قوعامدىق ۇيىم دەرەگٸنشە, «الماتىدا جاستاردىڭ 14 پايىزىنىڭ عانا جەكە باسپاناسى بار». ەلەۋمەتتٸك ساۋالناماعا جاستاردىڭ 35 پايىزى «باسپانا مەن جۇمىس جوق, وتباسىن قۇرا الماي جٷرمٸن» دەپ جاۋاپ بەرگەن. ال ەكٸمدٸك ٶكٸلٸ جاستار ساياساتىنا 2017 جىلى بٶلٸنەتٸن قارجىنىڭ جارتىسى جۇمىسپەن قامتۋعا جۇمسالاتىنىن ايتتى.
20 جاستاعى ارمان (اتى-جٶنٸن تولىق ايتۋدان باس تارتتى) الماتىعا شىعىس قازاقستان وبلىسىنان جۇمىس ٸزدەپ كەلگەن. قالا شەتٸندەگٸ اينابۇلاق ىقشام اۋدانىندا جەر ٷي جالداپ تۇرادى. بازاردا ۇيالى تەلەفونعا قاجەتتٸ زاتتار ساتىپ جٷر.
- تارباعاتاي اۋدانىنان كەلدٸم. كەسٸپتٸك ليتسەيدٸ ەلەكتريك ماماندىعى بويىنشا بٸتٸردٸم. اۋىلدا جۇمىس جوق. ٶسكەمەننەن دە ماماندىق بويىنشا تۇراقتى جۇمىس تاپپادىم. ەندٸ الماتىعا كەلدٸم. تۇرعىلىقتى تٸركەۋدە جوقپىن. اۋىلداستارمەن «ۆرەميانكا» جالداپ تۇرامىز. تٶرت ايدا كٷزەتشٸ, داياشى بولىپ جۇمىس ٸستەپ كٶردٸم. بٸراق ايلىقتى دۇرىس تٶلەمەدٸ. قازٸر بازاردا ساۋدا جاسايمىن, - دەيدٸ ول.
وتباسىن قۇرماعان ارمان قالاداعى جاستار ساياساتى اياسىندا ٶتكٸزٸلەتٸن تٷرلٸ شارالارعا قىزىعىپ كٶرمەگەن. ايلىعىن دۇرىس تٶلەمەگەندە دە ەشقانداي ۇيىمدارعا, ياكي مەكەمەلەرگە بارىپ كەڭەس سۇراماعان. قالادا جاستار ۇيىمدارىنىڭ بار ەكەنٸن دە حابارسىز.
«جاستاردىڭ 28 پايىزى پەتەر جالدايدى»
الماتىداعى جاستاردىڭ ەلەۋمەتتٸك احۋالى قانداي ەكەنٸن «جاستار ٷنٸ» قوعامدىق قورى جاقىندا جٷرگٸزگەن ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋ قورىتىندىلارىنان دا بٸلۋگە بولادى. 15-29 جاس ارالىعىنداعى 1500-گە جۋىق الماتىلىق جاس قاتىسقان زەرتتەۋدٸڭ دەرەگٸنشە, «الماتىداعى جاستاردىڭ بەس پايىزىنىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى جوق». ال شامامەن 23 پايىزى تۇراقتى ەمەس جالدامالى نەمەسە قارا جۇمىس ٸستەيدٸ. ولاردىڭ كٶبٸ زەينەتاقى قورىنا اقشا اۋدارمايدى.
جاتاقحانالارىندا وتىرعان ستۋدەنتتەر. الماتى, 22 قىركٷيەك 2015 جىل. (كٶرنەكٸ سۋرەت)
قوعامدىق قور ٶكٸلدەرٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە قاراعاندا, الماتىداعى جاستاردىڭ شامامەن 43 پايىزى تۇراقتى تٸركەۋدە جوق نەمەسە وقۋ ورنىندا ۋاقىتشا تٸركەلگەن. الماتىعا جاستاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ وقۋ ٷشٸن جەنە جۇمىس ٸزدەپ كەلەدٸ.
- الماتىدا جٷرگەن جاستاردىڭ شامامەن 14 پايىزىندا عانا جەكە باسپانا بار. 28 پايىزى پەتەر جالدايدى. 40 پايىزعا جۋىعى اتا-اناسىمەن نە تۋىستارىنىڭ جانىندا تۇرادى. جاستاردىڭ شامامەن 35 پايىزى «تۇراقتى جۇمىس جەنە باسپانا جوقتىعى كەسٸرٸنەن وتباسىن قۇرماي جٷرمٸن» دەپ جاۋاپ بەرگەن. دەمەك, الماتىدا جاستار اراسىندا باسپانا جەنە جۇمىس تابۋ باستى مەسەلەگە اينالعان, - دەيدٸ زەرتتەۋدٸ ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ بٸرٸ, ازاماتتىق بەلسەندٸ دەۋرەن بابامۇراتوۆ.
ستاتيستيكالىق اقپاراتتارعا قاراعاندا, قازاقستاندا كەيٸنگٸ جىلدارى ەرلەر ورتا ەسەپپەن 25-30 جاس ارالىعىندا, قىزدار 20-25 جاس ارالىعىندا وتباسىن قۇرادى.
