مەملەكەت باسشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى سۋديالارىنىڭ VIII سەزٸ دەلەگاتتارىنىڭ الدىندا قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەدٸ. بەينە كونفەرەنتسييا رەجيمٸندە ٶتكەن جيىنعا ەلٸمٸزدٸڭ بٷكٸل ٶڭٸرلەرٸنٸڭ سۋديالارى, سونداي-اق, شەتەلدٸك ساراپشىلار قاتىستى, دەپ حابارلايدى اقوردا.
پرەزيدەنت سٶيلەگەن سٶزٸندە سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ ەدٸل جەنە زاڭدى جٷزەگە اسىرىلۋىنا مەملەكەت تە, بٷكٸل قوعام دا مٷددەلٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازٸرگٸ پاندەمييا كەزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ سوت جٷيەسٸ كٷردەلٸ سىناقتان ٶتكەنٸنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كارانتينگە قاراماستان ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسكەن جوق. اقپاراتتىق تەحنولوگييانىڭ ارقاسىندا سوت پروتسەسٸن قاشىقتان جٷرگٸزۋ فورماتىنا جەدەل كٶشٸردٸك. بۇل ۇتىمدى ەرٸ وڭتايلى شارا بولدى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن سوتتاردىڭ جۇمىسىنداعى بٸرقاتار كەمشٸلٸكتەرگە نازار اۋداردى. ەسٸرەسە, بۇل ولقىلىقتار پاندەمييا كەزٸندە انىق بايقالدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ جەنە سوت جٷيەسٸن رەفورمالاۋعا باسا مەن بەرٸلگەنٸن ەسكە سالدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, سوت جٷيەسٸندەگٸ ٷدەرٸستەرگە, ەڭ الدىمەن, ازامات, كەسٸپكەر, ينۆەستور مٷددەسٸ تۇرعىسىنان قاراۋ كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى سوت جٷيەسٸن رەفورمالاۋ سالاسىندا ايتارلىقتاي ٸلگەرٸلەۋ بولۋ ٷشٸن سۋديالاردىڭ كەسٸبيلٸگٸنە, سوت تٶرەلٸگٸ مەن سوت ٸسٸن باسقارۋدىڭ ساپاسىنا نەگٸزدەلگەن تٷبەگەيلٸ جاڭا تەسٸلدەرگە بەت بۇرۋ كەرەك دەپ سانايدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە العا قويعان ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن بٸرقاتار باسىمدىقتاردى ايقىندادى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ادام قۇقىقتارى مەن زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ بٸرٸنشٸ مٸندەت رەتٸندە اتاپ كٶرسەتتٸ.
– سۋديالار كورپۋسى ٶزدەرٸنٸڭ كٷندەلٸكتٸ جۇمىسىندا وسى ۇستانىمدار مەن قۇندىلىقتاردى باسشىلىققا الۋعا تيٸس. سۋديالارىمىز ادام قۇقىقتارىنىڭ مٷلتٸكسٸز ساقتالۋىن باستى نازاردا ۇستاۋى كەرەك. ەلٸمٸزدٸڭ سۋديالارى كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸكتەرٸن ۇدايى ارتتىرىپ, جۇمىس تەسٸلدەرٸن جەتٸلدٸرٸپ, قالىپتاسقان ويلاۋ جٷيەسٸن ٶزگەرتٸپ وتىرۋى قاجەت. بۇل ٷشٸن سوت سالاسىنداعى ٶزەكتٸ حالىقارالىق ٷدەرٸستەردٸ ەسكەرٸپ, سۋديالاردىڭ حالىقارالىق قاۋىمداستىعىمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋ ماڭىزدى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سوت جٷيەسٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ – ەكٸنشٸ ماڭىزدى باسىمدىق. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەدٸل سوت تٶرەلٸگٸ جەنە ازاماتتاردىڭ سوت بيلٸگٸنە دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرۋ مٸندەتتٸ شارت بولۋ كەرەك.
