý jumystaryna jumsaýdy josparlap otyrǵandaryn habarlady.
Qazaqstan statistika komitetiniń dereginshe, bul elde 29 jasqa deiingi jumysqa jaramdy jastardyń sany - 2 million 274 myń. Onyń ishinde 95 myń jas azamat, iaǵni jastardyń tórt paiyzynan astamy resmi túrde jumyssyz sanalady. 486 myńnan astam jas ózin-ózi jumyspen qamtyǵan dep esepteledi.
