Elbasy N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» maqalasynda basa aitylǵan «Týǵan jer» baǵdarlamasyn qoldap, eljandy, jurtyn súigen azamattardyń uiymdastyrýymen Egindibulaq aýylynda «Týǵan jerge taǵzym» merekelik jiyny atalyp ótti.
Erke bulaq jaǵasynda bula ósken bir kezdegi baldyrǵandar bul kúnderi ár salanyń tizginin ustap otyrǵan atpal azamattar. Qasietti qara topyraǵyna aýnap, samal jelimen jarysa erjetken túlekteriniń qoldaýymen aýylǵa kireberis tusqa ornatylǵan eńseli belginiń ashylýy – aýyl mereiin ósirip tastady. Belginiń syzba nusqasyn jasaǵan aýyldyń týmasy, Qazaqstan sáýletshiler odaǵynyń múshesi Úsen Jumageldin, al, aýyl atyn altyn áriptermen bederlegen jeke kásipker Bekbolat Ybyraev bolatyn. Osyndai sáýletti týyndyny turǵyzýda alys-jaqyndaǵy aýyl azamattary judyryqtai jumyla kirisip, aýyzbirlik tanytty. Eldiń eldigin aishyqtap turatyn aýyl qaqpasyndai osynaý belgini saltanatty túrde ashqan aqyn, ardager ustaz, Aqbettaýdyń abyzy, Baianaýyl aýdanynyń Qurmetti azamaty Zekebai Soltanbaev pen el aǵasy, qart ustaz Ramazan Jumabekov aýyl tarihynan áńgime qozǵap, ótken kúnderden syr shertti. Musa myrza meshitiniń bas imamy Saian qajy Qojin marqumdar rýhyna quran baǵyshtap, duǵa tiledi.
Aýyl turǵyndarynyń qýanyshy eselene túsip, merekelik jiyn týǵan jerden jyraqta júrip aýyl atyn asqaqtatyp júrgen ónerpazdardyń «Týǵan elge taǵzym» kontserttik baǵdarlamasymen jalǵasyn tapty. «Kóńilashar» kúiimen sahnaǵa kóterilgen qos júrgizýshiniń ózderi de, sózderi de kóńil kirbińin jazyp, júrek qulpyn ashty. Óńirimizge tanymal aitys aqyny Amangeldi Eginbai men 2016 jylǵy Pavlodar oblysynyń «Naýryz arýy» baiqaýynyń «Bas júldegeri» Karina Tóleý de Egindibulaq aýylynyń daryndy ul-qyzdary. Kieli ólke, qutty meken Egindibulaq aýyly alaqandai bolǵanymen Alataýdai tulǵalarymen shoqtyǵy bólek, mereii asqaq aýyl. Birligi berik, yntymaǵy jarasyp eńbegi men eldigi ózgege ónege bolǵan óresi biik, órisi keń aýyl. Sonyń aiǵaǵy – tárbie atty tumadan tamyry sýarylǵan báiterek aýyldyń saiasynda ótken osynaý dúbirli toi. Merekege orai arnaiy baiandama jasaǵan Satybaldy Mergenbaev ótkenge oi júgirtti.
Syrttaǵy aýyl azamattarynyń abyroiy – týǵan eldiń masattanar maqtanyshy. Aýylym dep elimizdiń ár óńirinen aǵylǵan Egindiniń erke perzentteri baryn saldy, ónerlerin ortaǵa saldy. Merekelik kontsert shymyldyǵyn arnaý jyrymen ashqan aqyn, aýdanymyzdyń maqtanyshy, «Altyn dombyra» iegeri Aspanbek Shuǵataev kózkórgen aýyl azamattaryn utymdy teńeýlerimen, astarly ázilderimen jyrǵa qosyp, jerlester kóńilinen shyqty. Barqyt daýysty baǵlan ánshi Jumajan Parýov oryndaǵan «Arqanyń arýy» áni qyzǵaldaqtai qyzdardy áspettese, Tarǵyn Janbákirov shyrqaǵan «Bizdiń eldiń jigitteri» áni bilekti de júrekti uldardyń azamattyǵyn áigiledi.
