Keshe Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komiteti elimizdegi «Qylmystyq, qylmystyq-protsestik zańnamasyn odan ári jańǵyrtý» taqyrybynda parlamenttik tyńdaý ótkizdi. Sharaǵa Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlin, Bas prokýror J.Asanov, Ishki ister ministri Q.Qasymov Joǵarǵy sottyń Qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy A.Rahmetýlin men qos palata depýtattary jáne múddeli memlekettik organdardyń, parlamenttik emes partiialar men úkimettik emes uiymdardyń ókilderi de qatysty.
Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komitetiniń tóraǵasy N.Ábdirov jetekshilik etken otyrysta quttyqtaý sóz sóilegen Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlin 467 baptan turatyn Qylmystyq kodekstiń jańa redaktsiiasynyń kóterer júgi aýqymdy bolatyndyǵyn atap ótti. «Táýelsizdigimizdiń shirek ǵasyrynda Memleket basshysynyń eren eńbek, kóregen saiasatynyń arqasynda Qazaqstannyń quqyq salasy birizdendirilip, biik belesterdi baǵyndyrdy. Ony álemge áigili halyqaralyq uiymdar da óte joǵary baǵalaýda. Bul bizdiń elde adam quqy qorǵalatyndyǵyn jáne ony qoldanystaǵy zańdarymyz qamtamasyz ete alatyndyǵyn aiqyn kórsetedi. Desek te, qoǵamymyzdyń ósip-órkendep, damyp jatqany sekildi, zańdarymyzdyń da ýaqyt talabymen úndesýi úshin jetildirip, tolyqtyryp otyrýymyz qajet. Sondyqtan da biz búgin qylmystyq-protsestik zańnamamyzdy jetildirip, jańǵyrtý maqsatynda osyndai parlamenttik tyńdaý ótkizip otyrmyz», – dedi Nurlan Zairollauly.
Májilis Tóraǵasynan keiin sóz alǵan Bas prokýror Jaqyp Asanov zań jobasynyń eski nusqasy men jańa redaktsiiadaǵy Qylmystyq kodekstiń bes negizgi ereksheligin ekshep aityp, aiyrmashylyqtaryn túsindirip berdi. Onyń aitýynsha, elimizdiń zańnamasyn izgilendirýdiń nátijesinde qol jetkizilgen oń kórsetkishter az emes kórinedi. «Sonyń biri – jalpy qylmys jasaǵany úshin jaza taǵaiyndaý kólemi búgingi tańda 30 paiyzǵa tómendedi. Máselen, buryndary usaq urlyǵy úshin qamaýǵa otyrǵyzylatyn bolsa, qazir onyń balamaly jazalaý túrleri kóp. Iaǵni, usaq-túiek ári asa qaýipti emes dep tanylǵan qylmyskerge qoǵam men otbasynan oqshaýlanbai-aq, túzelý múmkindigi beriledi. Mine, zańnyń izgilendirilýi bizge osyndai jaǵdailar jasaýda», – dedi Jaqyp Qajmanuly.
Sondai-aq, Bas prokýrordyń málimetinshe, Qazaqstanda «túrmedegilerdiń sanyn qysqartý boiynsha 10 qadam» jobasy aiasynda elimizde temir torǵa toǵytylǵandardyń sany 30 paiyzǵa deiin azaiypty. Nátijesinde, álemdik túrme reitinginde Qazaqstan 30-shy orynnan 62-shi orynǵa tómendegen.
Parlamenttik tyńdaýda baiandama jasaǵan Ishki ister ministri Qalmuhambet Qasymov bolsa, Qylmystyq kodekstiń zaman talabyna sai jetildirilip, izgilendirilýin áńgimege arqaý etti. Onyń sózinshe, keibir zańdardyń gýmanistik mańyzdylyǵy joǵarylaǵanymen, quqyq qorǵaýshylar qaýymy tájiribe júzinde kereǵar jaǵdailarǵa tap bolyp jatatyn kórinedi. Máselen, jańa normaǵa sáikes, otbasynyń mazasyn alǵan janjalqoi adamdy politseiler úsh saǵattan artyq ustai almaidy. Al ishimdikke toiǵan ol, politseilerdiń úsh saǵattyq «qamaýynan» keiin óziniń «baiaǵy áýenine» qaita basýy bek múmkin. Sol siiaqty, otbasyndaǵy soqqyǵa jyǵý men urys-keris syndy turmystyq janjaldardy qylmystyq «astarynan» ajyratý, zań mazmunyn adamgershilikke jaqyndatqanymen, oqiǵa saldarynan kisi óliminiń kóbeigendigi rastalǵan.
Osylaisha, zań jobalarynyń astaryn búge-shigesine deiin ashyq talqylaǵan parlamenttik tyńdaýdyń maqsaty – qylmystyq ádilet salasyndaǵy kodeksterdi qoldanýdyń jai-kúiin jan-jaqty qaraý bolatyn. Óitkeni, atalǵan zańnamalyq aktilerdegi olqylyqtardy anyqtaý men olardy odan ári jetildirý joldary Bes institýtsionaldyq reformany iske asyrý jónindegi «100 naqty qadam» Ult josparynda atap kórsetilgen.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)