– وتاندىق جەنە حالىقارالىق ساراپشىلار سۋديالاردىڭ ەلٸ دە بولسا, سوتتار مەن سوت القالارىنىڭ تٶراعالارىنا تەۋەلدٸ دەپ سانايدى. بۇل – تيٸمسٸز تەجٸريبە. بۇدان قۇتىلۋ قاجەت. سۋديالاردىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا تەۋەلدٸلٸگٸ – تٷيتكٸلدٸ مەسەلە. سۋديالاردىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە قاتىستى ەشكٸمدە كٷمەن بولماۋعا تيٸس. ازاماتتار, كەسٸپكەرلەر جەنە ينۆەستورلار قازاقستاندىق سۋديالاردىڭ بەيتاراپ ەرٸ ەدٸل شەشٸم شىعاراتىنىنا سەنٸمدٸ بولۋى تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت سۋديالارعا باق جەنە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر تاراپىنان قىسىم جاسالاتىن جاعدايلاردىڭ دا كەزدەسەتٸنٸنە نازار اۋداردى.
– تەرگەۋ ەلٸ جالعاسىپ جاتاتىن, ٸستٸڭ سوتقا بەرٸلمەگەن كەزدەرٸ بولادى. ال كەيبٸر جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەر جاعدايدى ۋشىقتىرىپ, سوت شەشٸمٸن الدىن الا بولجاي باستايدى. باق-تىڭ جارييالىلىعى, اشىقتىعى سوتقا قىسىم جاساۋ قۇرالى رەتٸندە مٷلدە پايدالانىلماۋى تيٸس. ەدٸلدٸك سوت زالىندا جەنە سوت پروتسەسٸنٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا عانا ورناۋى كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى كەسٸبي سۋديالار كورپۋسى بارشا سوت رەفورمالارىنىڭ شەشۋشٸ فاكتورى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنت سوڭعى جىلدارى سۋديا لاۋازىمىنا ٷمٸتكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردىڭ كٷشەيگەنٸن, ٸرٸكتەۋدٸڭ زاماناۋي قۇرالدارى ەنگٸزٸلگەنٸن ايتتى. بۇل مىقتى زاڭگەرلەرگە, بەلگٸلٸ عالىمدار مەن كەسٸبي قۇقىقتانۋشىلارعا سوت جۇمىسىنداعى تەجٸريبەسٸ بولماسا دا, سۋديا بولۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى مٸندەتتٸ جٷزەگە اسىرۋدا جوعارعى سوت تٶراعاسى جاقىپ اسانوۆتىڭ زور ەڭبەك سٸڭٸرگەنٸنە توقتالدى.
– سۋديالاردىڭ بەدەلٸ مٸنسٸز, ال كانديداتتاردى ٸرٸكتەۋ ٷدەرٸسٸ ايقىن جەنە اشىق بولۋى تيٸس. دامىعان ەلدەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸندە سۋديالارعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ جوعارى بولاتىنى سونشالىق, ٶتكەن ٶمٸرٸندەگٸ بولماشى بٸر تەرٸس ەرەكەتٸ لاۋازىمعا تاعايىندالماۋىنا سەبەپ بولۋى مٷمكٸن. مۇنداي تەجٸريبەنٸ قازاقستاندا دا قولدانعان جٶن دەپ سانايمىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى سوت ٷدەرٸستەرٸن وڭتايلاندىرۋ جەنە داۋ-دامايلاردى شەشۋ بارىسىندا بٸتٸمگەرشٸلٸك تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸنە دە نازار اۋداردى. وسى مەسەلەنٸڭ ماڭىزى سوت ٷدەرٸسٸندە بيۋروكراتييانىڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل رەتتە, سوت ٸسٸندەگٸ رەسٸمدەردٸ شەكتەن تىس رەگلامەنتتەۋ پروتسەسستەردٸڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا الىپ كەلەدٸ جەنە قوعام تاراپىنان ەدٸل سىنعا ۇشىرايدى. سوندىقتان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, سوت ٸسٸن وڭتايلاندىرىپ, كەرەكسٸز رەسٸمدەر مەن رەگلامەنتتەردٸ الىپ تاستاۋ قاجەت.
– سوت پروتسەسٸ تٷسٸنٸكتٸ جەنە ىڭعايلى بولۋى تيٸس. ازاماتتار رەسٸمدەردەگٸ تٷرلٸ ايلا-شارعىلاردى شەشۋگە مٸندەتتٸ ەمەس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, اتالعان بارشا مٸندەتتەردٸ تيٸمدٸ شەشۋ ارقىلى سوت جٷيەسٸندەگٸ وڭ ٶزگەرٸستەرگە قول جەتكٸزۋگە بولاتىنىن جەنە ازاماتتاردىڭ سوتقا دەگەن سەنٸمٸ ارتا تٷسەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