Kontsert barysynda «Ótkenge kóz júgirtpei bolashaqty boljaý qiyn» demekshi, aýyl tarihynan saýaldar qoiylyp, jaýabyn durys tapqan adamdarǵa baǵaly syilyqtar tabys etildi. Bul – uiymdastyrýshylardyń kóregendiligin tanytty. Solaisha jas jetkinshekterge týǵan jer tarihyn taǵylymmen tanytqan aýyl azamattary súisintti bizdi. Aýyl turǵyndary úshin jasalǵan tosyn synaqtyń taǵy biri – kontsert barysynda uiymdastyrylǵan Egindibulaq aýylyna arnalǵan jyr músháirasy boldy. Týǵan jer qadirin arttyrǵan jyr shýmaqtary lek-legimen aǵyldy. Jasy da, jasamysy da aiadai ǵana aýylyna jyr arnady.
«Dáýren kóship barady» ánin oryndaǵan óńirimizge tanymal aitysker aqyn Asyǵat Turǵanbek Báidibek bi aitqandai, tirlik basqa bolǵanmen tilek bir ekenin, barmaq basqa bolǵanmen, bilek bir ekenin taǵy bir dúrkin uǵyndyryp ótti. Aqyn-ustaz Tańat Ahatov «Kereký-Baian juldyzdary» termesin oryndap, týǵan jerimizdiń qutty qursaǵynda jaratylǵan uly danalarymyzdy dáriptedi. Aimaqtyq, respýblikalyq baiqaýlardyń jeńimpazy Egindibulaq aýylynan shyqqan Sádiǵazinderdiń «Aq kógershin» otbasylyq ansambiliniń beldi múshesi, belgili akter Medet Sádiǵazin daýylpaz aqyn Isa Baizaqovtyń «Jeldirmesin» oryndap jinalǵan jurtty jelpintip tastady.
Halyq áni «Jiyrma besti» oryndaǵan Qanat Ábdiǵomar, «Baian gúlderin» jaiqaltqan Nurqýat Sádiǵazin, «Qazaqtai el qaida?!» dep rýhtanǵan Janat Ábenov, «Asyl analarǵa» qurmet tanytqan Qobylan Bolat, «Baianym» dep tebirengen Eraly Ábenov, «Qustar ánin» syzyltqan Nurtýǵan Qadyr, «Sen syiǵa tartqan oramal» ánin tamyljytqan Quralai Muqasheva, «Áke-ana» dep perzenttik iltipatyn bildirgen Shyńǵys Asyǵatuly Egindibulaq aýylynyń abyroiyn alysta arqalap júrgen óner maitalmandary.
Týǵan jer – ár adamnyń túpqazyǵy. Rýhynyń besigi. Aýyl – tamyry tereńge jaiylǵan qazaqy dástúrimizdiń qaimaǵy buzylmaǵan ordasy. Sol altyn ordanyń qadiri men qasietin aspandatqan, asqaqtatqan Egindibulaq aýylynyń atymtai azamattary Elbasy saiasatyn berik qoldaityndaryn isimen dáleldedi. Aýyl kúnin dúbirletip toilap jatqan egindibulaqtyqtardyń qýanyshyn bólisýge arnaiy kelgen mártebeli meimandar mereke mánin astarlai tústi. Baianaýyl aýdanyna arnaiy is-saparmen kelgen Qazaqstan Respýblikasynyń Parlamenti májilisiniń depýtattary Nurlan Májituly Ábdirov jáne Meiram Qudaibergenuly Pishembaev jáne Baianaýyl aýdanynyń ákimi Orazgeldi Áliǵazyuly Qaiyrgeldinov sóz alyp, aýyl turǵyndaryn quttyqtady. Aýyl turǵyndarynyń aýyzbirligi men iskerligin kórgen qadirli qonaqtar «Týǵan jerge týyńdy tik degen osy bolar» – dep attanysty.
