Memleket basshysy Qazaqstan Respýblikasy sýdialarynyń VIII sezi delegattarynyń aldynda quttyqtaý sóz sóiledi. Beine konferentsiia rejiminde ótken jiynǵa elimizdiń búkil óńirleriniń sýdialary, sondai-aq, sheteldik sarapshylar qatysty, dep habarlaidy Aqorda.
Prezident sóilegen sózinde sot tóreliginiń ádil jáne zańdy júzege asyrylýyna memleket te, búkil qoǵam da múddeli ekenin atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaev qazirgi pandemiia kezinde elimizdiń sot júiesi kúrdeli synaqtan ótkenine toqtaldy. Onyń aitýynsha, karantinge qaramastan azamattardyń quqyqtary men bostandyǵyn qamtamasyz etý máselesi kún tártibinen túsken joq. Aqparattyq tehnologiianyń arqasynda sot protsesin qashyqtan júrgizý formatyna jedel kóshirdik. Bul utymdy ári ońtaily shara boldy.
Sonymen qatar Memleket basshysy quqyq qorǵaý organdary men sottardyń jumysyndaǵy birqatar kemshilikterge nazar aýdardy. Ásirese, bul olqylyqtar pandemiia kezinde anyq baiqaldy.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna arnaǵan biylǵy Joldaýynda quqyq qorǵaý jáne sot júiesin reformalaýǵa basa mán berilgenin eske saldy. Onyń pikirinshe, sot júiesindegi úderisterge, eń aldymen, azamat, kásipker, investor múddesi turǵysynan qaraý kerek.
Memleket basshysy sot júiesin reformalaý salasynda aitarlyqtai ilgerileý bolý úshin sýdialardyń kásibiligine, sot tóreligi men sot isin basqarýdyń sapasyna negizdelgen túbegeili jańa tásilderge bet burý kerek dep sanaidy.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde alǵa qoiǵan maqsattarǵa qol jetkizýge múmkindik beretin birqatar basymdyqtardy aiqyndady.
Qazaqstan Prezidenti adam quqyqtary men zań ústemdigin qamtamasyz etýdi birinshi mindet retinde atap kórsetti.
– Sýdialar korpýsy ózderiniń kúndelikti jumysynda osy ustanymdar men qundylyqtardy basshylyqqa alýǵa tiis. Sýdialarymyz adam quqyqtarynyń múltiksiz saqtalýyn basty nazarda ustaýy kerek. Elimizdiń sýdialary kásibi biliktilikterin udaiy arttyryp, jumys tásilderin jetildirip, qalyptasqan oilaý júiesin ózgertip otyrýy qajet. Bul úshin sot salasyndaǵy ózekti halyqaralyq úderisterdi eskerip, sýdialardyń halyqaralyq qaýymdastyǵymen tyǵyz bailanys ornatý mańyzdy, – dedi Prezident.
Sot júiesiniń táýelsizdigi – ekinshi mańyzdy basymdyq. Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, ádil sot tóreligi jáne azamattardyń sot biligine degen senimin arttyrý mindetti shart bolý kerek.
– Otandyq jáne halyqaralyq sarapshylar sýdialardyń áli de bolsa, sottar men sot alqalarynyń tóraǵalaryna táýeldi dep sanaidy. Bul – tiimsiz tájiribe. Budan qutylý qajet. Sýdialardyń quqyq qorǵaý organdaryna táýeldiligi – túitkildi másele. Sýdialardyń táýelsizdigine qatysty eshkimde kúmán bolmaýǵa tiis. Azamattar, kásipkerler jáne investorlar qazaqstandyq sýdialardyń beitarap ári ádil sheshim shyǵaratynyna senimdi bolýy tiis, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Prezident sýdialarǵa BAQ jáne áleýmettik jeliler tarapynan qysym jasalatyn jaǵdailardyń da kezdesetinine nazar aýdardy.
– Tergeý áli jalǵasyp jatatyn, istiń sotqa berilmegen kezderi bolady. Al keibir jýrnalister men blogerler jaǵdaidy ýshyqtyryp, sot sheshimin aldyn ala boljai bastaidy. BAQ-tyń jariialylyǵy, ashyqtyǵy sotqa qysym jasaý quraly retinde múlde paidalanylmaýy tiis. Ádildik sot zalynda jáne sot protsesiniń qorytyndysy boiynsha ǵana ornaýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy kásibi sýdialar korpýsy barsha sot reformalarynyń sheshýshi faktory ekenin atap ótti. Prezident sońǵy jyldary sýdia laýazymyna úmitkerlerge qoiylatyn talaptardyń kúsheigenin, irikteýdiń zamanaýi quraldary engizilgenin aitty. Bul myqty zańgerlerge, belgili ǵalymdar men kásibi quqyqtanýshylarǵa sot jumysyndaǵy tájiribesi bolmasa da, sýdia bolýǵa múmkindik beredi. Qasym-Jomart Toqaev osy mindetti júzege asyrýda Joǵarǵy sot tóraǵasy Jaqyp Asanovtyń zor eńbek sińirgenine toqtaldy.
– Sýdialardyń bedeli minsiz, al kandidattardy irikteý úderisi aiqyn jáne ashyq bolýy tiis. Damyǵan elderdiń basym bóliginde sýdialarǵa qoiylatyn talaptardyń joǵary bolatyny sonshalyq, ótken ómirindegi bolmashy bir teris áreketi laýazymǵa taǵaiyndalmaýyna sebep bolýy múmkin. Mundai tájiribeni Qazaqstanda da qoldanǵan jón dep sanaimyn, – dedi Prezident.
Memleket basshysy sot úderisterin ońtailandyrý jáne daý-damailardy sheshý barysynda bitimgershilik tetikterin engizý máselesine de nazar aýdardy. Osy máseleniń mańyzy sot úderisinde biýrokratiianyń aldyn alýǵa múmkindik beredi. Bul rette, sot isindegi rásimderdi shekten tys reglamentteý protsessterdiń uzaqqa sozylýyna alyp keledi jáne qoǵam tarapynan ádil synǵa ushyraidy. Sondyqtan Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, sot isin ońtailandyryp, kereksiz rásimder men reglamentterdi alyp tastaý qajet.
– Sot protsesi túsinikti jáne yńǵaily bolýy tiis. Azamattar rásimderdegi túrli aila-sharǵylardy sheshýge mindetti emes, – dedi Prezident.
Memleket basshysy sózin qorytyndylai kele, atalǵan barsha mindetterdi tiimdi sheshý arqyly sot júiesindegi oń ózgeristerge qol jetkizýge bolatynyn jáne azamattardyń sotqa degen senimi arta túsetinin atap ótti.
