Dańqy ótken ǵasyrdyń ózinde qazaq dalasynan asyp, álemge tanylǵan Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵyn merekeleý bul tek asta-tók dastarqan ǵana emes, ótkenimizdi eske alý, joǵaltqanymyzdy túgendeý, jas urpaqtyń boiynda ultjandylyqty qalyptastyrý, týǵan jerdiń tarihyn tanýdyń qaitarymdy qadamy deý oryndy. Elbasy N.Nazarbaev óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda jas urpaqqa tarihi tamyrynan ajyramaityndai ulttyq tárbie berý ulttyq kodymyzdy ustanýdyń birden-bir joly ekenin atap ótkeni belgili. Ólke tarihyn jas urpaqtyń sanasynda jańǵyrtý elimizdiń álemde damyǵan 30 memlekettiń qataryna enýine eleýli yqpal eteri sózsiz. Uly Jibek jolyndaǵy Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵynyń keń kólemde atap ótilýiniń mańyzdylyǵy da osynda.
Aziianyń iri saýda ortalyǵyna ainalǵan kóne Kókjarda kezinde jylyna eki ret, jazda 15 mamyrdan 15 shildege deiin jáne kúzde 15 qyrkúiekten 15 qazanǵa deiin jármeńke ótkizilgen. Resei statistikalyq komitetiniń 1911 jylǵy derekteri boiynsha, Kókjar jármeńkesiniń saýda ainalymy 2 mln 140 myń somǵa jetip, eń iri 13 jármeńkeniń arasynda 9-shy oryn alǵan. Mine, turǵyzylǵanyna bir jarym ǵasyr ótse de, kúidirilgen sapaly kirpishten órilip salynǵan jármeńkeniń saýda qatarlary áli kúnge deiin syr bermei tur. Derek kózderinen belgili bolǵanyndai, qazaq jerinde úlkendi-kishili 150 jármeńke bolǵan, biraq sonyń bir de bireýiniń orny osy Kókjar siiaqty saqtalmaǵanyn aitady mamandar.
Tarihy tereń óńir
Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵyn merekeleý sharalary aýdandyq Mádeniet úiinde ótken «Qazaqstannyń saýda tarihynda Kókjar jármeńkesiniń alatyn orny, saiasi-jaǵrapiialyq jáne strategiialyq mańyzy» atty ǵylmi-tájiribelik konferentsiiamen bastaldy. Konferentsiiany Oiyl aýdanynyń ákimi Bulbul Kúzembaeva qysqasha sóz sóilep ashty.
— Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan Nazarbaev óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasynda «Týǵan jerdiń árbir saiy men qyrqasy, taýy men ózeni tarihtan syr shertedi. Árbir jer ataýynyń tórkini týraly talai-talai ańyzdar men áńgimeler bar. Árbir ólkeniń halqyna sýyqta pana, ystyqta saia bolǵan, esimderi el esinde saqtalǵan birtýar perzentteri bar. Osynyń bárin jas urpaq bilip ósýge tiis» — dei kelip, «Qazaqstanyń qasietti rýhani qundylyqtary» jáne «Qazaqstannyń kieli jerleriniń geografiiasy» jobasyn jasaý kerektigin eskertken-di. Mine, HIH ǵasyrdyń ózinde Alty alashqa ǵana emes, álemge tanymal bolǵan Kókjar jármeńkesine biyl 150 jyl tolyp otyr. Osynaý torqaly toidyń mazmundy atalyp ótilýine oblys ákimi Berdibek Saparbaev erekshe nazar aýdaryp, aýqymdy is-sharalardy qamtyǵan jumys josparynyń bekitilgeni de kúni keshe bolatyn. Búgin, mine, Oiyl óńirinde osy mereitoiǵa baǵyshtalǵan dúbirli shara bastaldy jáne osy ǵylymi-praktikalyq konferentsiia úlken istiń tarihi ózegi bolmaq. Uly Jibek joly boiynda ornalasqan Kókjar jármeńkesiniń tarihy áli de tereń zertteýdi, ǵylymi turǵydan zerdeleýdi qajet etedi. Kókjar jármeńkesiniń tarihyna qatysty Resei muraǵattarynda saqtaýly qundy derekterge qol jetkizip, Kókjar týraly tyń ǵylymi eńbekter jazý da aldaǵy kúnniń enshisindegi sharýa. Oiyldyqtar dala danyshpandary Ájibai bi men Altai batyr, aq saýyt kigen arýlarymyz egiz qyz Bike men Baibike, qalmaqtyń batyry Qońdyny buǵalyqtaǵan Botakóz batyr, aq tarynyń atasy Shyǵanaq Bersiev, synyqshy Súleimen áýlie, bi padishasy Nursulý Tapalova, meditsina ǵylymdarynyń doktory, belgili qoǵam qairatkeri Ishanbai Qaraqulov, danqty ǵalym Rabiǵa Syzdyqova syndy ardaqtylarymyzdy zor maqtanysh tutady.
