Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev beinekonferentsiia formatynda ótken Joǵary eýraziialyq ekonomikalyq keńestiń jumys májilisine qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Jiynnyń kún tártibinde koronavirýs indetiniń taralýyn boldyrmaý jáne Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe elderdiń ekonomikalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etý máseleleri qarastyryldy.
Sonymen qatar onlain-sammitke Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe memleketterdiń basshylary: Armeniia Respýblikasynyń Premer-Ministri Nikol Pashinian, Belarýs Respýblikasynyń Prezidenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyz Respýblikasynyń Prezidenti Sooronbai Jeenbekov, Resei Federatsiiasynyń Prezidenti Vladimir Pýtin jáne Eýraziialyq ekonomikalyq komissiia alqasynyń tóraǵasy Mihail Miasnikovich qatysty.
Qazaqstan Prezidenti óz sózinde kóptegen elderdiń qoǵamdyq jáne ekonomikalyq ómirine keri áserin tigizgen COVID-19 pandemiiasyna bailanysty álemde kúrdeli jaǵdai qalyptasyp otyrǵanyn aitty. Sonymen qatar búkil dúniejúzinde ekonomikalyq belsendiliktiń birden tómendegenin, shikizat ónimderi baǵasynyń rekordtyq quldyraýy atalǵan ónimdi eksporttaityn elderge aýyr zardabyn tigizip otyrǵanyn atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaev OPEK+ aiasynda munai óndirýdi úilesimdi qysqartý jáne naryqtaǵy energiia resýrstarynyń teńgerimin qalpyna keltirý týraly kelisimdi qoldaitynyn málimdedi.
– Atalǵan kelisim aiasynda tabysqa jetý úshin Resei Federatsiiasynyń úlken kúsh-jiger jumsaǵanyn joǵary baǵalaimyn. Qazaqstan kelissózderge baqylaýshy retinde qatysyp, ónimdi aitarlyqtai qysqartýǵa kelisim berý arqyly óz úlesin qosty, – dedi Prezident.
Memleket basshysy álemdik ekonomikanyń odan ári damýy týraly aita kele, «2020 jyly álemdegi jalpy ishki ónim 2% asa tómendeýi múmkin. Sonymen birge AQSh pen Eýroaimaqtyń jalpy ishki ónimi sáikesinshe 3,3% jáne 4,2% tómendeidi. Qytai ekonomikasynyń ósimi 2% tómen bolady dep boljanýda, iaǵni, quldyraý shamamen 4% quraidy», – degen sarapshylardyń boljamdaryn mysalǵa keltirdi.
Óz sózinde Qasym-Jomart Toqaev elimizdegi pandemiiamen kúreske, el ekonomikasyn qoldaýǵa jáne memlekettiń halyq aldyndaǵy áleýmettik mindettemelerin oryndaýǵa baǵyttalǵan daǵdarysqa qarsy sharalardyń júzege asyrylýy týraly aitty.
Prezident qabyldanǵan sharalardyń arqasynda memleket indettiń taralýyna barynsha tosqaýyl qoiǵanyn, qoǵamdaǵy turaqtylyqty jáne iskerlik belsendilikti saqtaýǵa qol jetkenin atap ótti.
Memleket basshysy pandemiianyń Eýraziialyq ekonomikalyq odaq elderiniń ekonomikasyna tigizgen teris áserimen kúresýge baǵyttalǵan daǵdarysqa qarsy birlesken sharalardyń júzege asyrylý barysyna da toqtaldy.
– Azyq-túlik jáne meditsinalyq buiymdardyń jekelegen túrlerin shetelge shyǵarýǵa tyiym salyndy. Áleýmettik mańyzy bar taýarlardy, jeke qorǵanys quraldary men dezinfektsiialyq zattardy, diagnostikalyq reagentterdi, meditsinalyq jabdyqtar men materialdardyń jekelegen túrlerin ákelýge salyq salynbaityn boldy. Úkimetaralyq keńes Úkimet basshylary deńgeiinde «úkimetter men ulttyq bankterdiń birlesken sharalarynyń tizimi» túrinde naqty usynystardy qabyldady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen birge Qazaqstan Prezidenti EAEO boiynsha áriptesterin qazirgi daǵdarystan sabaq ala otyryp, orta jáne uzaq merzimdi perspektivaǵa baǵyttalǵan sharalardy oryndaý qajettigine nazar aýdardy. Osy oraida saýda-ekonomikalyq, qarjylyq, tsifrlyq ózara is-qimyldardy odan ári nyǵaitýǵa, sondai-aq, densaýlyq saqtaý jáne meditsina ǵylymy salasynda yntymaqtastyq ornatýǵa baǵyttalǵan birqatar usynysyn ortaǵa saldy.