«الماتى جاستارىنىڭ ساياسي بەلسەندٸلٸگٸ تٶمەن»
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, الماتىداعى جاستاردىڭ ساياسي بەلسەندٸلٸگٸ دە تٶمەن. «جاستار ٷنٸ» قورىنىڭ دەرەگٸنشە, «الماتى جاستارىنىڭ 40 پايىزدان استامى بٸردە-بٸر ساياسي نەمەسە قوعامدىق ۇيىمعا مٷشە ەمەس, 70 پايىزى جاستار ساياساتى تۋرالى زاڭدى بٸلمەيدٸ». ەلەۋمەتتانۋشى گٷلنۇر امانباەۆا جاستار بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ تٶمەن بولۋىنىڭ سەبەپتەرٸن:
جاستاردىڭ قانداي دا بٸر ۇيىمداردىڭ مٷشەسٸ بولىپ, قوعامدىق جۇمىستارعا ارالاسۋعا مٷمكٸندٸكتەرٸ جوق. ولاردىڭ الماتىدا جٷرگەندەگٸ ماقساتى – جۇمىس پەن پەتەراقى جەنە تاماعىن تابۋ عانا.
- جاستاردىڭ كٶبٸ جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلامالارىنا سەنبەيدٸ. ولاردى كٸنەلاي المايمىز. جاستاردىڭ قانداي دا بٸر ۇيىمداردىڭ مٷشەسٸ بولىپ, قوعامدىق جۇمىستارعا ارالاسۋعا مٷمكٸندٸكتەرٸ جوق. ولاردىڭ الماتىدا جٷرگەندەگٸ ماقساتى – جۇمىس پەن پەتەراقى جەنە تاماعىن تابۋ عانا. ال ستۋدەنتتەردٸ قانداي دا بٸر ميتينگ پەن اكتسييالارعا قاتىستىرماي, ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان قىسىم كٶرسەتەدٸ. وسىدان كەيٸن جاستاردان قانداي قوعامدىق بەلسەندٸلٸكتٸ تالاپ ەتۋگە بولادى? - دەپ تٷسٸندٸرەدٸ.
ەلەۋمەتتانۋشىنىڭ ايتۋىنشا, «بيلٸك جاستاردىڭ تالاپتارىن تىڭدايتىن ەرٸ پروبلەمالارىن شەشۋگە ەرەكەت ەتەتٸن ۇيىمدار قۇرىپ, ناقتى جۇمىستار ۇيىمداستىرۋى قاجەت».
«جاستار ٷنٸ» قوعامدىق قورىنىڭ زەرتتەۋٸنە قاتىسقان رەسپوندەنتتەردٸڭ 74 پايىزى قانداي دا بٸر جاستار ۇيىمى ۇيىمداستىرعان «بٸردە-بٸر شاراعا قاتىسپاعانىن» ايتقان. بۇعان قوسا, «الماتىداعى جاستاردىڭ شامامەن 40 پايىزىنىڭ جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكتٸڭ جاستار مەسەلەسٸن شەشۋ ٷشٸن جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياساتىنا كٶڭٸلٸ تولمايدى».
ال الماتى قالالىق ەكٸمدٸگٸنٸڭ جاستار ساياساتى مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ باسقارما باستىعى ەلنۇر بەيسەباەۆ بيىل جاستاردىڭ ەلەۋمەتتٸك بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ارنالعان 21 ٸس-شارا اتقارعاندارىن, «جاستار مەسەلەسٸن شەشۋگە بيۋدجەتتەن بٶلٸنەتٸن قارجىنى كٶبەيتەتٸندەرٸن» ايتادى.
الماتى جاستارى. (كٶرنەكٸ سۋرەت)
- الماتىداعى ەربٸر ٷشٸنشٸ تۇرعىن - 29 جاسقا دەيٸنگٸ جاستار. ياعني, قالادا 500 مىڭداي جاس تۇرادى. بيىل جاستار بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان 21 ٸس-شارانى ۇيىمداستىرۋعا 280 ميلليون تەڭگە بٶلٸندٸ,- دەيدٸ باسقارما باستىعى ەلنۇر بەيسەباەۆ.
بەيسەباەۆ 2017 جىلى جاستار مەسەلەسٸنە بٶلٸنەتٸن قاراجاتتىڭ 50 پايىزىن جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ جۇمىستارىنا جۇمساۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارىن حابارلادى.
قازاقستان ستاتيستيكا كوميتەتٸنٸڭ دەرەگٸنشە, بۇل ەلدە 29 جاسقا دەيٸنگٸ جۇمىسقا جارامدى جاستاردىڭ سانى - 2 ميلليون 274 مىڭ. ونىڭ ٸشٸندە 95 مىڭ جاس ازامات, ياعني جاستاردىڭ تٶرت پايىزىنان استامى رەسمي تٷردە جۇمىسسىز سانالادى. 486 مىڭنان استام جاس ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعان دەپ ەسەپتەلەدٸ.