Merekelik kontsertti aýdandyq, oblystyq baiqaýlardyń jeńimpazy, úlken sahnalarda ónerlerin kórsetip, el yqylasyna bólengen ujym Egindibulaq mektebiniń janynan qurylǵan «Egindim – ánim» ansambili Zekebai Soltanbaevtyń «Egindibulaq valsi» ánimen aiaqtady.
Darhandyǵy dalasymen ólshengen, asqarlyǵy dastarhanymen ólshengen, asy barda berip júrip el tanyǵan, aty barda jelip júrip jer tanyǵan egindibulaqtyqtardyń keń peiilimen jaiylǵan dastarhandy Qydyr aralap bereke úlestirip júrgendei boldy. Túski astan keiin sál tynyqqan dýmansúigish qaýym sporttyq jarystarǵa kezek berdi.
Óner men sportty qatar alyp júrgen aýyl jastary bir kisidei jumyla atsalysqan doda qyzý ári tartysty ótti. Aldymen ótken jaiaý jarys, jas jelaiaqtardyń shydamdylyǵyn synǵa saldy. Eki jas kategoriiasy boiynsha uldar jáne qyzdar arasynda ótken ushqyrlar jarysynda eń úzdikteri top jardy. Júrekti jigitter arasynda ótken biiktigi on metr baǵanaǵa órmeleý jarysy da óte tartysqa toly boldy. Jyldamdyq pen eptilikti talap etetin osynaý synda naǵyz er jigitter jasyndai jarqyldady. Qazaqtyń ulttyq sporty arqan tartysta erler jáne áielder kúsh synasty. Bunda erler qaýymy bilektiligin tanytsa, názik jandylar qaýymy Áliia men Mánshúktei qaisar qazaq qyzdarynyń jalǵasy ekenin kórsete aldy. Kir tasyn kóterý saiysy da joǵary deńgeide uiymdastyryldy. Osyndai dúldilder dodasyn sheberlikpen atqarǵan Ábdihamit Suńqarbekov, Maqsut Túsipov, Qudaibergen Serǵazin, Dastan Mergenbaev, Erden Qaliulynyń eńbekteri – aýyl tynysynyń bir bóligi ǵana.
Barsha qaýymnyń qyzyǵa ári jigerlene tamashalaǵan saiysy palýandardyń beldesýi boldy. Aldymen bozkilemge jas jetkinshekter kóterildi. Bes salmaq dárejesi boiynsha beldesken jas balǵyndar taýdai talabymen jáne jigerimen tamsandyrdy. Salaýatty ómir saltyn nasihattaýda, deni saý urpaq tárbieleýde aianbai eńbek jasap jatqan aýyldyń eńbegi eleýli. Bolashaq Qajymuqandar ósip kele jatqanyn kórip biz de bir marqaidyq. Myń marqaidyq. Budan ári 70 kelige deiingi eresekter shyǵyp júrektilikteri men bilektilikterin tanytty. Bul synda baǵy men baby qatar kelgen maiqaiyńdyq Erasyl Syzdyqov top jardy. Ekinshi jáne úshinshi oryndarǵa Egindibulaqtyń namysyn qorǵaǵan Rizabek Áli men Aitýǵan Qadyr ie boldy. Baiaǵynyń batyrlaryndai jigittiń erik-jigerin tanytar báseke – túie palýan kúresi. On sańlaq sportshy topqa túsken jarysqa aýdanymyzdyń 1970 jylǵy túie palýany Faizolla Májitov batasyn berip, sáttilik tiledi. Bul synda barlyq qarsylastaryn qoǵadai japyryp, has sheberligin tanytqan qos batyr ekibastuzdyq Islam Mahambetov pen Erbolat Elýbaev jeńis tuǵyryna qatar kóterilip, júldeni teńdei bólisti. Qazaq kúresinen uiymdastyrylǵan týrnirge Baýyrjan Kúljan, Ómirtai Sháripjanov, Jasqairat Meńdibaev tóreshilik etti.
