Biraz qalyqtap-shalyqtadyq, jeter, osymen qoisam qaitedi dep kóp oilandym. Biraq ózderińizge bergen ýádem erik bermei, qalamdy amalsyz qaita ustadym. Ýáde – Qudai aty!..
***
Esimde, ótken joly áńgimeni «Qarǵany qansha maqtasań da suńqar bolmaityndyǵy, jabyny qansha baptasań da tulpar bolmaityndyǵy týraly taǵy bir mysal...» dep aiaqtaǵanbyz.
***
«Áielimniń úiinde turam» dep zar jylaǵan ákim, «Tipti basymdaǵy baspana da meniki emes – ákemdiki!..» dep eńiregende etegi jasqa tolǵan oblys ákiminiń orynbasary, «Miymdy aýystyrmasa qazaq tilin úirene almaimyn» dep múláiimsigen ministr, «Teńgeniń qunsyzdanǵanyn ózim de endi estidim!..» dep esinen tanǵan Ulttyq bank tóraǵasy – qaisibirin aitasyń?! Tize berseń tirlik kóp... Birinen biri ótedi.
***
Basqasy – basqa, tipti kún kósemimizdiń Alladan da, árýaqtan da qoryqpai «Qazaq degen el, ...memleket bolmaǵan!..» degenin de kózimiz kórip, qulaǵymyz estidi.
***
Teksizdik – túpsiz... Sheti de, shegi de joq. Taǵy qandai dálel kerek?!
***
Jaraidy, qoishy... «Kelgende Jienqulǵa shyqpaidy únim» demekshi, ait ne, aitpa ne?! Báribir eshteńe ózgermeidi. Odan da kelemizge kósheiik!..
***
Sonda qalai, siz ben biz sóz etip otyrǵan irilik pen kisiliktiń shynymen joǵalǵany ma? Joq deýge aýyz barmaidy... Bar bolsa – qaidan izdeimiz? Kimnen?..
***
Elitamyzdyń siqy – anaý!.. Al biz she? Ózimiz... Keshe qandai ek, búgin qandaimyz?!
***
Áýelde aittyq, taǵy aitamyz: Sóz syilaǵan, sózdiń qadyr-qasieti men kiesin uqqan bir ult bolsa – qazaq edi. Qazaq Sózdi pir tutty, kókke kóterdi. Sózge toqtady, sóz ustaǵan tulǵalaryn tóbesine tutty. Er qunyn, el taǵdyryn bir aýyz sózben sheshti. Kósemderi men sheshenderine, aqyndary men batyrlaryna erekshe qurmet kórsetti.
***
Múiizi qaraǵaidai qaharly handardyń ózin qaqpaiǵa keltirip, jón siltep, jol kórsete bilgen «ult uranshylary» Asan Qaiǵy, Sypyra jyraý, Buqarlardy aitpaǵanda, Qaztýǵan men Shalkiiz, Dospanbet pen Mahambet qandai edi?! Birinen biri asady!..
***
Halqymyzdyń Sózge, sóz ustaǵan erge degen ystyq yqylasy men erekshe kóńili kúni keshege deiin sýyǵan joq. Abai men Alash arystary bastap, Muhtar, Sábit, Ǵabitter qostap, aiaǵy biri elde, biri túzde júrgen qos Muhtarǵa deiin jalǵasqan ádebietimizdiń altyn ǵasyry – sonyń aiǵaǵy.
***
Bar pále keiin bastaldy. Keiin... Tý kótergen «táýelsizdik» tusynda.
***
Tipti keshegi ózimiz qara esekke teris mingizgen keńestik kezeńde de, qazaq ádebieti tap mundai zorlyqty eshqashan kórgen emes.
***
Nátijesinde, sóz zergeri – saýdagerge, kieli Sóz taýarǵa ainaldy. Aqsha júrgen jerde ádildik bolmaidy. Ádildik joq jerde – adaldyq ta, adamdyq ta joq!..
***
Sóitip aqyry, er azyp, el toza bastady... Adami qundylyqtar asty-ústine túsip, satqyndyq tapqyrlyqqa, tabansyzdyq parasattylyqqa, jaǵympazdyq danalyqqa, jylpostyq iskerlikke balandy.
