Búgin Talǵarda «Dala Qyrandary» jastar qoǵamdyq birlestigi alkogol sýrrogatymen kúres aiasynda aktsiia ótkizdi, dep habarlaidy ult.kz.
Qoǵamdaǵy jyldar boiy sheshimin tappai kele jatqan, bir qaraǵanda sozylmaly ári kúrmeýi qiyn máselelerdi sheshýge jastar atsalyssa, oǵan degen nazar da arta túsetini anyq. Ókinishke qarai, Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń derekterine súiensek, Qazaqstan on jyldan astam ýaqyt boiy Ortalyq Aziiada alkogoldi resmi tutyný kórsetkishi boiynsha kósh bastap keledi. Al «Dala Qyrandary» («Stepnye orly» – Dala qyrandary) jastar qoǵamdyq birlestiginiń músheleri bul máselege naqty nátije úshin aralasyp otyr.
Belsendiler «Sýrrogat» jobasyn úsh jyl buryn iske qosqan. Arzan ári qoljetimdi «solaqai» alkogoldiń jasóspirimderdiń taǵdyry men qurdastarynyń bolashaǵyna qalai keri áser etetinin, jastar men olardyń ata-analarynyń ishimdikke salynyp, azǵyndaýyn, otbasylardyń oirandalýyn kórgen birlestik músheleri bul máselege respýblika kóleminde nazar aýdarýdy maqsat etti. Olar memlekettik organdardy problemany nazarǵa alyp, ony sheshýge naqty qadam jasaýǵa shaqyryp keledi.
Arzan kontrafaktili alkogoldi satyp alý áli de qiyn emes. Onyń ústine mundai ónim ruqsat etilgen saǵattardan tys ýaqytta da, tipti kámeletke tolmaǵandarǵa da satylýy múmkin. «QazAlkoTabak» qaýymdastyǵy sarapshylarynyń málimetinshe, alkogoldiń keminde 35 paiyzy, iaǵni naryqtyń 40 paiyzyna deiingi bóligi «kóleńkeli» ainalymda satylady.
«Dala Qyrandary» belsendileri jaǵdaidy túbegeili ózgertý úshin reidter men baqylaý maqsatyndaǵy satyp alýlar barysynda sýrrogat alkogol satylatyn oryndardy, zańbuzýshylyqtardy, tipti ónim jetkizý tizbegin anyqtaýdy qolǵa alǵan. Keiin olar bul aqparatty quqyq qorǵaý jáne baqylaýshy organdarǵa joldaidy.
– Aktsiiamyzdy elordadan bastadyq. Qazir Astanada sýrrogat alkogol satylmaidy dep senimmen aita alamyz. Tipti jasyryn túrde satylatyn jerlerdiń ózin anyqtap, ainalany osyndai ónimderden tazarttyq, – dedi «Dala Qyrandary» jastar qoǵamdyq birlestiginiń úilestirýshisi Erasyl Saliaýov.
– Búgin Talǵarda halyqtyq baqylaý beketin uiymdastyrdyq. Buǵan Óskemende sýrrogat alkogoldi anyqtaǵan kezde, onyń izimen Talǵarǵa deiin barǵanymyz sebep boldy. Sýrrogat óndirýge arnalǵan spirt osy jerden jetkizilgen. Árine, Talǵardaǵy spirt zaýytynyń zań talaptaryna sáikes jumys isteitinin túsinemiz, oǵan eshqandai kiná arta almaimyz. Biraq munda kez kelgen adamnyń kez kelgen kólemde spirt satyp alyp, onyń keiin ne úshin paidalanylatyny belgisiz bolýy – úlken másele. Ol sýmen aralastyrylyp, dúken sóresine sýrrogat araq retinde túsýi múmkin. Sondyqtan búgingi halyqtyq baqylaý beketiniń maqsaty – spirttiń qaida jóneltiletinin, júrgizýshiler men ekspeditorlarda qajetti ilespe qujattardyń bar-joǵyn anyqtaý, – dedi ol.
Jaqyn ýaqytta «Dala Qyrandary» jastar qoǵamdyq birlestiginiń belsendileri Quryltaiǵa alkogol ónimderin sýrrogatpen kúres maqsatynda memlekettik deńgeide retteý máselesin qarastyrý týraly usynys joldamaq.
Jastardyń bul baǵytta naqty usynystary bar. Olar adal kásipkerlerge jańa shekteýler engizýge emes, qoldanystaǵy zańnamany retke keltirýge, ony buzǵandarǵa jaýapkershilikti kúsheitýge, sýrrogat alkogol óndiretin jáne satatyn tulǵalardy naryqtan shyǵarýǵa negizdelgen.
Birinshiden, quqyq buzýshylyqtardy durys saralaý qajet. Bul josyqsyz satýshylardyń aiyppul tólep qana qoiyp, óz «kásibin» jalǵastyrýyna jol bermeidi.
Ekinshiden, quqyq qorǵaý organdarynyń ókilettikterin naqty aiqyndaý usynylady. Bul quqyq buzýshylyqtardy rásimdeý men qaraý protsesiniń sozbalańǵa salynýyna jol bermeidi.
Úshinshiden, alkogol satyp alýshynyń jasyn mindetti túrde baqylaý tetigin engizý qajet. Iaǵni kámeletke tolmaǵandarǵa alkogol satqan jaǵdaida jaýapkershilik tek kassirge ǵana emes, saýda núktesiniń iesine de júktelýi tiis.
Sonymen birge zańbuzýshylardyń «qara tizimin» jasap, olardyń qaitadan litsenziia alýyna jol bermeý, IIM, Qarjylyq monitoring agenttigi jáne salyq organdarynyń birlesken reidterin uiymdastyrý, alkogoldi onlain satý men jetkizý tártibin retke keltirý, saýda núkteleri ieleriniń jeke jaýapkershiligin engizý jáne qoǵamdyq monitoringti kúsheitý usynylyp otyr.
Sońǵy baǵytty «Dala Qyrandary» jastar qoǵamdyq birlestiginiń belsendileri óz moinyna alǵan. Olardyń bastamasynyń nátijesi de bar: úsh jyl ishinde «Sýrrogat» jobasy aiasynda «palenyi» alkogol satylǵan 1000-nan astam saýda núktesi anyqtalǵan.
