Qasym-Jomart Toqaev sheteldik diplomatiialyq missiialardyń basshylarymen kezdesti, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Memleket basshysy jiyn qatysýshylaryna iltipat bildire otyryp, diplomatiialyq korpýspen kezdesý ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa baǵyttalǵan igi dástúr ekenin atap ótti.
Prezident Qazaqstanda tirkelgen diplomatiialyq missiialar jáne halyqaralyq uiymdardyń basshylaryna elimizde túrli salada aýqymdy reformalar júrgizilip jatqanyn aitty. Sondai-aq adam quqyqtaryn qorǵaý máselelerine, sonyń ishinde ólim jazasyn joiýǵa, konstitýtsiialyq túzetýlerdi qabyldaýǵa, Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń róli men mártebesin arttyrýǵa erekshe nazar aýdardy.
– Óz saiasatymyzda «biz ártúrlimiz, biraq teńbiz» degen postýlatty berik ustanamyz. Sondyqtan azamattyq qoǵamnyń rólin arttyrýǵa, túrli qoǵamdyq kúshterdi biriktirýge, «halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵidatyn iske asyrýǵa mańyzdy is-sharalar qabyldanyp jatyr, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń demokratiialandyrý jáne keshendi qoǵamdyq-saiasi ózgerister baǵyty ózgermeitinin atap ótti.
– Jańa model biliktiń turaqty rotatsiiasyn jáne Qazaqstannyń qazirgi memlekettiligin odan ári demokratiialyq turǵyda damýyn qamtamasyz etedi. Birneshe aptadan keiin ótetin kezekten tys Prezident sailaýynda osy ózgerister eskeriledi. Bul sailaý Qazaqstanda jańa saiasi dástúrdi qalyptastyrady, jańa saiasi dáýirge jol ashady. Bizdiń basty maqsatymyz – árbir azamat óz áleýetin iske asyrýy úshin teń jaǵdai men múmkindik jasalatyn Ádiletti Qazaqstandy qurý. Ádilettilik ideiasy budan bylai halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa, azamattardyń qajettilikteri men suranystaryna jedel nazar aýdarýǵa baǵyttalǵan Qazaqstannyń barlyq memlekettik saiasatynyń ózegi bolady. Men jáne meniń Ákimshiligim Prezident sailaýyn ashyq jáne ádil ótkizý úshin barlyq jaǵdaidy jasaimyz.
Memleket basshysy Qazaqstannyń qabyldaǵan jańa ekonomikalyq baǵyty shynaiy erkin naryqtyq ekonomika qurýǵa baǵyttalǵanyn erekshe atap ótti.
– Ekonomikany monopoliiadan aryltý – bizdiń ulttyq basymdyǵymyz. Biz durys joldamyz. Jetekshi halyqaralyq qarjy agenttikteri Qazaqstannyń ekonomikalyq ósimdi yntalandyrý jónindegi kúsh-jigerin oń baǵalady jáne Qazaqstannyń egemen reitingin «turaqty» boljammen rastady. Biz ashyq ekonomika qaǵidatyna berik bolyp qala beremiz. Álemniń 180 elimen saýda jasaimyz. Búkil álemdegi ekonomikalyq qiyndyqtarǵa qaramastan, bizdiń shikizattyq emes ónim eksporty shamamen 40 paiyzǵa ósti. Biz aldaǵy ýaqytta da investitsiia tartý boiynsha Ortalyq Aziiadaǵy kóshbasshylyq pozitsiiamyzdy nyǵaita beremiz, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń óńirlik jáne jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge qosqan úlesine arnaiy toqtaldy. Sonymen qatar saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyq perspektivalaryna nazar aýdaryp, elimizdiń agrarlyq, óndiristik sektor, energetika , «jasyl» qarjy salalaryndaǵy áleýeti zor ekenin atap ótti.
– Biz jyl saiyn 5 million tonnadan astam bidai men 1,5 million tonna un eksporttaimyz. Álemniń eń iri on astyq eksporttaýshy elder qataryna kiremiz. Qazaqstan – zyǵyr tuqymyn iri óndirýshilerdiń jáne maily daqyl eksporttaýshylardyń biri. Sonymen qatar bizdi sheteldik azyq-túlik importynyń joǵary deńgeii alańdatady. Bul infliatsiianyń ósýine alyp keledi. Sarapshylar Qazaqstandaǵy infliatsiiaǵa syrtqy faktorlar yqpal etetinin aityp otyr, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev kólik-logistika salasynyń Qazaqstan ekonomikasyndaǵy erekshe rólin atap ótti. Onyń aitýynsha, bul sala óńirlerdiń ózara is-áreketin jandandyrýda mańyzdy ról atqarady.
– Qazirgi ýaqytta Qytai – Eýropa dálizi boiynsha qurlyqtaǵy tranzittik tasymaldyń 80 paiyzdan astamy bizdiń elimiz arqyly ótedi. Dúniejúzilik banktiń málimeti boiynsha, kólik-tranzit áleýetiniń damýy Ortalyq Aziia elderiniń tutas JIÓ-n 15 paiyzǵa ósýine yqpal etýi múmkin. Qazaqstan qazirdiń ózinde «Bir beldeý – bir jol» bastamasyn júzege asyrýda mańyzdy ról atqarady. Budan bólek, «Orta dáliz» dep atalatyn Transkaspii halyqaralyq kólik baǵytynyń energetika men azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý isindegi mańyzy artyp keledi, - dedi Memleket basshysy.