***
Sóz bastaǵan sheshenderimiz ben top bastaǵan kósemderimiz – keshegi tolarsaqtan saz, tebingiden qan keshken Mahambettiń urpaqtary putty pir tutyp, toiymsyzǵa táý etti.
***
Ai-Kúnniń amanynda barymyzdan airylyp, baǵymyz qaitty. Saǵymyz synyp, senimimiz shaiqaldy.
***
Qatelespeitin adam joq, bárimiz – pendemiz... Biraq, sol aǵalarymdy báribir túsinbeimin!..
***
Ne jetpedi?! Ataq ta, abyroi da bar edi. Baq ta, dańq ta boldy... Táńir bergen talant qandai edi?! Bilik bylyǵyna aralasyp, aryn bylǵap, júregin kirletti. Jemis berer qansha jyl tekke ketti?!
***
Bilik – diirmen aqyry keregin alyp, kebegin qaǵyp tastady... Ne bitti? Ne tyndy?! ...Eshteńe!..
***
Aldymyzdaǵy aǵalarymyz týraly sóz etsek, Alla artqan amanatqa adaldyq saqtaǵan asyldar – saýsaqpen sanarlyq. Muhtar Maǵaýin men Tynymbai Nurmaǵanbetovke tek sol úshin ǵana bas iiýge bolady.
***
Ókinishke qarai, ótkinshige aldanyp, qaita oralmas qymbat ýaqyty men qairat-kúshin bosqa joǵaltqan qalamgerlerimiz az emes.
***
Máselen, men úshin Ábish Kekilbaevtyń eń úzdik shyǵarmasy – «Shyńyraý»; al Tólen Ábdikov aǵamyzdyń shoqtyǵy biik týyndylary – «Tozaq ottary jymyńdaidy» povesi men «Oń qol» áńgimesi. Qalǵan dúnieleri qaitalaý ǵana...
***
Ádebiet – ardyń isi. Kirlegen júrekten kirshiksiz dúnie shyqpaidy.
***
Ómir – aqqan sel, zaman – soqqan jel. Kelmes kúnder kerýeni qanshama jaqsylarymyz ben jaisańdarymyzdy aramyzdan áketti.
***
Aldyńda aǵań júrgenge ne jetsin?! Biraq, bir ókinishtisi, jyl ótken saiyn olardyń da qatary sirep barady.
***
Keshegi kelmes saparǵa attanǵan Sáken seri (Sáke Júnisov), Qalihan Ysqaq, Qajytai Iliiasov, Ibragim Isa aǵalarymyz sol irilerdiń ózi bolmasa da, kózi edi. Qoldaǵynyń quny joq... Áitpese, qazir aramyzda júrgen Temirhan Medetbek, Israil Saparbai, Júrsin Erman aǵalarymyz kimnen kem?!
***
Aitpaqshy, jaqynda osy internetten Israil aǵamyzdyń asyldyń synyǵy, arqaly aqyn inisi Aqberen Elgezekke arnalǵan «Moiyndaý» atty óleńin oqyp, eriksiz tolqydym.
***
Irilik pen kisilik osyndai-aq bolar!.. Bul – birinshiden, asyl aǵamyzdyń Aqberen men onyń tustastaryna bergen aq tilek-batasy bolsa (avanspen, árine!..), ekinshiden – qimasyn senip tapsyrǵan jas býynnyń iyǵyna artylar aýyr júk... Amanat!..
***
Senim – úlken jaýapkershilik. Úmitti aqtaý – paryz. Alda – uzaq jol... Alla jar bolsyn!..
***
Alaida, bul – aqyndarǵa qatysty áńgime. Al proza salasyndaǵy jigitterge mundai moiyndaýdy áli kóp kútýge týra keledi... Jáne ol úshin ókpeleýge bolmaidy. Óitkeni, iá... Ázirge eshkim joq!..
Turmaǵanbet Kenjebaev
aqyn, Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalister Odaǵynyń múshesi
Ult portaly
.jpg)
