Dańqty mahabbat dastanynyń jelisimen dúniege kelgen «Qyz Jibek» kinofilminiń mereitoiy tuńǵysh ret Jibektiń tarihi Otany – Aq Jaiyqta ótti. Áigili filmde basty keiipkerlerdi somdaǵan KSRO halyq ártisi, Memlekettik syilyqtyń iegeri Asanáli Áshimov, Qazaqstannyń halyq ártisi, «Parasat» ordeniniń iegeri Quman Tastanbekov pen Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, «Qurmet» ordeniniń iegeri Merýert Ótekesheva Atyraý óńirine kelip, jurtshylyqpen kezdesý ótkizdi.
Jyly shyraily júzdesýge oblys ákimi Nurlan Noǵaev qatysyp, mártebeli meimandarǵa qazaqy dástúrge sai iyqtaryna shapan japty.
- Jýyrda Atyraýda ótken aqyndar aitysynda Asanáli aǵama uly dalanyń dastanynan negiz alǵan «Qyz Jibek» filminiń ekranǵa shyqqanyna 45 jyl tolatyndyǵyn aityp, mereitoidy ótkizýge usynys jasaǵan edim. Asanáli aǵam bastap, Quman aǵa men Merýert apa qabyl aldy.
Qazaq halqyn álemge tanytýǵa úles qosqan «Qyz Jibek» filminiń jelisinde tarihymyz kórinis tabady. Sol dáýirdegi batagói ata-babalarymyz, has batyrlar, ótkir tildi sheshender men bilerdi dáripteidi. Úlken men kishiniń qurmeti, jastardyń arasyndaǵy sezim de kórinis tabady. Onyń ishinde adaldyq ta, tártip te bar. Qazirgidei jahandaný zamanynda ulttyq rýhty kóterýge osy «Qyz Jibek» dastany jáne onyń jelisi boiynsha túsirilgen kinofilm úles qosady. Óitkeni, kinoda qazaqtyń darqan dalasyn, halqynyń kóregendigin, sáni men saltanaty kelisken turmys keshkendigin kórsetedi. Sondyqtan, jyldar óte kele film biiktei beredi. Eldiń el bolýyna, halyqtyń saqtalýyna, urpaqtar sabaqtastyǵynyń jalǵasýyna zor septigin tigizedi, - degen Nurlan Asqaruly týyndyny shyǵarýda eseli eńbek sińirgen shyǵarmashyl ujymǵa rizashylyǵyn bildirdi.
Kesh qonaqtary shara barysynda «Qyz Jibek» filminiń shyǵý tarihy týraly syr shertti. Keńes dáýirinde mundai týyndynyń jaryq kórýine kedergiler az bolǵan joq. Qazaq eliniń sol kezdegi basshysy Dinmuhamed Qonaevtyń qoldaýymen, memleket jáne qoǵam qairatkeri Iliias Omarov, kompozitor Nurǵisa Tilendievtei belgili tulǵalardyń usynysymen qolǵa alynǵan filmniń oidaǵydai shyǵýy úshin rejisseri Sultan Qojyqov, sýretshisi Gúlfairýz Ysmailovamen birge barlyq ártister tabandy eńbek etti. Merýert Ótekeshevanyń eske alǵanyndai, sol kezde onynshy synypty jańa ǵana bitirgen jas aktrisa Farida Sháripova, Ydyrys Noǵaibaev, Ánýarbek Moldabekov, Asanáli Áshimov syndy áriptesterinen kóp nárse úirengen.
Sondai-aq, ol ónerine qurmet kórsetip, úlken toi jasaǵan Atyraý oblysy ákimdigine, uiymdastyrý jumysyn joǵary kásibi deńgeide alyp shyqqan oblystyq mádeniet, muraǵattar jáne qujattama basqarmasynyń basshylyǵyna alǵys aitty. «Men eń baqytty janmyn. Óitkeni, ómir jolymdy on jeti jasymda úlken formattaǵy kinodan bastadym. Endi ǵana ónerdiń dańǵyl jolyna túsken jas qyzdarǵa aitarym, esh qiyndyqqa moiymai, bárin jeńýge tyrysyńdar. Ózderińizge degen senim ǵana jetistikke jeteleidi», - deidi Merýert apai.
Kezdesý barysynda ózin Atyraý jurtyna kúieý bala retinde tanystyrǵan Quman Tastanbekov basyn iip, sálemin joldady. Sahnada máńgilik mahabbat aiǵaǵyndai Muhtar Shahanovtyń «Mahabbat jyry» ánin tamyljyta oryndap berdi.
Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syilyqtyń laýreaty, ańyzǵa ainalǵan tuǵyrly tulǵa Asanáli Áshimov tolǵanysyn áserli áńgimemen jalǵady.