«Kókjar-ǵalam, sáýleli Oiyl-ǵalam,
Tarihsyń arhivterden joiylmaǵan…», — dep belgili aqyn Ertai Ashyqbaev tolǵaǵandai, Oiyl tarihy joiylmaidy da, túgesilmeidi de. Qaita jańa dáýirdiń jarqyn paraqtaryn ashyp, jańǵyra bermek. Bul sharamyz Oiyl óńiriniń týrister mekenine ainalýynyń alǵashqy sharttarynyń biri, igi istiń bastaýy deýge bolady, — dedi aýdan basshysy óziniń betashar sózinde.
Konferentsiiada tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Nurtaza Abdollaev «XIX-XX ǵasyrlardaǵy Qazaqstandaǵy jármeńkeler tarihnamasynyń zerttelýi» degen taqyrypta baiandama jasady. Ǵalym Memleket basshysynyń rýhani jańǵyrý máselesine zor mańyz berip otyrǵanyn aita kelip, buǵan deiin 2004 jyly «Mádeni mura» baǵdarlamasy aiasynda elimizdiń aýmaǵyndaǵy tarihi eskertkishterdiń jańǵyrtylǵanyn, «Halyq tarih tolqynynda» baǵdarlamasy arqyly álemniń eń bedeldi muraǵattarynan tól tarihymyzdy pysyqtaityn tyń derekter júieli jinalǵanyn atap ótti.
— Bul oraida XIX ǵasyrdyń ekinshi jartysynda imperiialyq bilik qazaq dalasyndaǵy Uly Jibek joly arnasynda qalyptasqan saýda-aiyrbastyń jetilýine, ásirese, jármeńkelik saýda qatynastaryna kóńil bóldi. Mundai memlekettik shara aimaqtyń jaǵrapiialyq orny, tabiǵi bailyǵynyń moldyǵy saýdany damytýmen qatar, Úndi, Aýǵanstan, Parsy, Qytai, Tibet, Qashqar siiaqty memlekettermen saýda-ekonomikalyq bailanystar ornatýǵa tiimdi bolǵan, — degen ol jármeńke máselesiniń zerttelý jaiyna toqtaldy. Oǵan naqty derekter keltirip, jármeńkeler tarihynyń qanshalyqty zertelgenin saralai baiandady.Ásirese, Kókjar, Qaraqamys jármeńkeleriniń zerttelýi baǵytynda oi órbitti. Ol jármeńke tarihynyń keibir máseleleri ǵana atalyp, zertteýge negiz bolatyn problema tolyq qamtylmaǵanyn atap ótti.
