«Bolashaqqa úndeitin kitap qana ómirsheń bolmaq»
Onore de Balzak
Almaty qalasy OKJ-niń №4 kitaphana-bólimshesinde pedagogika ǵylymdarynyń doktory, professor Ásipat Saýytbekqyzy Álmetovanyń «Lingvomádeniettaný negizderi» atty jańa kitabynyń tusaýkeseri men ádebi-sazdy kesh uiymdastyryldy. Tildi ult mádenietimen, ulttyq qundylyqtarmen bailanystyra qarastyrǵan, mádeniettiń tildik tanym men onyń oqytý obektisine ainala alatynyn dáleldeitin lingvistikadaǵy jańa antropotsentristik baǵyttyń bir butaǵy – lingvomádeniettanýǵa arnalǵan jańa oqý quraly QR Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereitoiyna tartý retinde jaryq kórdi.
Mádeni sharaǵa til biliminiń kórnekti tulǵalary, tilshi-ǵalymdar, professorlar, elimizge belgili ulaǵatty ustazdar: Nurgeldi Ýáli, Faýziia Orazbaeva, Gúldarhan Smaǵulova, Janat Dáýletbekova, Rozalinda Shahanova, Qalbike Esenova, Botakóz Aqysh, Baian Ismagýlova, Sáýle Baiandina, Jańalyq Baltabaeva, Quralai Januzaqova, Anar Fazyljanova qatysyp, til men mádeni qundylyqtar bailanysy týraly, jańa oqý quraly týraly oi bólisip, kitap avtoryna degen jyly lebiz ben aq tileýlerin bildirdi. «Til – mádeniet – dil – ult rýhaniiatynyń qainar kózderi» aidary aiasynda kórnekti ǵalymdar men ustazdar tusaýy kesilgen oqý quraly til men mádeniettiń bailanysyn jan-jaqty qarastyrǵan, mádeniettiń halyqtyń zerdesinde jinalyp, urpaqtan–urpaqqa jetip otyrǵan rýhani qundylyqtar ekendigin dáleldeitin jańa ǵylym ekenin atap ótti, lingvistika men mádeniettanýdyń sheginde paida bolǵan ǵylym salasy lingvomádeniettaný týraly oi bólisip, atalmysh kitaptyń qundylyqtaryna toqtalyp ótti.
Kitaphana qyzmetkerleri Ásipat Saýytbekqyzynyń ómir joly men shyǵarmashylyq qyzmeti jaiynda «Ónegeli ómir órnekteri» atty aqparattyq sholý jasap, slaid-prezentatsiia kórsetti. Oqý zalynda «Til – ult mádenietiniń altyn qazynasy» atty kitap jaimasy uiymdastyrylyp, oǵan Ásipat Saýytbekqyzynyń, til ǵylymynyń kórnekti tulǵalarynyń eńbekteri, til týraly ádebi-zertteý eńbekter, ádebi shyǵarmalar, merzimdi basylym aqparattary qoiyldy. A.Jubanov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mýzykalyq mektep pen P.Chaikovskii atyndaǵy Almaty mýzykalyq kolledjiniń daryndy ónerpazdary Iasmin Japarqulova, Úsen Mariiam, Erdáýlet Turysbek, Asqar Nazira, Ársen Tursyn án men kúiden shashý shashty. Almaty poligrafiialyq kolledjiniń stýdenti Erkin Jantas Maǵjan Jumabaevtyń «Qazaq tili» óleńin zor tebirenispen oqyp berdi.
Ómir – ustaz, ónege, úlken tájiribe mektebi ekenin ár sát saiyn sezinip kelemiz. Danalardan shyqqan sózge mán bersek, Ómir men ýaqyt – adamǵa berilgen shetsiz de sheksiz múmkindikter, ári qyzyq ta qimas ǵajaiyp ta ǵalamat, sáýleli sátter bolyp tabylady. Mine, osyndai Ómir men Ýaqyttyń qadir-qasietin, baǵasyn óziniń ómirlik baǵdarshamy etken tulǵalardyń biri de biregeii – Ásipat Saýytbekqyzy Álmetova.