Erdiń baǵyn ashatyn astyndaǵy tulpary ekenin baǵzydan bilemiz. Qulagerin baptaǵan Aqan seri jigittiń tóresi edi, shirkin! Aýyzdyǵymen qus tistegen, shashasyna shań juqpaǵan dúldilder alamany dese qyzyqpaityn jan az. Aýyl kúnine arnaiy ótkizilgen tulparlar báigesine de Aqan babamyzdyń jolyn jalǵaǵan seri jigitter óńirimizdiń ár qiyrynan jinalypty. Uiymdastyrylǵany – 10 shaqyrymdyq qunan báige jáne 25 shaqyrymdyq alaman báige. Aldymen ótken qunan báigede qundykóldik Temirtai Arystanbekovtyń «Qarshyǵasy» dara shapty. Ústindegi shabandozy Dinislam Saǵynaev júiriginiń babyn tanytty. Máre syzyǵyn ekinshi bolyp kesken qarajarlyq Asyǵat Arysbaevtiyń «Qulageri». Shabandoz bala Ermek Súleimenovke az ǵana baq buiyrmady. Úshinshi bolyp jetken kúrkelilik atbegi Baqytjan Júnisovtyń «Syldyry». Jas shabandoz Bekzat Ábdinasyr qandai bolsa da maqtaýǵa laiyqty.
Has júirikterdiń alaman báigesi óte tartysty ótti. Jeti ainalym boiy báigeniń aldyn bermegen aqshilik Altynbek Baikinniń «Botakózi» oq boiy ozyq shyqty. Ústindegi shabandozy Almas bala júiriginiń aldyna qara saldyrmady. Naǵyz tulparǵa laiyq shabys kórsetken «Botakóz» «BlueStar» kompaniiasynyń direktory, aýyldyń týmasy Qobylan Qojin taǵaiyndaǵan júldemen qanjyǵasyn mailady. Ekinshi orynnan kóringen Súiindik Ahmetjanovtyń tulpary «Shyraq» kópshilikti súisintti. Aimaýytov aýylynyń jas shabandozy Serjan Seiitqulov aqyrǵy eki ainalymda astyndaǵy tulparynyń ekinshi tynysyn ashyp júldeni julyp aldy. Qundykól aýylynyń atbegisi Tóleýhan Jaqypovtyń «Qaraqusy» máre syzyǵyn úshinshi bolyp kesti. Ústindegi shabandozy – Rizat Qunanbaev. Alaman báigege 17 jyl aýdanymyzda báigeniń aldyn bermegen áigili «Soidaqtyń» iesi, «Aýylymnyń qonǵan jeri jýsan ba eken?! Jýsanmenen belimdi býsam ba eken?! Ótip ketken jiyrma besimdi, Soidaǵyma minip qýsam ba eken?!» – dep jyrlaǵan Bolat atamyzdyń uly Álimjan Kúldin, Islam Ámirhanov, Máýlit Suńqarbekov, Temirtai Arystanbekov tórelik etse, Eraly Ábenov komentatorlyq jasady. Barlyq jeńimpazdar aýyl azamattary daiyndaǵan júldelermen marapattaldy. Bi keshimen sabaqtalǵan merekelik jiyn, áserli otshashýmen aiaqtaldy.
Bereke-birligin aiǵaqtaǵan aýyl azamattarynyń osynaý bastamasy keleshek jas urpaq boiyna eljandylyq qasietti sińirdi dep oilaimyz. Ákemiz atyn sýarǵan, anamyz kelip sý alǵan erke bulaqtyń jaǵasy – ulttyq bolmysymyz ben rýhymyzdyń uiasy.
Elaman QABDILÁShIM
