Qazaqstanda memlekettik turǵyn úi qorynan (kezekte turǵandar) tegin baspana alýshylar sanatyn qysqartý josparlanyp otyr, dep habarlaidy Sputnik Qazaqstan.
QR investitsiialar jáne damý ministrligi turǵyn úi qatynastary týraly zań jobasynyń tujyrymdamasyn kópshiliktiń talqylaýyna shyǵardy.
Tujyrymdamaǵa sáikes, qazirgi páter alýshylardyń 19 sanatyn birshama qysqartý kózdelgen. Tegin baspana alýshylar tiziminen oralmandar men zeinetkerler de shyǵarylmaq.
1. Oralmandar
Turǵyn úi kezegin kútýdiń ortasha merzimi shamamen 10 jyldy quraitynyn eskersek, atalǵan kezeńde oralman mártebesi joiylady jáne "Turǵyn úi qatynastary týraly" zańnyń 73-baby negizinde atalǵan tulǵalar tirkeýden alynyp tastalady. Bul oralmandardy kezekke qosýdyń orynsyz ekendigin kórsetedi. Sonymen birge, "Ataýly áleýmettik kómek týraly", "Qazaqstan Respýblikasyndaǵy arnaýly memlekettik járdemaqy týraly", Qazaqstan Respýblikasynyń zańdaryna, Jer kodeksine sáikes oralmandarǵa qosymsha jeńildikter, kóterme tólemaqy, sondai-aq jeke turǵyn úiler salý úshin jer ýchaskesin bólý kózdelgen.
2. Ásker qyzmetshiler jáne arnaiy memlekettik organdardyń qyzmetkerleri
Áskeri qyzmetshilerdi turǵyn úi tólemderi tetigine aýystyrý kózdelgen.
3. Ekologiialyq apat, tabiǵi jáne tehnogendik sipattaǵy tótenshe jaǵdailar saldarynan baspanasynan aiyrylǵan adamdar, sondai-aq jalǵyz úii avariialyq dep tanylǵan azamattar
Olardy turǵyn úimen qamtamasyz etý úshin arnaiy tártip qarastyrylady. Sondyqtan atalǵan sanatty memleketten turǵyn úi alýǵa quqyǵy bar halyqtyń áleýmettik álsiz tobynyń tiziminen alyp tastaý usynylady.
4. Memlekettik qyzmetshiler, biýdjettik uiymdardyń qyzmetkerleri men memlekettik sailanbaly qyzmet atqaratyn tulǵalar
Atalǵan adamdardyń turaqty jáne laiyqty jalaqysy bar, sonymen qatar turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartý úshin jeńildik qarastyrylǵan maqsatty baǵdarlamalarǵa qatysa alady.
5. Ǵaryshkerlerge kandidattar, ǵaryshkerler
"Memlekettik nagradalar týraly" zańnyń 24-babyna sáikes "Qazaqstannyń ǵaryshker-ushqyshy" qurmetti ataǵyna ie bolǵan adamdar zańda belgilengen mólsherde arnaýly memlekettik járdemaqy alýǵa quqyly. "Qazaqstan Respýblikasyndaǵy arnaýly memlekettik járdemaqy týraly" zańǵa sáikes "Qazaqstannyń ǵaryshker-ushqyshy" qurmetti ataǵyna ie bolǵan adamdarǵa 138,63 ailyq eseptik kórsetkish mólsherinde járdemaqy taǵaiyndalady (atalǵan zańnyń 7-baby).
6. Tolyq emes otbasylar
Sany boiynsha óte kóp sanat – bul halyqtyń áleýmettik jaǵynan álsiz toptary, olardyń tek 102 397 adamy "tolyq emes otbasy" mártebesinde. Bul otbasylarda balalardy (balany) ata-analarynyń bireýi ǵana tárbielep otyr. Onyń ishinde ajyrasqandar da, jesirler de bar. Kommýnaldyq turǵyn úi alýǵa kezekke turý úshin jastar arasynda jalǵan ajyrasý jaǵdailary da kezdesedi. Statistika kórsetip otyrǵandai, kóptegen jas otbasy kezekke turý quqyǵyn jáne turǵyn úi alýdyń naqty múmkindigin beretin mártebeni alý úshin ádeii ajyrasady.
7. Jasy boiynsha zeinetke shyqqandar
Azamattar zeinetker jasyna jetkenge deiin óziniń jumysqa qabiletti belsendi kezeńi ishinde memlekettik baǵdarlamalarǵa, ipotekalarǵa, jinaqtaýlarǵa qatysý arqyly óziniń turǵyn úi máselesin sheshýi tiis.
Osylaisha, memlekettik turǵyn úi qorynan tegin baspana alýshylar tiziminde UOS múgedekteri men qatysýshylaryn; jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy; UOS múgedekteri men qatysýshylaryna teńestirilgenderdi; 1 jáne 2 toptaǵy múgedekterdi; múgedek balalary bar nemese olardy tárbieleýshi otbasylardy; Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti bekitetin aýrýlar tiziminde atalǵan keibir sozylmaly aýrýlardyń aýyr túrlerimen aýyratyn adamdardy; kópbalaly otbasylardy; memlekettik nemese qoǵamdyq mindetterin, áskeri qyzmetin oryndaý kezinde, ǵarysh keńistigine ushýdy daiyndaý nemese júzege asyrý kezinde, adam ómirin qutqarý kezinde, quqyq tártibin qorǵaý kezinde qaza tapqan (qaitys bolǵan) adamdardyń otbasylaryn qaldyrý kózdelip otyr.