Ásipat Saýytbekqyzy – eńbek mekenin izdenis pen shyǵarmashylyq mekenine ainaldyra bilgen, týysyna syily, áriptesine qymbatty, ustanymy berik, bilikti maman, ulaǵatty ustaz, tynymsyz eńbektiń maitalmany, úzdik dárisker, jańashyl pedagog.
«Lingvomádeniettaný negizderi» atty jańa oqý quralyn Ásipat Saýytbekqyzynyń uzaq jylǵy oqytýshylyq eńbegi men ǵylymi izdenisteriniń nátijesi, oqytý isi men ǵylymi izdenisti ushtastyrýǵa umtylǵan belesti bir sáti dep tanimyz. Buǵan deiin de ǵalym-ustazdyń birneshe oqýlyǵy, oqý-ádistemelik quraldary jáne birneshe monografiialary jaryq kórgen bolatyn. Ásipat Saýytbekqyzynyń jańa oqýlyǵyn oqi otyryp, óz túigenin tereń oimen, zerdeli sózben, ǵylymi derek pen dáiekter negizinde baiytylyp, sheshen tilmen jetkizgen talǵampaz da syrbaz, taldampaz bilimi biliktilikpen ushtasqan, tabiǵatynan adaldyqty súietin, eńboqqorlyqty joǵary baǵalaityn qalam ustaǵan ǵalym-qairatkerdi kóremiz.
Kesh qonaqtary, kórnekti ǵalymdar óz sózderinde: oqý quraly usynǵan árbir teoriialyq materialdyń ǵylymi dáleldermen túsindirilýi qanshalyqty mazmundy bolsa, aitylǵan pikirlerdi dáleldeý úshin keltirilgen mysaldar da sonshalyqty naqty berilip, utymdy shyqqanyn, oqý quralynyń sońynda berilgen lingvomádeniettanýlyq quzyrettilikti qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jattyǵýlar júiesi, qosymshasynda berilgen test tapsyrmalary, kórkem mátindi taldaý úlgileri, praktikalyq sabaqtar men olarǵa usynylǵan tapsyrmalardyń túrlenýi de onyń ádistemelik ustanymdar men talaptarǵa jaýap bere alatynyn atap ótti.
Oqý quraly ǵylymi málimetke bai bolýymen birge álemniń tildik beinesiniń mádeni bilimder júiesi túrinde álemniń lingvomádeniettanýlyq beinesine deiin tereńdei alatynyn kórsetken. Sondai-aq, oqý quraly oqytý úrdisinde mádeniettiń tildik tanym men onyń oqytý obektisine ainalatynyn uqtyrýdy murat ete otyryp, osy maqsatqa jetken de. Qoryta kele, oqý quralyn stýdentterdiń, magistranttardyń, jalpy kez kelgen tilshi-ǵalymdardyń ligvomádeniettanýlyq bilimin jetildirý maqsaty úshin mańyzdy eńbek dep baǵalaýǵa bolady.
Ásipat Saýytbekqyzy tilimizdiń kórkemdik qupiiasy, beineliligi týraly bylai degen edi: «Adam óz oiyn til arqyly jetkizedi. Sondyqtan tilde oidy jetkizý úshin qajet shyǵarmashylyq qabilet bar. Til men mádeniet bailanysty, sondyqtan til ulttyq mádeniet jetistikterin saqtap qana qoimai, kórkem oidy kesteli sózben qurap berýshi de».
Ózbek jazýshysy Musa Aibek: «Kitap – adamzat aqyl-oiynyń injý-marjanyn boiyna jinaidy da, olardy urpaqtan-urpaqqa jetkizedi, biz bir ýys kúl topyraqqa ainalamyz, al kitaptar dál bir temir men tastan qashalyp jasalǵan eskertkishterdei ǵasyrlar boiyna saqtalady» - degen edi. Shynymen de, japyraǵyn jaiǵan báiterek aǵash saiasy urpaqtan-urpaqqa jalǵasady, sol siiaqty kitap ta máńgilik rýhani asyl qazyna. Oqyrmandaryna jol tartqan «Lingvomádeniettaný negizderi» atty oqý quraly jastarǵa bilim men tárbie berip, jol silteitin eńbekterdiń biri bolady dep senemiz.
Hametova Aigerim
№4 kitaphana qyzmetkeri
Ult portaly
.jpeg)