Kúz-qys ailarynda aýa temperatýrasynyń tómendeýimen birge tumaý jáne basqa da jiti respiratorlyq virýstyq infektsiialar jiileidi. Tumaý adamnan adamǵa ońai juǵatyndyqtan, qarapaiym saqtyq sharalaryn kúndelikti ádetke ainaldyrý mańyzdy, dep habarlaidy ult.kz.
Tumaý qalai juǵady?
Tumaý virýsy kóbine naýqas adam jótelgende, túshkirgende nemese sóileskende bólinetin usaq tamshylar arqyly taraidy. Virýs juqqan adamnyń qolynan nemese lastanǵan zattardyń betinen de juǵýy múmkin.
Aýrýdyń jii kezdesetin belgilerine dene qyzýynyń kóterilýi, qaltyraý, bas jáne bulshyqet aýyrýy, álsizdik, jótel, tamaqtyń aýyrýy jatady.
Vaktsinatsiia – aldyn alýdyń negizgi joldarynyń biri
Tumaýdyń aldyn alýda maýsymdyq vaktsinatsiia mańyzdy ról atqarady. Vaktsina tumaýdy tolyq joqqa shyǵarmaidy, biraq infektsiia juqqan jaǵdaida aýrýdyń aýyr ótý qaýpin tómendetýge kómektesedi.
Ásirese sozylmaly aýrýy bar adamdar, júkti áielder, qarttar, kishkentai balalar jáne meditsina qyzmetkerleri siiaqty qaýip tobyna jatatyn adamdar vaktsinatsiia máselesin dárigermen talqylaǵany jón.
Qoldy jii jýý kerek
Qoldy sabynmen jáne sýmen keminde 20 sekýnd jýý – virýstardyń taralýyn azaitýdyń qarapaiym ári tiimdi tásilderiniń biri. Ásirese kósheden kelgennen keiin, tamaq isher aldynda jáne qoǵamdyq oryndardan keiin qoldy muqiiat jýǵan durys.
Sý men sabyn qoljetimsiz bolsa, quramynda keminde 60 paiyz spirti bar qol antiseptigin qoldanýǵa bolady.
Adam kóp jinalatyn jerde abai bolǵan jón
Tumaý maýsymynda adam kóp jinalatyn ári jeldetilmeitin oryndarda uzaq bolýdy shektegen durys. Bólmeni únemi jeldetip, múmkindiginshe taza aýa kirgizý qajet.
Qoǵamdyq kólikte, dúkenderde jáne basqa da adamdar kóp bolatyn jerlerde jeke gigiena erejelerin saqtaý da mańyzdy.
Tumaý belgileri baiqalsa, ne isteý kerek?
Dene qyzýy kóterilip, qatty álsizdik, jótel, bulshyqet aýyrýy siiaqty belgiler baiqalsa, óz betimen antibiotik qabyldamaǵan durys. Antibiotikter virýstarǵa áser etpeidi.
Aýrý belgileri aýyr bolsa nemese adamnyń jaǵdaiy nasharlai berse, dárigerge qaralǵan jón. Ásirese kishkentai balalarda, qart adamdarda, júkti áielderde jáne sozylmaly aýrýy bar adamdarda infektsiiaǵa muqiiat qaraý qajet.