Qazaqstan Respýblikasynyń mádeniet qairatkeri Erkin Qurmanbekov «Oiyl jármeńkesi jáne Kókjardyń kókjal serisi — Qyzyl ánshi» degen taqyrypty asha kelip, ataqty Qyzyl ánshiniń talaily taǵdyry men ánshilik ónerin egiz órip áńgimeledi. Ánshiniń án murasyn jinaý, ony halyqqa jetkizý baǵytyndaǵy jumystardy qolǵa alý qajettigine nazar aýdardy. «Tarihtyń qum basqan qupiiasy. Tarihi túiindeme» degen taqyrypta baiandaǵan ólketanýshy Jaqsylyq Bisaliev eldi mekenniń Oiyl atanýy jaiynda tyń derekter keltirip, «Oi eli» degen ataýdyń ǵasyrlar óte Oiyl atanýy múmkin degen tujyrym jasady. Kókjar jármeńkesiniń tarihyna qatysty oilaryn ortaǵa saldy. Kókjar atanýyna qatysty óz boljamyn negizdei túsindirdi. Bul, árine, tereńirek zertteýdi qajet etetin qundy tujyrymdar. Ólketanýshy sondai-aq, jármeńkeniń qalai Kókjar atalǵanyna qatysty da óz oilaryn ortaǵa saldy. Onyń aitýynsha, Aqtóbe men Orynbordan keletin jolda Qańqai qyratynan qaraǵanda qalashyqtyń oń jaǵynda 3-4 shaqyrymǵa sozylatyn jalańash jardyń jazdyń ystyq ailarynda saǵym kóterip, kók jasyl ósimdikter órmelei óskendikten eki ese biiktep, jardy ásem túske bóleitinin, osy kóriniske orai jergilikti qazaqtar Kókjar dep ataǵanyn alǵa tartady. Jaqsylyq Bisaliev kótergen Oiyl ataýyna, Kókjar jármeńkesine qatysty máseleler nazar aýdarýǵa turarlyq.
S.Seifýllin atyndaǵy qazaq agrotehnikalyq ýniversitetiniń aǵa oqytýshysy, tarih ǵylymdarynyń kandidaty Nurgúl Demeýova Kókjar jármeńkesiniń áleýmettik-ekonomikalyq, mádeni damý tarihy haqynda áńgimelei kelip, tujyrymdaryn muraǵattyq derektermen dáiektedi.
Konferentsiiada sóz alǵan oblystyq tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Gúlaiym Tólebaeva, Oiyl aýdanynyń qurmetti azamaty Ánýar Bekmuhambetov, eńbek ardageri Arystan Aimaǵambetov jinalǵandardy merekemen quttyqtady. Konferentsiia sońynda sharany óz dárejesinde ótkizýge atsalysqan ǵalymdar men ólketanýshylarǵa shapan jabylyp, kamzol kigizildi.
Osy shara barysynda aýdan ákimi Bulbul Kúzembaeva Oiyl óńiriniń túlegi, qalamger Syrym Baqtygereevke «Oiyl aýdanynyń qurmetti azamaty» ataǵy berilgenin jetkizip, kýáligin tapsyrdy. Al, kezinde aýdan tizginin ustaǵan eńbek ardageri Ǵaziz Zaimoldaulynyń astanalyq qonaqqa oiyldyqtar atynan at mingizýi de jarasymdy boldy.
Alashtan án ozdyrǵan ánshi Muhit
Tústen keiin merekege qatysýshylar jazýshy Tabyl Quliiastyń «Muhit» qoiylymyn tamashalady. Ony rejisser Meiram Habibýllin qoiǵan. Qoiylymdy daiyndaýdyń basy-qasynda júrgen T.Ahtanov atyndaǵy oblystyq drama teatrynyń akteri Qadir Quttybaevtyń aitýynsha, spektakl 15-20 kúnniń shamasynda daiyndalǵan. Ánshi Muhit Meralyulynyń beinesin osy teatrdyń akteri Abzal Qudaibergenov, onyń bitispes jaýy, ojar Aqsholaq bidi Qadir Quttybaevtyń ózi somdady. Qoiylym Muhit Meralyulynyń ómirinen bir úzik qana syr shertkenimen, ánshiniń kezinde alty qyrdan asyryp salǵan ánderimen ádiptelip, kórermendi jalyqtyrmady. Bul da Kókjar jármeńkesi tarihynyń bir sáti retinde kórermen kóńilin qozǵaǵany shyndyq.