Birinshiden, Qasym-Jomart Toqaev aýyl sharýashylyq jáne azyq-túlik ónimderin óndirýdiń zor múmkindikteri jaiynda aita kele, ózimizdi ózimiz azyq-túlikpen qamtamasyz etýdiń deńgeii ósip, daiyn ónim óndirisin meiilinshe ulǵaitý, syrtqy naryqqa shyǵý jáne aýyl sharýashylyǵy ǵylymynda tájiribe almasý úshin yntymaqtastyqty nyǵaitý tetikterin oilastyrýdy usyndy.
Ekinshiden, Prezident óńirlik óndiristik-tehnologiialyq kooperatsiialardy nyǵaitýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Onyń pikirinshe, qazirgi daǵdarys ǵalamdyq qundylyqtar tizbeginiń kórinisin aitarlyqtai ózgertip, jahandyq óndiris, saýda jáne logistika qurylymdaryn ulttandyrý men aimaqtandyrý deńgeiin anyqtaidy.
– Atalǵan ózgeristerdi eskerip, ekonomikamyzdyń básekelestik basymdyǵyna negizdei otyryp, qosymsha qunnyń aimaqtyq tizbegin jasaýǵa bolady. Elderimizdiń úkimetteri birlesken jumystar boiynsha atalǵan baǵytty pysyqtap, naqtylai alar edi, – dedi Memleket basshysy.
Úshinshiden, Qasym-Jomart Toqaev Eýraziialyq ekonomikalyq odaq aiasyndaǵy saýda protsesteriniń ornyqtylyǵy mańyzdy ekenin aitty.
– Odaq aiasynda óndiriletin taýarlardyń eshqandai kedergisiz tasymalyn eskere otyryp, ózara saýda-sattyqtyń joldaryn qaita qaraý kerek. Biz buǵan deiin ishki naryqtaǵy kedergilerdi retteý máselesin birneshe ret talqyladyq. Ókinishke qarai, daǵdarys kezinde jańa kedergiler boi kórsetýde. Munyń turaqty sipat alýyna jol bermei, onyń normativtik jáne quqyqtyq tájiribesin qalyptastyrý mańyzdy, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sonymen qatar Memleket basshysy pandemiiadan zardap shekken bizneske qarjylai kómek kórsetý arqyly Eýraziialyq ekonomikalyq odaq keńistigindegi iskerlik belsendilikti qoldaýǵa shaqyrdy.
– Eýraziialyq damý banki daǵdarystan keiingi kezeńde birlesken jobalardy qarjylandyrýdyń tiimdi quraly bolýǵa tiis. Elderimizdiń úkimetteri osy baǵytta kelisilgen mańyzdy jobalardy ázirlei alar edi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti óz sózinde densaýlyq saqtaý jáne meditsina ǵylymy salasynda yntymaqtastyq ornatýǵa erekshe mán berdi. Memleket basshysy aqparat almasý, COVID-19 indetin anyqtaýdyń jáne onymen aýyrǵandardy emdeýdiń innovatsiialyq ádisterin ázirleý, sondai-aq, Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe elder arasynda ǵylymi yntymaqtastyqty kúsheitý máseleleri boiynsha ózara yqpaldastyqty nyǵaitýdy usyndy.
Qasym-Jomart Toqaev pandemiia kezinde qoǵamnyń damýy úshin óziniń mańyzdylyǵyn dáleldegen tsifrlyq infraqurylymnyń sapasy men senimdiligin qamtamasyz etýdiń qajettigin aitty. Prezidenttiń pikirinshe, ozyq tehnologiialardyń engizilýi integratsiialyq jumystardyń: keden qyzmetin tsifrlandyrýdan Fintech birlesken ázirlemelerine deiingi barlyq baǵyttyń tiimdiligin aitarlyqtai deńgeide aiqyndaidy.
Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe elder men Odaqtyń ózi buryn-sońdy bolmaǵan osy daǵdarysty eńseretinine, odan sabaq alatynyna, atalǵan kezeńde pysyqtalǵan tájiribege taldaý jasaitynyna jáne jańa syn-qaterlerge daiyn bolatynyna senim bildirdi.