Prezident sheteldik missiia basshylaryn 70 milliard dollar kóleminde aktivi bar álemniń otyz iri táýelsiz qorynyń qataryna kiretin «Samuryq-Qazyna» qorymen ózara belsendi is-áreket jasaýǵa shaqyrdy.
– Qazirgi ýaqytta Qor ashyqtyq pen tiimdilikti arttyrý úshin keshendi túrde transformatsiialanyp jatyr. Osy rette Qordyń portfeldik kompaniialaryn jekeshelendirý – negizgi bastamalardyń biri. Ulttyq munai kompaniiasy, áýekompaniiasy jáne temirjol kompaniiasy siiaqty Qordyń iri aktivteri jaqyn ýaqytta ashyq kompaniialarǵa ainalady. Munai salasyndaǵy jetekshi «QazMunaiGaz» kompaniiasy biyl kúzde Qazaqstanda IPO ótkizedi, – dedi Prezident.
Memleket basshysy aimaqtyq kún tártibindegi máselelerge de toqtaldy. Sondai-aq álemdegi buryn-sońdy bolmaǵan turaqsyzdyq jaǵdaiynda Qazaqstan teńgerimdi, kópjaqty jáne konstrýktivti syrtqy saiasat ustanatynyn aitty.
– Qazaqstan beibitshilik, yntymaqtastyq jáne senim qundylyqtaryn berik ustanady. Biz BUU-nyń Jarǵysy men halyqaralyq quqyqqa negizdelgen memleketterdiń teńdigi, egemendigi jáne territoriialyq tutastyǵy qaǵidattaryn qoldaimyz, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev búginde Qazaqstan men Ortalyq Aziia aimaǵy barlyq múddeli memlekettermen jáne uiymdarmen ózara tiimdi yntymaqtastyq ornatýǵa ashyq ári daiyn ekenin atap ótti.
– Ortalyq Aziianyń aimaqtyq jáne jahandyq deńgeidegi mańyzynyń artýyna bailanysty C5+ formaty seriktesterimizben aradaǵy yntymaqtastyqty keńeitý úshin jańa múmkindikterge jol ashady. Qazir C5+ formaty kóptegen eldermen jáne óńirlik odaqtarmen, sonyń ishinde AQSh, Japoniia, Ońtústik Koreia jáne keiingi ýaqytta Qytai, Úndistan, Resei, Eýropalyq Odaqpen belsendi yntymaqtastyq ornatty. Ortalyq Aziia ekonomikasyndaǵy jetekshi el retinde Qazaqstan óńirlik jáne jahandyq damýǵa, sondai-aq qurlyqtar, mádenietter men ulttar arasyn jaqyndatýǵa óz úlesin qosa beredi. Osyǵan orai biz álemdik qaýymdastyqtyń barlyq múshesimen, sonyń ishinde ASEAN, Taiaý Shyǵys, Afrika jáne Amerikamen belsendi seriktestigimizdi jalǵastyramyz, – dedi Memleket basshysy.
Budan bólek, Prezident BUU, AÓSShK, TMD, ShYU, TMU jáne basqa da halyqaralyq jáne óńirlik uiymdarmen yntymaqtastyqqa múddeli ekenin rastady.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev BUU-men tyǵyz yntymaqtastyqta Qazaqstan Iadrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń negizgi qaǵidattaryn saqtaýdy qoldaitynyn atap ótti.
– Iadrolyq qarýdy qoldaný týraly qaýipti málimdemelerdiń artqany baiqalady. Atom energiiasy adamzattyń orasan zor jetistigi ekenin este ustaǵan jón. Ony joiqyn qarý retinde emes, halyqtarymyzdyń tek beibit ómiri úshin paidalaný kerek, – dedi Prezident.
Sondai-aq diplomatiia halyqaralyq qatynastardy basqarýdyń, qaýip-qaterlerdi azaitýdyń jáne qaýipsizdik pen ál-aýqatty nyǵaitýdyń birden-bir quraly bolyp qala beretinin aitty.
– Biz sizderdiń elderińizben jáne uiymdaryńyzben Qazaqstan arasyndaǵy dostyq jáne ózara tiimdi bailanystaryn turaqty nyǵaitýǵa umtylýymyz kerek. Osy rette kásibi kómekterińiz ben birlesken kúsh-jigerimiz mańyzdy. Sizderdiń barlyq konstrýktivti bastamalaryńyzǵa meniń Ákimshiligim men Qazaqstan Úkimeti tarapynan laiyqty jaýap berilip, qoldaý kórsetiletinine senimdi bolyńyzdar. Sizder ókildik etetin memleketter men úkimetterdiń basshylarymen aradaǵy konstrýktivti dialog pen seriktestikti jalǵastyrýǵa niettimin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Kezdesý sońynda diplomatiialyq korpýstyń dýaieni – Palestina Memleketiniń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Mýntaser Ábý Zeid sóz sóiledi.