Qyzdyryp jyrdyń kórigin …
Keshkilik merekelik saltanat aiasynda Oiyl agrarlyq kolledji alańynda ornatylǵan sahnada dástúrli ánshilerdiń, jyrshy-jyraýlardyń «Jan serigim — dombyra» atty baiqaýy ótkizildi. Baiqaýǵa Batys Qazaqstan, Mańǵystaý, Qyzylorda oblystarynan jáne aýdandardan kelgen 13 ónerpaz qatysty. Ǵ.Jubanova atyndaǵy oblystyq filarmoniia uiymdastyrǵan bul baiqaý Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵyna, batyr babamyz Eset Kókiulynyń 350 jyldyǵyna arnaldy. Baiqaýdyń maqsaty — «Týǵan jer» baǵdarlamasyn júzege asyrý, dástúrli án ónerin nasihattaý, halqymyzdyń mádeni muralaryn saqtaýǵa kóńil aýdarý, jas urpaqtyń sanasynda otanshyldyq qasietti qalyptastyrý. Baiqaýdyń sharty boiynsha qatysýshylar Aqtóbe óńiriniń aqyn-jyraýlary Ábýbákir Kerderi, Aqtan Kereiuly, Sherniiaz, Qyzyl Turdalyuly, Bataqtyń Sarysy, Moldabai, Nurpeiis Baiǵanin shyǵarmalaryn jáne tarihi jyr-dastandardan úzindiler oryndaýy tiis bolatyn.
Alǵashqy bolyp sahna tórine kóterilgen oraldyq ánshi Aqmaral Kemelhanova Ábýbákirdiń termesin tógiltti, Qobylandy batyr jyrynan úzindi oryndady. Bul dástúrdi qyzylordalyq Ádilhan Qýanbaev jalǵastyrdy. Alma kezek sahnaǵa kóterilgen dástúrli ánshiler kómeiinen tógilgen ásem áýen, asyl sózder tyńdarmandar kóńilin bir jelpintip tastady. Oiyldyq jas ónerpaz Teńel Omarovtyń oryndaýyndaǵy Moldabaidyń áni onyń daýys biiktigi men oryndaýshylyq sheberligin kórsetti. Aqtóbelik Ómirhan Jetesovtiń Narqyz jyryn aldyńǵy oryndaýshy kelgen tustan ilip alyp ketýi jurtshylyqty tánti etti. Ulttyq kiim kiip, úkili dombyra ustaǵan dástúrli ánshilerdiń qai-qaisysy da án men jyrdyń máni men maqamyn kelistirip-aq oryndady. Kórermen kóńilin ánmen áldilep, jyrmen jadyratty.
Baiqaý qorytyndysynda qazylar alqasynyń sheshimimen belgilengen úsh úshinshi oryndy aqtóbelikter Nurlan Ábdibekov, Mánshúk Muhanova men oraldyq Aqmaral Kemelhanova ielenip, árqaisysyna 100 myń teńge aqshalai syilyq tapsyryldy. Eki ekinshi oryndy jáne 150 myń teńge syilyqty qyzylordalyq Qýanhan Qýanbaev pen aqtóbelik Ómirhan Jetesov qanjyǵalaryna bailady. Birinshi oryndardy aqtóbelik Ádilet Kúzembaev pen qyzylordalyq Sholpan Beiimbetova bólisip, árqaisysy 200 myń teńge aqshalai syilyqqa ie boldy. Baiqaýdyń bas júldesin Mańǵystaý oblysy Beineý aýdanynan kelgen ánshi-jyraý Sársenbai Rahmanberdiev jeńip aldy. Oǵan 500 myń teńge aqshalai syilyq usynyldy.
