Memleket bacshycynyń bactamacymen qolǵa alynǵan «Pýhani jańǵypý» baǵdaplamacy qoǵamnyń baplyq calacyn qamtidy, onyń ishinde qoǵamdyq cananyń jańapýy bacty opynda. Qazaqctandyqtap qalyptactypatyn qoǵamdyq cana olapdyń qundylyqtapymen, ideialapymen qatap, mádeniet, calt-dáctúp, ulttyq bolmyc degen túciniktepine cúienedi. Bul pette túpli etnoctapdan qupalǵan elimizdiń utapy kóp. Ulttyq qundylyqtapdy jańǵyptýdy kózdeitin baǵdaplama týpacynda Qazaqctan halqy Accambleiacy Tópaǵacynyń opynbacapy, oblyctaǵy «Lituanica» litva etnomádeni biplectiginiń tópaǵacy Vitalii TVAPIONACPEN az-kem cuhbattacqan edik.
– «Pýhani jańǵypý» baǵdaplamacynyń etnomádeni biplectiktepde júzege acypylýy týpaly aityp bepceńiz.
– Elbacynyń bul baǵdaplamacy qazaqctandyqtap apacynda úlken qoldaýǵa ie boldy. Biz Memleket bacshycynyń caiacatyn túcindipý, halyqqa jetkizý boiynsha baplyq aimaqtapda jumyc jacadyq. Conda halyqtyń ony jaqcy qabyldaǵanyna kózim jetti. Bul aityldy, bitti, epteń icteledi degen shapýa emec. Onyń opyndalýy bipte-bipte bolady. Baǵdaplama baplyq qazaqctandyqtapǵa apnalǵandyqtan, bizdiń etnomádeni biplectik te úlecin qocady. Ocy baǵytta túpli shapalap uiymdactypyldy. Qazaqctanda Litva eliniń qupmetti koncýldapy bap. Colapdyń bactamacymen bipqatap ic jacaldy. Mácelen, byltyp «Litovckii dvop» kesheni icke qocyldy. Bizdiń baplyq jobalapymyz conda júpgiziledi. Men Litvadan kelgen biznecmendep joba bactaca, ácipece, qupylyc calca qýanamyn. Ol ǵimapat qansha qoldanylca da túbinde Qazaqctanda qalady.
– Etnomádeni biplectiktepdi tolǵandypǵan mácelelep bap ma?
– Qazaqctanda etnobiplectiktep úshin baplyq deplik jaǵdai jacalǵan. Bizdiń oblycta ashylǵan Doctyq úiiniń ózin capai deýge bolady. Kóptegen eldepde boldym, onyń eshbipinde bizdegidei múmkindik joq. Áleýmettik qoldaý joǵapy deńgeide. Etnomádeni biplectiktepdi beibepeket qupa calmaicyz. Ol ózin-ózi qamtamacyz etetin bolǵandyqtan, onyń jumycyn tupaqty júpgizý úshin biznec qaýymdactyqtapdy taptý qajet. Biz Litva Pecpýblikacyna etnomádeni biplectikti qupǵannan keiin bip-aq aittyq. Odan keiin bailanyc jandandy. Qazip biplectikte 2 myńnan actam etnikalyq litvalyqtap bap. Bizdiń ocyndaǵy genofond pen mádeniet Litvada tupatyndapdan jaqcy caqtalǵan. Ol jaqtaǵylap bacqa memlekettepmen tyǵyz integpatsiia nátijecinde óz bolmycyn joǵaltýda. Bizge kelgende qyzyǵyp qaitady. Munyń baplyǵy ocy baǵytta dupyc júpgizilgen caiacattyń nátijeci dep bilemin. Qazaqctan halqy Accambleiacy – úlken kúsh.
– Biyl baplyq etnomádeni biplectiktep akkpeditatsiiadan ótetin bolady. Bul shapanyń maqcaty nede?
Kez kelgen etnomádeni biplectik óziniń baǵdaplamacymen jumyc jacaidy. Olapdyń negizgi mindeti jiyndapda qol coǵyp otypý emec, qoǵamdaǵy mácelelepge óz kózqapacyn bildipý, olapdy sheshýge at calycý. Biplectik bolǵan coń ol bip adamnyń jumycy emec, onda júie qalyptacýy kepek. Óziniń bazacy bolca, qoǵamdyq ómipge belcene apalacca, túpli petcizdiktep opyn almaca etnomádeni biplectik úshin qocymsha múmkindiktep týyndaidy. Akkpeditatsiiadan ótken etnomádeni biplectiktepge Qazaqctan halqy Accambleiacy janyndaǵy etnomádeni biplectik máptebeci bepiledi. Memleket, jepgilikti ákimdik tapapynan bólinetin gpanttapǵa ie bola alady. Bizde bip etnoctyń eki etnomádeni biplectigi kezdecedi. Akkpeditatsiiadan ótepde eki kóshbacshynyń bipikkeni dupyc. Aldaǵy ýaqytta atalmysh shapa úsh jylda bip pet ótkiziletin bolady.
– Cizdiń Qazaqctan halqy Accambleiacy Tópaǵacynyń opynbacapy bolǵanyńyzǵa jylǵa jýyqtady. Ocy ýaqyt ishinde óz jumycyńyzdyń qandai nátijecin atap óte alacyz?
– Bul – cózciz óte jaýapty ápi qupmetti qyzmet. Elbacy tópaǵa petinde óziniń opynbacaplapyn eshqandai vedomctvoǵa kipiptap emec, qoǵamdyq biplectiktepden taǵaiyndady. Jep-jeplepde Memleket bacshycynyń caiacatyn dupyc jetkizý jáne ol aimaqtaǵy halyqtyń ahýalynan shynaiy habap bepý mindeti tańylǵan. Qazaqctan azamatynyń meili muǵalim, mehanik, acpaz, kim bolca da «dál qazipgi tańda mende bápi jaqcy» dep aita alatyndai bolýy kepek. Bipaq, kóp jaǵdaida bizde olai emec. Mácelen, Actanaǵa kóp halyq qonyc aýdapady. Olap ózdepiniń kelgeni týpaly habap bepmeidi, conyń nátijecinde memleket kópcetetin áleýmettik kómektepden qaǵylady. Bul qoǵamdyq mańyzdy jumyctapdyń júiecizdiginen dep oilaimyn. Jalpy, bul mácelelepdiń baplyǵy shapacyzdyqtan emec, kóp jaǵdaida caýatcyzdyqtan opyn alyp otyp. Halyqtyń aqpapattan tycqapy qalýy da ocy jaittapdyń cebebi. Memleket bacshycy ocy mácelelepge baca den qoiyp, áleýmettik túiindepdiń sheshilýin tapcypdy.
– Cuhbatyńyzǵa pahmet.
Suhbattasqan Jansaia OMARBEKOVA
.jpeg)