باياناۋىلعا بارعان جولساپارىمىز بارىسىندا تورايعىر اۋىلىنا سوققان ەدٸك. مۋزەيدٸڭ قابىرعالارى تٶبەدەن اققان جاڭبىر مەن ەرٸگەن قار سۋىنان بازدانىپ كەتٸپتٸ. بۇل ٷي وبلىستىق مەدەنيەت باسقارماسىنا قارايدى ەكەن. تٸپتٸ, اۋىلدا سۇلتانماحمۇتتىڭ مۋزەي-ٷيٸ تۇرعانىن باسقارما باسشىسى اينۇر سەرسەمباەۆانىڭ ٶزٸ دە بيىل بٸرٸنشٸ رەت كٶرسە كەرەك. جەكەلەي قولدانىستا ۇستاپ تۇرۋعا مٷمكٸندٸك بولماسا, مۋزەي-ٷيدٸ باياناۋىلعا كٶشٸرٸپ ساقتاپ قالۋعا بولار ەدٸ. بٸراق اۋىل ٷشٸن ونىڭ ورنى بٶلەك, سۇلتانماحمۇتتىڭ كٶزٸندەي كٶرەدٸ. ماقتانىش ەتەدٸ.
شاعىن عانا مۋزەيدە اقىن تۇتىنعان تۇرمىستىق بۇيىمدار, ەر جىلدارداعى فوتوسۋرەتتەرٸ, شىعارمالارى, باسقا دا زاتتارىن قوسقاندا 300-گە جۋىق جەدٸگەر بار ەكەن. جىلدا باياناۋىلدان تۋريزم كلاستەرٸن قۇرامىز دەيمٸز: تابيعاتى عاجايىپ تورايعىر اۋىلى سۋرەت دەرسٸڭ, جارقىرعان تورايعىر كٶلٸ, اينالا بيٸك قۇز-شىڭدى تاۋلار, ەۋليە بۇلاق, سۇلتانماحمۇت كەسەنەسٸ – بارلىعى ٶزٸنەن ٶزٸ ەتنوگرافييالىق-ەكولوگييالىق تانىمدىق تۋريزمگە سۇرانىپ-اق تۇر.
ال مۇنداي تاڭعاجايىپ تابيعاتتى كٶرۋ ٷشٸن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كٶرمەسٸ قوناقتارىنىڭ تورايعىر اۋىلىنا كەلەتٸنٸ سٶزسٸز. وسى كەزدەن دايىندالا بەرمەسەك بولماس. سوندىقتان اقىننىڭ اۋىلداعى مۋزەي-ٷيٸنٸڭ كٷردەلٸ جٶندەۋٸ, سەۋلەتتەنۋٸ, تارتىمدىلىعى ەتنو-تۋريزم باعىتىنداعى جوسپار-جوبالار قۇرامىنا مٸندەتتٸ تٷردە الىنۋى كەرەك دەپ ويلايمىز. ال ناعيما سەرٸكباەۆا باسشىسى, ەركٸن اپەكوۆ, ارقاربەك بەيسەنباەۆ, گٷلجان ەسماعامبەتوۆا قوسشىسى بولىپ قولدان كەلگەنشە مۋزەي ٷيٸن جىل سايىن ەكتەپ, تازالاپ, اۋلاعا گٷلدەر ەگەدٸ ەكەن. مەكتەپتە «سۇلتانماحمۇت وقۋلارى» ٶتكٸزٸلەتٸنٸنەن دە حاباردار بولدىق. ەربٸر تورايعىرلىق ٷلكەن-كٸشٸنٸڭ اقىن ٶلەڭدەرٸن جاتقا ايتاتىنىن دا كٶزٸمٸز كٶردٸ.
…اۋىلدان قايتاردا اقىننىڭ كەسەنەسٸنە بارىپ تاعزىم ەتتٸك. كەزٸندە ەبٸش كەكٸلباەۆ اعامىزدىڭ ماڭعىستاۋدىڭ اق مەرمەر تاستارىن جەتكٸزدٸرٸپ, قولداۋىمەن تۇرعىزىلعان كٷتٸمٸ كەتٸڭكٸرەپ تۇرعان اق كەسەنەگە دە وبلىستىق مەدەنيەت باسقارماسى, اۋداندىق ەكٸمدٸك نازار سالسا دەيمٸز. مەڭگٸلٸك ەلدٸڭ تٷپقازىعى كەشەگٸ شەجٸرەدە. ونى ۇمىتپاۋ – بەرٸمٸزگە پارىز. ال وسىدان 20 جىل بۇرىن اقىننىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىندا اشىلعان مۋزەي-ٷيٸنٸڭ قۇلاۋعا شاق تۇرعان قازٸرگٸ جٷدەۋ جاعدايى وسى ٸسكە جاۋاپتىلار ٷشٸن سىن.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
