قازاقستاندا مەملەكەتتٸك تۇرعىن ٷي قورىنان (كەزەكتە تۇرعاندار) تەگٸن باسپانا الۋشىلار ساناتىن قىسقارتۋ جوسپارلانىپ وتىر, دەپ حابارلايدى Sputnik قازاقستان.
قر ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸ تۇرعىن ٷي قاتىناستارى تۋرالى زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن كٶپشٸلٸكتٸڭ تالقىلاۋىنا شىعاردى.
تۇجىرىمداماعا سەيكەس, قازٸرگٸ پەتەر الۋشىلاردىڭ 19 ساناتىن بٸرشاما قىسقارتۋ كٶزدەلگەن. تەگٸن باسپانا الۋشىلار تٸزٸمٸنەن ورالماندار مەن زەينەتكەرلەر دە شىعارىلماق.
1. ورالماندار
تۇرعىن ٷي كەزەگٸن كٷتۋدٸڭ ورتاشا مەرزٸمٸ شامامەن 10 جىلدى قۇرايتىنىن ەسكەرسەك, اتالعان كەزەڭدە ورالمان مەرتەبەسٸ جويىلادى جەنە "تۇرعىن ٷي قاتىناستارى تۋرالى" زاڭنىڭ 73-بابى نەگٸزٸندە اتالعان تۇلعالار تٸركەۋدەن الىنىپ تاستالادى. بۇل ورالمانداردى كەزەككە قوسۋدىڭ ورىنسىز ەكەندٸگٸن كٶرسەتەدٸ. سونىمەن بٸرگە, "اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تۋرالى", "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تۋرالى", قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا, جەر كودەكسٸنە سەيكەس ورالماندارعا قوسىمشا جەڭٸلدٸكتەر, كٶتەرمە تٶلەماقى, سونداي-اق جەكە تۇرعىن ٷيلەر سالۋ ٷشٸن جەر ۋچاسكەسٸن بٶلۋ كٶزدەلگەن.
2. ەسكەر قىزمەتشٸلەر جەنە ارنايى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ
ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸ تۇرعىن ٷي تٶلەمدەرٸ تەتٸگٸنە اۋىستىرۋ كٶزدەلگەن.
3. ەكولوگييالىق اپات, تابيعي جەنە تەحنوگەندٸك سيپاتتاعى تٶتەنشە جاعدايلار سالدارىنان باسپاناسىنان ايىرىلعان ادامدار, سونداي-اق جالعىز ٷيٸ اۆارييالىق دەپ تانىلعان ازاماتتار
ولاردى تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ارنايى تەرتٸپ قاراستىرىلادى. سوندىقتان اتالعان ساناتتى مەملەكەتتەن تۇرعىن ٷي الۋعا قۇقىعى بار حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك ەلسٸز توبىنىڭ تٸزٸمٸنەن الىپ تاستاۋ ۇسىنىلادى.
4. مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر, بيۋدجەتتٸك ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ مەن مەملەكەتتٸك سايلانبالى قىزمەت اتقاراتىن تۇلعالار
اتالعان ادامداردىڭ تۇراقتى جەنە لايىقتى جالاقىسى بار, سونىمەن قاتار تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋ ٷشٸن جەڭٸلدٸك قاراستىرىلعان ماقساتتى باعدارلامالارعا قاتىسا الادى.
5. عارىشكەرلەرگە كانديداتتار, عارىشكەرلەر
"مەملەكەتتٸك ناگرادالار تۋرالى" زاڭنىڭ 24-بابىنا سەيكەس "قازاقستاننىڭ عارىشكەر-ۇشقىشى" قۇرمەتتٸ اتاعىنا يە بولعان ادامدار زاڭدا بەلگٸلەنگەن مٶلشەردە ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى الۋعا قۇقىلى. "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تۋرالى" زاڭعا سەيكەس "قازاقستاننىڭ عارىشكەر-ۇشقىشى" قۇرمەتتٸ اتاعىنا يە بولعان ادامدارعا 138,63 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش مٶلشەرٸندە جەردەماقى تاعايىندالادى (اتالعان زاڭنىڭ 7-بابى).
6. تولىق ەمەس وتباسىلار
سانى بويىنشا ٶتە كٶپ سانات – بۇل حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعىنان ەلسٸز توپتارى, ولاردىڭ تەك 102 397 ادامى "تولىق ەمەس وتباسى" مەرتەبەسٸندە. بۇل وتباسىلاردا بالالاردى (بالانى) اتا-انالارىنىڭ بٸرەۋٸ عانا تەربيەلەپ وتىر. ونىڭ ٸشٸندە اجىراسقاندار دا, جەسٸرلەر دە بار. كوممۋنالدىق تۇرعىن ٷي الۋعا كەزەككە تۇرۋ ٷشٸن جاستار اراسىندا جالعان اجىراسۋ جاعدايلارى دا كەزدەسەدٸ. ستاتيستيكا كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, كٶپتەگەن جاس وتباسى كەزەككە تۇرۋ قۇقىعىن جەنە تۇرعىن ٷي الۋدىڭ ناقتى مٷمكٸندٸگٸن بەرەتٸن مەرتەبەنٸ الۋ ٷشٸن ەدەيٸ اجىراسادى.
7. جاسى بويىنشا زەينەتكە شىققاندار
ازاماتتار زەينەتكەر جاسىنا جەتكەنگە دەيٸن ٶزٸنٸڭ جۇمىسقا قابٸلەتتٸ بەلسەندٸ كەزەڭٸ ٸشٸندە مەملەكەتتٸك باعدارلامالارعا, يپوتەكالارعا, جيناقتاۋلارعا قاتىسۋ ارقىلى ٶزٸنٸڭ تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸن شەشۋٸ تيٸس.
وسىلايشا, مەملەكەتتٸك تۇرعىن ٷي قورىنان تەگٸن باسپانا الۋشىلار تٸزٸمٸندە ۇوس مٷگەدەكتەرٸ مەن قاتىسۋشىلارىن; جەتٸم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى; ۇوس مٷگەدەكتەرٸ مەن قاتىسۋشىلارىنا تەڭەستٸرٸلگەندەردٸ; 1 جەنە 2 توپتاعى مٷگەدەكتەردٸ; مٷگەدەك بالالارى بار نەمەسە ولاردى تەربيەلەۋشi وتباسىلاردى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ بەكiتەتiن اۋرۋلار تiزiمiندە اتالعان كەيبiر سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ اۋىر تٷرلەرiمەن اۋىراتىن ادامداردى; كٶپبالالى وتباسىلاردى; مەملەكەتتiك نەمەسە قوعامدىق مiندەتتەرiن, ەسكەري قىزمەتiن ورىنداۋ كەزiندە, عارىش كەڭٸستٸگٸنە ۇشۋدى دايىنداۋ نەمەسە جٷزەگە اسىرۋ كەزٸندە, ادام ٶمiرiن قۇتقارۋ كەزiندە, قۇقىق تەرتiبiن قورعاۋ كەزiندە قازا تاپقان (قايتىس بولعان) ادامداردىڭ وتباسىلارىن قالدىرۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
