Shaǵyn jáne keńeitilgen quramda ótken kelissózderden keiin Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev pen Túrikmenstan Prezidenti Serdar Berdimuhamedov buqaralyq aqparat quraldary ókilderi úshin brifing ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Memleket basshysy, eń aldymen, Túrikmenstan Prezidenti retinde Qazaqstanǵa alǵash ret memlekettik saparmen kelgeni úshin Serdar Berdimuhamedovke shynaiy rizashylyǵyn bildirdi. Sondai-aq Túrikmenstan biz úshin salt-dástúri, mádenieti, tili men dini uqsas baýyrlas ult ári senimdi seriktes ekenin atap ótti.
– Biz – túbi bir túrki halyqtarymyz. Árdaiym bir-birimizge qoldaý kórsetip kelemiz. Osyndai qundylyqtar – eń basty bailyǵymyz. Sondyqtan baýyrlastyq qarym-qatynasty nyǵaitý – ortaq paryzymyz, – dedi Memleket basshysy.
Prezident búgin Serdar Berdimuhamedovpen eki eldiń múddesine sai keletin asa mańyzdy ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizilgenin, halyqaralyq jáne óńirlik ózekti máseleler boiynsha pikir almasqanyn málimdedi. Sondai-aq kezdesý nátijesinde Birlesken málimdeme qabyldanyp, birqatar qujattarǵa qol qoiyldy.
– Men búgingi kelissózderdiń nátijesin joǵary baǵalaimyn. Búgin biz qazaq-túrikmen qarym-qatynasynyń strategiialyq mańyzyn taǵy da naqtyladyq. Eki tarap ta baýyrlas halyqtardy odan ári jaqyndatýǵa talpynystaryn bildirdi. Biz dostyq niettegi ári ózara tiimdi jan-jaqty yntymaqtastyǵymyzdy odan ári kúsheitýdiń basymdyqtaryn anyqtadyq. Saýda-ekonomikalyq seriktestikke airyqsha nazar aýdaryldy. Birlesken sharalardyń arqasynda byltyr ekijaqty taýar ainalymy eki ese ósip, 250 million dollardan asty. Bul baǵyttaǵy oń dinamika biyl da saqtaldy. Jeti aida ózara saýda-sattyq kólemi 2 ese ósti. Eki eldiń úkimetteri men iskerlik toptary arasynda bailanys jandana tústi. Ekonomikanyń ártúrli salasyndaǵy birqatar jobalar júzege asyrylyp jatyr, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, eki memlekettiń saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyǵyn keńeite túsýge múmkindik mol. Máselen, Qazaqstan Túrikmenstanǵa shyǵaratyn eksportyn 80 taýar túrine deiin ulǵaita alady.
– Bizdiń maqsatymyz – ózara saýda-sattyq kólemin aldaǵy jyldary 500 million dollarǵa deiin arttyrý, al keleshekte milliard dollarǵa jetkizý. Bul úshin Taýar ainalymyn ulǵaitý jáne jetkiziletin taýar nomenklatýrasyn keńeitý jónindegi jumys tobynyń qyzmetin jandandyrýǵa tapsyrma berdik. Eki eldiń úkimetteri bizdiń tapsyrmamyz boiynsha osy múmkindikterdi qarastyrady, – dedi Prezident.
Sonymen qatar Memleket basshysy kelissóz barysynda gaz salasyndaǵy ózara tiimdi seriktestikti damytý máselesi keńinen talqylanǵanyn aitty.
– «QazaqGaz» jáne «Túrikmengaz» kompaniialary túrikmen gazyn importtaý jóninde kelisimge qol qoidy. Bul jobaǵa jeke qoldaý kórsetkeni úshin Túrikmenstan Prezidentine alǵys aitamyn. Biz uzaq merzimdi kelisim jasaýǵa, gaz importyn jylyna 1,5 milliard tekshe metrge deiin ulǵaitýǵa múddelimiz, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, Qazaqstan Túrikmenstannyń iri energetikalyq bastamalaryn júzege asyrý isine qatysýǵa, sondai-aq gaz óńdeý jáne gaz himiiasy salasynda tájiribe almasyp, ózara tiimdi jobalardy damytýǵa daiyn. Budan bólek, Qazaqstan bidaiyn túrikmen naryǵyna eksporttaý jáne túrikmen-aýǵan shekarasynda bidai terminalyn salý máseleleri talqylandy.