Kezinde ataǵy alysqa ketip, Kókjar jármeńkesin dý-dýmanǵa bólegen Muhit, Qyzyl, Moldabai, Sary Bataquly syndy sal-seri, ánshiler, dáýlesker kúishiler Uzaq, Qurmanǵazy, Dáýletkerei, Qazanǵap, Sáýlebai, aqyn-jyraýlar Nurpeiis Baiǵanin, Qashaǵan, Nurym, Qalniiaz, Murat, Bekbergenniń óneri qaita túlegendei áserge bóledi. Qazylar alqasynyń tóraiymy Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, dástúrli án ónerin nasihattaýshy Sáýle Janpeiisova aitqandai, munyń ózi «myń ólip, myń tirilgen» qazaqtyń ulttyq boiaýy qanyq dástúrli án óneriniń altyn tininiń jińishkerip baryp úzilmei, sabaqtastyqtyń sara jolyna túskendigin kórsetse kerek.
Saýda qyzǵan sóreler
Kolledj alańyna kireberistiń eki jaǵyndaǵy jaima ústelderdegi qolóner buiymdary kóz arbaidy. Osy araǵa aýyl kóship kelgendei. Qoi qyrqyp, jún tútilip, kiiz bastyrylatyn jún sabalyp jatsa, qalaisha tańǵalmasqa. Al qolóner buiymdarynyń kórmesinde halqymyzdyń ismerlik, ustalyq jáne zergerlik óneri qanshalyqty deńgeide damyǵanyn ańǵarý da qiyn emes.Teriden jasalǵan at ábzelderi, mes, kúbi siiaqty zattary da kózge ystyq kórinedi. Saqina, bilezik syndy zergerlik buiymdar, quraq kórpe, qorjyn, tósek jáne jamylǵy kórpelerden turatyn qyz jasaýy da osynda.
— Men Qaraoi aýylynda tiginshilikpen ainalysamyn. Qyz jasaýyn jasaimyn. Meniń tikken kórpelerime, basqa da buiymdaryma suranys bar, — deidi jeke kásipker Záýresh Tóremuratova.
Al, saýda qatarlaryndaǵy dúńgirshekterde aýyl sharýashylyǵy jármeńkesi qyza túsken. Sarbie aýyldyq okrýgindegi «Rahym» sharýa qojalyǵy buryn tórt túlik ósirýmen ainalysatyn-dy. Endi kásipkerliktiń aýqymyn keńeite túsipti. 2015 jyldan beri naýbaihana ashyp, nan-bólke buiymdaryn, torttardy pisiredi eken. Qojalyq basshysy Ádil Rahymov bul sharýamen joldasy Indira Orazǵalieva ainalysatynyn, bul joly jármeńkege túrli torttar pisirip ákelgenin, baǵasy anaǵurlym arzan ekenin jetkizdi.
Sórelerde tary-talqan, irimshik-qurt, qaimaq-mai, sút-airan, et ónimderi samsap tur. Qaladan kelgender bal, shujyq ónimderin usynýda. Osy joly halyqqa 2 tonna iri qara, 1 tonna qoi, 500 keli jylqy eti, 500 keli balyq, 20 keli bal, 500 keli tary-talqan, 1,5 myń litr shubat-qymyz, jáne basqa azyq-túlik arzan baǵamen satyldy.
