Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń el gazeti «Egemende» jaryq kórgen «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty baǵdarlamalyq maqalasy elimizdiń júrip ótken otyz jyl ishindegi jetken jetistikteri ǵana emes, jarqyn bolashaǵy týraly baisaldy taldaý jasaýymen de qoǵamdyq sanaǵa silkinis jasap, ultqa baǵdar beretin tujyrymdamalyq sipatymen oqyrmanǵa oi saldy. Sondyqtan bul qundy qujatty búgingi belesimizdi baǵamdaǵan, bolashaǵymyzǵa baǵdar bergen, qoǵam qundylyqtaryn tanym men talǵam tarazysynan tolǵaǵan, ultty uranshyldyqqa emes, ustamdylyqqa úndegen ulaǵatty maqala deýge negiz bar. Mundai pikirdi «Egemen Qazaqstan» respýblikalyq gazeti» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli bildirdi.
«Táńirge táýbe, táý eter táýelsizdiktiń alǵashqy úsh on jyldyǵynda elimiz orasan jetistikterge qol jetkizdi. Bul týraly maqalada júieli, jaqsy aitylǵan. Sonymen qatar aldaǵy tórtinshi onjyldyqtyń bizge júkteitin mindeti qýatty eldiń iesi hám kemel halyq bolý ekenin, bul úshin ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyrý qajettigin qaperge salady. Egemendiktiń máńgilik úshtaǵany – baitaq jerimiz, qasterli tilimiz jáne boitumardai bereke-birligimizdi kózdiń qarashyǵyndai saqtaýǵa shaqyrady.
Árine, ulttyq sanany tarihi sana qalyptastyrady. Tarihyn tereń bilgen, tamyr tartyp, taǵylym alǵan ult táýelsizdiktiń tegin kelmegenin uǵynady. Bul rette Elbasynyń «Mádeni mura», «Rýhani jańǵyrý» syndy keshendi baǵdarlamalar jasaý arqyly tarihi sanamyzdy jańǵyrtýǵa rýhani negiz, derektemelik bai qor jasap, taptaýryn qiias túsinikterden sanamyzdy azat etkenin aitqan Prezidenttiń tarihshylarǵa otandyq kanondyq tarih jazý, sol arqyly urpaqqa uǵynyqty, qarapaiym tilmen ótkenimizdi nasihattaý, kórkem jáne derekti filmderdi kóbeitý sekildi tapsyrmalar berýi – ýaqyt sozbai sheshimin tabýǵa tiisti ózekti másele ekeni aidan anyq.
Asharshylyq, qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý, tizimin jasaý, aqiqatty qalpyna keltirý – bostandyq pen eldik jolynda sheiit bolǵan bozdaqtardyń aldyndaǵy ótelmegen paryz. Qyzyl qyrǵyn, zulmat súrgin, soǵystyń zardaby, sai-salada shashylyp qalǵan aqsóńke súiekter, jat jerdi jastanyp kóz jumǵan bosqyndar taǵdyry – jankeshti qazaq eliniń basynan keshken álemdik tarihta sirek bolatyn uly náýbet. Biyl oǵan da júz jyl tolmaq. Ótkenge salaýat aitý úshin de osy qasiretti shejireni arhiv derekterimen, bultartpas qujattarmen aiǵaqtaý – urpaqqa borysh, ultqa syn. Bul rette taiaýda ǵana Prezident Jarlyǵymen qurylǵan Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komissiiaǵa jaýapkershilik júgi artylary anyq.
Kezinde «Ótken kúnnen baǵasyz bir belgi bop, Nurly juldyz babam tili, sen qaldyń» dep aqiyq Maǵjan aqyn aitqandai, ana tili qoǵamdy biriktirýshi, tutastyrýshy, eldikti qalyptastyrýshy biregei qundylyq ekeni belgili. Alaida ana tiliniń qoldanys aiasyn keńeitip, is-qaǵazdaryn memlekettik tilge kóshirýge kedergi keltiretin jaittar da oilandyrmai qoimaidy. 1997 jyly qabyldanǵan Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Til týraly Zańnyń baptaryna ýaqyt talabyna sai ózgerister engizý qajet. Ásirese atalǵan Zańnyń 23-babynda aitylǵan «Memlekettik tildi belgili bir kólemde jáne biliktilik talaptaryna sáikes bilýi qajet kásipterdiń, mamandyqtardyń jáne laýazymdardyń tizbesin» bekitýdiń ýaqyty jetti degen oidamyz.
Dana halqymyz «jer-sýdyń aty – tarihtyń haty» degen. Túrkistan oblysynyń ataýy tarihi sanany jańǵyrtýǵa eleýli yqpaly bolǵanyn aitqan Prezident qazaq dalasynyń teńdessiz jer jannaty ekenin, osynaý ulan-ǵaiyr aýmaqty bizge syrttan eshkimniń syiǵa tartpaǵanyn, sondyqtan da jerdiń satylmaitynyn taǵy bir ret eske saldy.
Qasietti jerimizge baiyrǵy ataýlaryn qaitarý da – táýelsizdik ákelgen ádilettiń jemisi. Áitkenmen, bul baǵytta kesheýildep kele jatqan tolǵaqty jaittyń biri – dalamyzda ospadar júieden qalǵan otarlyq ataýlardy aýystyrý máselesi. Bul rette Altai, Baianaýyl, Saryarqa, Qyzyljar, Saraishyq, Ertis, Jaiyq sekildi baiyrǵy jarasymdy ataýlar «tilge jeńil, júrekke jyly tiip», qai óńirge de suranyp tur emes pe?! «Bos jatqan jer jaý shaqyrady» degendei, Memleket basshysynyń halqy seldirep, sirep qalǵan shekaralyq aimaqtar týraly alańdaýy – sheshimin kesheýildetýge bolmaityn strategiialyq mańyzdy joba. Sondyqtan ońtústikten soltústikke, shyǵysqa otbasylardy kóshirý, shetelden keletin qandastardy júieli shoǵyrlandyrý, olardyń kásipkerlikpen ainalysýyna jeńildik jasap, arnaiy mártebe berý de kún tártibinde kútpeitin másele.
Bostandyq – bar baqytymyz ben bailyǵymyzdyń bastaýy! Aishyqty azattyq – atalarymyz ben Alash arystarynyń ańsary! Sondyqtan táýelsizdik táýekeli toqmeiilsýdi kótermeidi, endeshe eńse tiktegen eldigimizdi suq kózder men sýyq sózderden sát saiyn, saǵat saiyn tabandy qorǵaý qajet! Mereili meje aldyndaǵy maǵynaly maqala bizdi osyǵan úndeidi», - deidi D.Qydyráli.
.jpeg)