Sonymen qatar Prezident kelissózder barysynda kólik-tranzit salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa airyqsha kóńil bólingenin aitty.
– Biz «Qazaqstan – Túrikmenstan – Iran» temirjolyn tolyq qýatta iske qosý boiynsha birlesken sharalar qabyldaý jóninde kelisimge keldik. Burynnan qalyptasqan logistikalyq tizbekter úzilgen kezde bul baǵytqa qajettilik kúrt artty. Sondyqtan biz magistraldi damytý boiynsha birlesken is-áreket josparyn daiyndaýdy tapsyrdyq, – dedi Memleket basshysy.
Sondai-aq memleketter basshylary Aqtaý – Quryq – Túrikmenbashy teńiz porty boiynsha kooperatsiiany kúsheitý, «Túrikmenbashy – Garabogaz – Qazaqstan shekarasy» avtokólik jolynyń qurylysyna qatysty máselelerdi talqylady.
Qasym-Jomart Toqaev eki eldiń mádeni-gýmanitarlyq saladaǵy yntymaqtastyǵyn nyǵaitýǵa erekshe mán beriletinin aitty.
– Tól mádenietin saqtap, tarihi otanymen bailanysyn úzbeý úshin Qazaqstanda túrikmenderdiń ulttyq-mádeni birlestikteri men ortalyqtary jumys isteidi. Men qurmetti Serdar Gýrbangýlyulynyń eki eldiń Mádeni kúnderin ótkizý jóninde usynysyn qoldadym. Biz jýyq arada túrikmen óneriniń sheberlerin elordamyzda jáne Qazaqstannyń basqa da qalalarynda qarsy alýǵa ázirmiz, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, eki eldiń úkimetteri pandemiiaǵa bailanysty toqtap qalǵan turaqty áýe tasymalyn tezirek qalpyna keltirý múmkindigin qarastyrýǵa kelisti. Sondai-aq Prezident iskerlik saparlar úshin jeńildetilgen viza rejimin engizýdi, joǵary oqý oryndary arasynda yntymaqtastyq ornatý jáne stýdent almasý arqyly jastardyń ózara bailanysyn nyǵaitý bastamasyn qoldady.
Óz kezeginde Túrikmenstan Prezidenti Serdar Berdimuhamedov Qasym-Jomart Toqaevqa qonaqjailyǵy jáne ashyq ári ózara túsinistik jaǵdaiynda ótken syndarly kelissózder úshin alǵys aitty.
– Qazaqstan Prezidentimen kezdesýimiz eki memleket basshylarynyń arasynda barlyq baǵyt boiynsha ózara qarym-qatynasty damytýǵa erik-jiger, daiyndyq, sondai-aq ony júzege asyrýǵa zor múmkindikter bar ekenin kórsetti. Muny nyq senimmen aita alamyn. Biz jahandyq kún tártibindegi mańyzdy baǵyt sanalatyn turaqty damý men onyń quramdas bóligi sanalatyn energetikalyq qaýipsizdik, halyqaralyq kólik-tranzit joldaryn damytý, ekologiia jáne qorshaǵan ortany qorǵaý máseleleri boiynsha ortaq is-áreketterdi úilestirý isin jalǵastyramyz, – dedi Túrikmenstan Prezidenti.
Sondai-aq Serdar Berdimuhamedov búgingi kelissózder nátijeli bolǵanyn jetkizip, Qazaqstan Prezidentin Túrikmenstanǵa kez kelgen qolaily ýaqytta saparmen kelýge shaqyrdy.