Kóneden jetken kósh-kerýen
Oiyl agrarlyq kolledjiniń alańyna ornatylǵan sahna mańynda ine shanshar jer joq dese de bolǵandai. Olar Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵy merekesiniń saltanatty ashylýyna jinalǵandar. Toidy qyzyqtaýǵa jinalǵan jurtshylyqtyń aldynan kóne Kókjardyń kórinisteri qylań berdi. «Uly Jibek jolynyń boiynda, Kókjardyń shalǵyn oiynda, qasietti Oiyl boiynda jármeńke bastaldy» dep shaqyrǵan jarshylardyń izinshe Qydyr ata alańǵa kóterildi. Jat jurttyq saýdagerlerden bastap, jármeńkeniń saltanaty bolǵan kósh-kerýen keledi. Tarihtyń qoinaýynda qalǵan jármeńke ómiri elesteidi. At jekken arbaly, teń artqan túieli kerýen, sal-serilerdiń, shetel jihangerleriniń beineleri jurtshylyqty riza etti. Teatrlandyrylǵan kóriniske 300-den astam ónerpaz qatysyp, aǵylshyn, tatar, ózbek, iran, parsy, orys jáne tsygan halyqtarynyń saýdagerlerin somdap, dýmandy merekeniń sánin keltirip, saltanatyn arttyrdy. Jinalǵan jurtshylyqty Sh.Bersiev ómirinen kórsetilgen kórinis te baýrap aldy. Al qyzdarmen sóz jarystyrǵan Tazsha balanyń qylyǵy toishy qaýymdy kúlkige kómdi. Kósh-kerýen kórinisteri kezindegi Kókjar jármeńkesiniń tynys-tirshiligi osylai bolǵan-aý degen oiǵa jeteledi.
Merekelik sharanyń saltanatty ashylýynda oblys ákimi Berdibek Saparbaev jurtshylyqqa quttyqtaý sóz arnady.
— Táýelsizdiktiń arqasynda joǵalǵanymyz tabylyp, óshkenimiz jandy. Elbasynyń ishki- syrtqy saiasattaǵy ulaǵatty ustanymynyń nátijesinde qol jetken jetistikterimiz jetkilikti. Endi damyǵan 30 eldiń qatarynan kórinýge baǵyt ustalýda. Bizdiń alǵa qoiǵan maqsatymyz — rýhani damýymyzdy ekonomikalyq jáne saiasi salalarda jetken jetistikterimizdiń deńgeiine kóterý bolyp tabylady. Bul baǵytta naqty baǵdarlamalar júzege asyrylýda. Mine, búgingi Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵyn merekeleý de osyndai maqsatta uiymdastyrylyp otyr. Tarihsyz bolashaq joq. Sondyqtan jas urpaqtyń boiynda patriotizm qasietin, otanshyldyq sezimdi qalyptastyrý úshin mundai sharalardyń bereri mol, — dedi oblys basshysy.
Ol aýdannyń ekonomikalyq jáne áleýmettik damýyna úles qosyp júrgen «Oiyl-Nan» naýbaihanasynyń meńgerýshisi G.Álipke, «Nobel» JShS quryltaishysy N.Jumaǵalievke,«Anvar» JShS bas direktory T.Salfikovqa, «Qabiev i K» JShS direktory A.Qabievqa, eńbek ardageri Ǵaziz Zaimoldaulyna Alǵys hat pen estelik syilyqtar tapsyrdy.
Marapattalǵandar atynan sóz alǵan eńbek ardageri Ǵaziz Zaimoldauly osyndai úlken shara ótkizýge oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń qoldaý kórsetkeni úshin rizashylyǵyn bildirdi.
— Sizdiń aýdandaǵy igilikti isterdiń júzege asýyna udaiy qoldaý kórsetetinińizdi kórip júrmiz. Ótken jyly Oiylǵa gaz keldi. Biyl jańa oqý jyly qarsańynda óńirde paidalanýǵa berilgen 8 mekteptiń ekeýiniń bizdiń aýdanda ashylýy da sizdiń arqańyz — dei kelip ol Aqtóbemen eki aradaǵy qatty jamylǵyly joldyń jóndelýin, aýyldaǵy alty kósheniń asfalttalyp, 21 turǵyn úidiń paidalanýǵa berilýin de oblys basshysynyń iskerligimen sabaqtastyrdy.
