Zada Dúkenbaeva: Biz óz tilimizdi jańǵyrta bilsek, basqa ulttar da qazaq tilinde sóileidi

Zada Dúkenbaeva: Biz óz tilimizdi jańǵyrta bilsek, basqa ulttar da qazaq tilinde sóileidi

L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ-dyń Qazaqstan tarihy kafedrasynyń professory Zada Dúkenbaeva Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń QHA keńesiniń otyrysyndaǵy qazaq tiline aitqan sózine qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.

«Qazaq tili qazaqtan basqa kimge kerek? Meniń anam - evrei, ákem - qazaq. Biraq men ózimdi qazaqpyn dep sanaimyn. Sebebi meniń ákem qazaq. Biraq búginde qalypty jaǵdaiǵa ainalsa da óz tilin bilmeitin qazaqtarǵa qairan qalam. Qazaqstanda 130-dan astam ult ókilderi turady desek te, kezinde Elbasy «qazaq qazaqpen qazaqsha sóilesýi kerek» degen edi. Al bizde búgingi HHI ǵasyrda ol túgili óz tilin bilgisi kelmeitin qazaqtardy kezdestirýge bolady. Tildi bilmeý arqyly 70 jyl boiy bodandyqta bolǵan quldyq mentalitetimizdi áshkereleimiz. Álbette, kóp til bilgen jaqsy. Tildi bilgen saiyn seniń ǵylymǵa degen kózqarasyń joǵarylaidy. Biraq árbir ult óz tilin bilýi kerek. Qazir Qazaqstannyń jastary shetelde júr. Orys nemese amerikalyq kelip «qazaq degen qandai ult?» dep suraýy múmkin ǵoi. Sondaida qazaq tilin bilmei turǵan adam qazaqtyń dombyrasyn, mádenietin, tarihy týraly ne aita alady?» - deidi Zada Dúkenbaeva. 

Professor burynǵy keńes odaǵynyń quramynda bolǵan birqatar memleket latyn álipbiine kóship qoiǵanyn eske saldy. 

«Al Qazaqstan áli sonyń núktesin qoia almai kele jatyr. Elbasy aitaiyn degen oiy osy. Qazaq qazaqpen qazaqsha sóilesýi kerek. Mine, biz osyny túsine aldyq pa? Jýrnalisterdiń arasynda ózge ult ókilderi júr. Qazaq tilinde qandai ádemi sóilep jatyr. Sondyqtan búgin ulttyq negizimizdi birinshi orynǵa qoiýymyz kerek. Biraq, ne degenmen, barlyq qazaqtar óz tilimizdi jańǵyrta bilsek, basqa ulttar da bizdiń tilimizde sóileidi. Memlekettiń túp qazyǵy – qazaqtardyń óz qolynda tur. Bul eshkimge ústemdikti kórsetý emes, ulttyq kelbetimizdi kórsetý degen sóz», - dedi ol.