- Búgin jerlesterimniń aldynda qobaljyp turmyn. Adam joǵary dárejege jetkende de qýanyshtan qobaljidy eken. Sizderdiń bizge degen yqylastaryńyz mereiimizdi odan ári ústem etti. Alǵystan basqa aitarym joq. Osydan qyryq bes jyl buryn filmge túsetin bes júzge jýyq qyz óz baǵyn synap kórgen edi. Solardyń ishinen aldaryńyzda turǵan Merýert qyz laiyq dep tanyldy. Onyń teńi Tólegen, Bekejannyń da sol ǵasyrǵa laiyq túri men bet-pishinine qarai ártister shyqty. Ásirese, filmdegi qyzdar alǵashynda atqa otyrýdy bilmeitin edi. Olardy ippodromǵa aparyp úirettik. Keiin kinoda Merýert atqa emin-erkin otyratyndai boldy. Tipti, eki qolyn jiberip shabatyndai jaǵdaiǵa jetti. Kino úsh jyl boiyna túsirildi. Sol shyǵarmashyl toptyń ishinen búgingi kúnge jetken úsheýmiz ǵana qaldyq. Filmniń túsirilýine eńbek sińirgen uly tulǵalar búginde aramyzda joq. Biraq, esimderi máńgige jazylyp qaldy. Kúni erteń olardy urpaq tanidy, - dep sol kezdi eske aldy.
Asanáli Áshimov bul filmmen Frantsiiada bolǵanyn áńgimeledi. Aitýynsha, frantsýzdardyń salty solai, kinoǵa kirip-shyǵyp júrip qarai beredi eken. Olarda bizdegidei bai halyq aýyz ádebieti joq, túsinbei, salǵylasa bastady. Sodan keiin, dástúrimizden habary bar, bireýi shyǵyp, qazaq ártisterimen sóilesipti. «Sonda qalai, óziniń súigeni Tólegen boldy ma? Oǵan qaraǵanda Bekejan jaqsy edi» degen pikirler aityla bastaǵan. Sońynda, frantsýzdar qazaqtyń mádenietine, adamgershiligine tańdanyspen qaraǵan edi. Mine, kino halyqpen halyqty jaqyndastyrady. Bul oqiǵanyń bolǵanyna da qyryq jyldan astam ýaqyt ótipti. Qyzyǵy sol, filmdegi Tólegen men Qyz Jibek shynaiy ómirde de qosyldy.
Rasynda, kino merekesi burynǵy toilardan erekshe ótti deýge negiz bar. Jergilikti ártister men ónerpazdar kinonyń ekrandaǵy nusqasyn sol kúii baiandai otyryp, Jaiyqtan ótken tulǵalardyń da beinesin somdady. Sonaý Asan qaiǵy men Qaztýǵan, Mahambet, Shalkiiz babamyzdyń rýhty jyrlary keshte kúmbirledi. Odan keiingi tutas kompozitsiiada Qyz Jibek pen Tólegenniń mahabbatyn, baqytty ómir kórinisterin aishyqtady. On bir kóshtiń ishindegi qyryq qyzdyń arasynan Jibegin izdegen Tólegen, onyń qurbylary, bári-bári sahnada úilesim tapty. Qyz Jibektiń aqqýlar qonǵan kólde altyn qaiyǵymen serýendeýi Saraishyqta ańyzǵa ainalǵan Súiimbikeni de kóz aldymyzǵa ákeldi. Rejisserlerdiń uiǵarymy boiynsha, qaiyq áp-sátte kúimege ainaldy. Bul kezde sáni jarasqan kóshke ergen qyz-jigitter kúlkisi men oiyny, áni berildi.
«Qyz Jibek» jyrynyń áýelgi bastaýynda shynaiylyq jatyr. Ańyz emes, tarihi oqiǵa, keiipkerleri – ómirde, osy bizdiń Jaiyq óńirinde bolǵan adamdar. Jyrdyń negizgi keiipkerleri – Tólegen men Jibek, birin-biri shyn súigen ǵashyqtar, biraq, áke batasynan attap ketken Tólegenniń qazasy men Jibektiń qaiǵyly taǵdyry talai janarlarǵa jas úiiriltpei qoimaidy. Bul – mahabbatqa soǵylǵan eńseli rýhani eskertkish.
Qoiylymnyń sońynda qos ǵashyq tuǵyrǵa enedi. Bul tuǵyrdy kópshilik Qyz Jibek pen Tólegenniń eskertkishi retinde qabyldady. Rasynda, qos ǵashyqqa arnalyp estelik qoiylǵany durys. Jastar jii baratyn mundai qasterli oryn Jaiyqta bolsa, artyq etpeidi.
Nurgúl YSMAǴULOVA
Ult portaly
Sýretterdi túsirgen: Erlan ALTYBAEV
