«بولاشاققا ٷندەيتٸن كٸتاپ قانا ٶمٸرشەڭ بولماق»
ونورە دە بالزاك
الماتى قالاسى وكج-نٸڭ №4 كٸتاپحانا-بٶلٸمشەسٸندە پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەسيپات ساۋىتبەكقىزى ەلمەتوۆانىڭ «لينگۆومەدەنيەتتانۋ نەگٸزدەرٸ» اتتى جاڭا كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ مەن ەدەبي-سازدى كەش ۇيىمداستىرىلدى. تٸلدٸ ۇلت مەدەنيەتٸمەن, ۇلتتىق قۇندىلىقتارمەن بايلانىستىرا قاراستىرعان, مەدەنيەتتٸڭ تٸلدٸك تانىم مەن ونىڭ وقىتۋ وبەكتٸسٸنە اينالا الاتىنىن دەلەلدەيتٸن لينگۆيستيكاداعى جاڭا انتروپوتسەنتريستٸك باعىتتىڭ بٸر بۇتاعى – لينگۆومەدەنيەتتانۋعا ارنالعان جاڭا وقۋ قۇرالى قر تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىنا تارتۋ رەتٸندە جارىق كٶردٸ.
مەدەني شاراعا تٸل بٸلٸمٸنٸڭ كٶرنەكتٸ تۇلعالارى, تٸلشٸ-عالىمدار, پروفەسسورلار, ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ ۇلاعاتتى ۇستازدار: نۇرگەلدٸ ۋەلي, فاۋزييا ورازباەۆا, گٷلدارحان سماعۇلوۆا, جانات دەۋلەتبەكوۆا, روزاليندا شاحانوۆا, قالبيكە ەسەنوۆا, بوتاكٶز اقىش, بايان يسماگۋلوۆا, سەۋلە باياندينا, جاڭالىق بالتاباەۆا, قۇرالاي جانۇزاقوۆا, انار فازىلجانوۆا قاتىسىپ, تٸل مەن مەدەني قۇندىلىقتار بايلانىسى تۋرالى, جاڭا وقۋ قۇرالى تۋرالى وي بٶلٸسٸپ, كٸتاپ اۆتورىنا دەگەن جىلى لەبٸز بەن اق تٸلەۋلەرٸن بٸلدٸردٸ. «تٸل – مەدەنيەت – دٸل – ۇلت رۋحانيياتىنىڭ قاينار كٶزدەرٸ» ايدارى اياسىندا كٶرنەكتٸ عالىمدار مەن ۇستازدار تۇساۋى كەسٸلگەن وقۋ قۇرالى تٸل مەن مەدەنيەتتٸڭ بايلانىسىن جان-جاقتى قاراستىرعان, مەدەنيەتتٸڭ حالىقتىڭ زەردەسٸندە جينالىپ, ۇرپاقتان–ۇرپاققا جەتٸپ وتىرعان رۋحاني قۇندىلىقتار ەكەندٸگٸن دەلەلدەيتٸن جاڭا عىلىم ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, لينگۆيستيكا مەن مەدەنيەتتانۋدىڭ شەگٸندە پايدا بولعان عىلىم سالاسى لينگۆومەدەنيەتتانۋ تۋرالى وي بٶلٸسٸپ, اتالمىش كٸتاپتىڭ قۇندىلىقتارىنا توقتالىپ ٶتتٸ.
كٸتاپحانا قىزمەتكەرلەرٸ ەسيپات ساۋىتبەكقىزىنىڭ ٶمٸر جولى مەن شىعارماشىلىق قىزمەتٸ جايىندا «ٶنەگەلٸ ٶمٸر ٶرنەكتەرٸ» اتتى اقپاراتتىق شولۋ جاساپ, سلايد-پرەزەنتاتسييا كٶرسەتتٸ. وقۋ زالىندا «تٸل – ۇلت مەدەنيەتٸنٸڭ التىن قازىناسى» اتتى كٸتاپ جايماسى ۇيىمداستىرىلىپ, وعان ەسيپات ساۋىتبەكقىزىنىڭ, تٸل عىلىمىنىڭ كٶرنەكتٸ تۇلعالارىنىڭ ەڭبەكتەرٸ, تٸل تۋرالى ەدەبي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەر, ەدەبي شىعارمالار, مەرزