Baianaýylǵa barǵan jolsaparymyz barysynda Toraiǵyr aýylyna soqqan edik. Mýzeidiń qabyrǵalary tóbeden aqqan jańbyr men erigen qar sýynan bazdanyp ketipti. Bul úi oblystyq mádeniet basqarmasyna qaraidy eken. Tipti, aýylda Sultanmahmuttyń mýzei-úii turǵanyn basqarma basshysy Ainur Sársembaevanyń ózi de biyl birinshi ret kórse kerek. Jekelei qoldanysta ustap turýǵa múmkindik bolmasa, mýzei-úidi Baianaýylǵa kóshirip saqtap qalýǵa bolar edi. Biraq aýyl úshin onyń orny bólek, Sultanmahmuttyń kózindei kóredi. Maqtanysh etedi.
Shaǵyn ǵana mýzeide aqyn tutynǵan turmystyq buiymdar, ár jyldardaǵy fotosýretteri, shyǵarmalary, basqa da zattaryn qosqanda 300-ge jýyq jádiger bar eken. Jylda Baianaýyldan týrizm klasterin quramyz deimiz: tabiǵaty ǵajaiyp Toraiǵyr aýyly sýret dersiń, jarqyrǵan Toraiǵyr kóli, ainala biik quz-shyńdy taýlar, áýlie bulaq, Sultanmahmut kesenesi – barlyǵy ózinen ózi etnografiialyq-ekologiialyq tanymdyq týrizmge suranyp-aq tur.
Al mundai tańǵajaiyp tabiǵatty kórý úshin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qonaqtarynyń Toraiǵyr aýylyna keletini sózsiz. Osy kezden daiyndala bermesek bolmas. Sondyqtan aqynnyń aýyldaǵy mýzei-úiiniń kúrdeli jóndeýi, sáýlettenýi, tartymdylyǵy etno-týrizm baǵytyndaǵy jospar-jobalar quramyna mindetti túrde alynýy kerek dep oilaimyz. Al Naǵima Serikbaeva basshysy, Erkin Apekov, Arqarbek Beisenbaev, Gúljan Esmaǵambetova qosshysy bolyp qoldan kelgenshe mýzei úiin jyl saiyn áktep, tazalap, aýlaǵa gúlder egedi eken. Mektepte «Sultanmahmut oqýlary» ótkiziletininen de habardar boldyq. Árbir toraiǵyrlyq úlken-kishiniń aqyn óleńderin jatqa aitatynyn da kózimiz kórdi.
…Aýyldan qaitarda aqynnyń kesenesine baryp taǵzym ettik. Kezinde Ábish Kekilbaev aǵamyzdyń Mańǵystaýdyń aq mármár tastaryn jetkizdirip, qoldaýymen turǵyzylǵan kútimi ketińkirep turǵan aq kesenege de oblystyq mádeniet basqarmasy, aýdandyq ákimdik nazar salsa deimiz. Máńgilik Eldiń túpqazyǵy keshegi shejirede. Ony umytpaý – bárimizge paryz. Al osydan 20 jyl buryn aqynnyń 100 jyldyq mereitoiynda ashylǵan mýzei-úiiniń qulaýǵa shaq turǵan qazirgi júdeý jaǵdaiy osy iske jaýaptylar úshin syn.
Farida BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