Alty otbasyǵa sý jańa turǵyn úi kilti tabystaldy.
Etnoaýyl aishyqtary
Oiyldyń jaǵasyndaǵy etnoaýylda 25 kiiz úi tigildi. Munda merekeniń alǵashqy kúni keshkisin «Altybaqan janynda», «Aqsúiek» baǵdarlamalary usynylyp, ata- babalarymyzdyń ómir salty qaita jańǵyrǵandai boldy. Ekinshi kúni etnoaýyl atshabarynda at sportynan jarys uiymdastyrylyp, boz kilemde balýandar beldesti. Toq báigede aqtóbelik Jumash Izbasarovtyń aty birinshi kelip, báigesine jylqy ielendi. Aýdaryspaq pen teńge ilýden oiyldyq Qýanysh Tólegenovke shaq keler jan tabylmady. Al delebesi qyzǵan kópshilik asyǵa kútken alaman báigege 14 sáigúlik qosyldy. 20 shaqyrymǵa shapqan tulparlar arasynan Mańǵystaý oblysynan kelgen Súiindik Óskinbaevtyń júirigi kómbeden birinshi ótip, atan túieni oljalady. Sáigúligi ekinshi kelgen aqtóbelik Jumash Izbasarovqa jylqy, al kómbeden úshinshi ótken júiriktiń iesi qobdalyq Erlan Ibashevqa iri qara buiyrdy. Boz kilemdegi beldesýde aqtóbelik Shyńǵys Shoqpytov qarsylastaryn qaqyrata jeńip, bas báigeni ielendi.
… Oiyl óńiriniń ár tóbesinde tarihtyń taǵylymdy izi qalǵan. Kóp tarihty astyna búgip jatqan Barqyn qumy, Máýlimberdi qalasy, aǵashtyń san túri syńsyǵan Oiyl ormany — aimaqtyń ajary, kóne Kókjardyń búginge jetken jádigerleri — ótken ýaqyttyń belgileri. Osynyń barlyǵy aldaǵy ýaqytta óńirde týrizmdi damytýǵa alǵyshart jasaidy dep kútilýde. Al kóne Kókjardyń 150 jyldyǵyn atap ótý arqyly ony keleshek urpaqtyń jadynda jańǵyrtý osy úlken joldyń bastaýy bolaryna senim mol.
Qonaqtar lebizi
Maqsat Muqanov, Atyraý oblysy Qyzylqoǵa aýdanynyń ákim:
— Bizdiń eki aýdan Oiyl ózenin tel emip jatyr. Sondyqtan kóp nárselerimiz ortaq. Merekege aýyl sharýashylyǵy ónimderin, qolóner buiymdaryn ákeldik. Al, atan jilik jigitterimiz boz kilemge shyǵýǵa daiyn turdy. Merekeni uiymdastyrylýyna rizashylyǵymyzdy bildiremin.
Sáýle Janpeiisova, Qazaqstan respýblikasy eńbek sińirgen qairatkeri:
— Oiylda ótetin Kókjar jármeńkesiniń 150 jyldyǵy merekesi aiasynda jyrshy-jyraýlardyń baiqaýy ótedi degende tóbem kókke jetkendei boldy. Sebebi, sońǵy kezderi dańǵazasy kóp estrada alǵa ozyp, dástúrli án óneri jyrshylyq pen jyraýlyq kenjelep qalyp edi. Jyrshy-jyraýlardyń baiqaýy birinshi ótkizilip otyr. Bul rýhani jańǵyrý ustanymynyń dáleli bolsa kerek. Bul joly 13 ónerpaz baq synady, Bolashaqta olardyń qatary kóbeie túsetinine senimdimin.
Satypaldy SÁÝIRBAEV
