
Biyl Alashorda úkimetiniń 100 jyldyǵyna orai, elimizdiń túkpir-túkpirinde taqyryp aiasynda dóńgelek ústelder, ǵylymi-tanymdyq konferentsiialar ótkizilýde. Táýelsizdik jolynda kúresken árbir Alash qairatkeriniń ómiri men qoǵamdyq-saiasi qyzmetin zertteý, saralaý jáne laiyqty baǵasyn berý búgingi otandyq tarih ǵylymyndaǵy basty mindetterdiń biri bolyp sanalady. Qairatker Qoshke Kemeńgerulynyń qoǵamdyq saiasi-qyzmetin, tarih salasyndaǵy eńbegin zertteý tarihshy ǵalymdardyń aldynda turǵan mindetterdiń biri dep esepteimiz.
Aǵymdaǵy jyldyń 18-shi sáýirinde Astana qalasynyń №49 jalpy orta bilim beretin mektebinde L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti ǵalymdary men stýdentteriniń qatysýymen Qoshke Kemeńgerulyna arnalǵan «Ultyn súigen taý tulǵa» atty dóńgelek ústel ótti. Mektep ustazdary men oqýshylary uiymdastyrǵan kezdesýge Q.Kemeńgerulynyń nemeresi R.Kemeńger men shóberesi Q.Kemeńger, t.ǵ.d., professor Z.Qabyldinov, f.ǵ.d., professor S. Jumaǵul, Tarih fakýltetiniń 4 kýrs stýdenti A.Imangaliev qatysty.
L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ Eýraziia gýmanitarlyq ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory Ziiabek Qabyldinov jappai qýǵyn-súrgin taqyrybynda baiandama jasady. Professor Alash ziialylary ómir súrgen qiyn-qystaý zamany boiynsha oiyn órbitip, taqyryptyń táýelsizdikpen sabaqtastyǵyna toqtaldy. Eýraziia gýmanitarlyq institýtynyń aǵa oqytýshysy Rizabek Kemeńger óziniń estelikterimen, qundy derektemelerimen bólisti. Atasynyń úsh tomdyq shyǵarmalar jinaǵyn jáne ǵylymi zertetýlerdi mektep kitaphanasyna syilady. Alashtanýshy Saǵymbai Jumaǵul Qoshkeniń ádebi shyǵarmalary boiynsha sóz qozǵady. Atap aitqanda, qalamgerdiń kórkem týyndylarynyń taqyryptyq-ideialyq sipatyna, «Altyn saqina» pesasynyń tarihi mańyzdylyǵyna toqtaldy. Filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Qaiyrbek Kemeńger kórnekilik materialdary arqyly Qoshkeniń qairatkerligin, aǵartýshylyǵyn aiqyndap kórsetip berdi. Sonyń ishinde tulǵalyq negizgi qasietterin, ǵylymi-tanymdyq shyǵarmalaryn atap kórsetti. Jazýshynyń tikelei urpaqtary týraly da málimet berdi. Dóńgelek ústelde t.ǵ.d., professor Dúkenbaeva Z.O. jetekshiligimen Qoshke Kemeńgeruly týraly diplomdyq jumysyn jazyp jatqan A.Imangaliev taqyryp boiynsha pikirin tanytty.
Kezdesý barysynda Qoshke Kemeńgerulynyń jeke arhivtik qujattary, ǵylymi eńbekteri jáne t.b. qundy murasy kórmege qoiyldy. Bul kórmeniń bir ereksheligi – Qoshke týraly 90-shy jyldary jariialanǵan, búginde sirek sanalatyn baspasóz betindegi maqalalar toptamasynyń usynylýy boldy. Olardyń ishinde qalamger týraly alǵash maqala jazǵan Ráziia Rústembekovanyń, murasyn jinaǵan Dihan Qamzabekulynyń eńbekteri bizdi qyzyqtyrdy.
Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń ǵalym-professorlarynyń keleli oilarynan keiin ustazdar men oqýshylar qyzyqtyrǵan suraqtaryn qoiyp, ǵylymi is-sharaǵa atsalysyp otyrdy. Al Arýjan Qairýlla men Diana Turjanova atty oqýshylar Q.Kemeńgerulynyń «Abaqtydan hat», «Elge hat» atty óleńderin mánerlep oqyp, kópshiliktiń kóńilinen shyqty. Q.Kemeńgerulynyń óleńine jazylǵan sazger Shámil Ábiltaidyń týyndysyn Rizabek aǵa dombyramen súiemeldep oryndap, jinalǵan qýymnyń kóńilin bosatty.
Dóńgelek ústel sońynda mektep direktory Danara Djýmartova alash qairatkerleriniń Otan tarihyndaǵy alatyn ornyn baǵalai kele, «qazaq qoǵamynyń saiasi-áleýmettik máselelerin rýhani ómirdiń ózekti arnalarymen tyǵyz sabaqtastyqta zerdelegen Qoshke Kemeńgerulynyń parasatty paiymdary ulttyq qasietterdi sanamyzda jańǵyrtýmen qundy» dep ǵylymi-tanymdyq jiyndy qorytyndylady. Oqý ornyna Qoshke Kemeńgeruly atyn berý jaiynda ótinishti mektep ujymy biraz jyl buryn jazǵan eken. Bul igi bastama óziniń oń sheshimin tabady dep úmitin jetkizdi.
Qoshke Kemeńgeruly óz eńbekteri arqyly qazaq jastarynyń sanasyn oiatýdy kózdedi, olardy otanshyldyqqa tárbieledi, elin qasterleýge, jerin saqtaýǵa baýlydy. Búginde qalamger eńbekteri Otan tarihyndaǵy asyl muaralarymyzdyń qataryna jatady dep tanimyz.
Imangaliev A.T.
L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ
Tarih fakýltetiniń 4 kýrs stýdenti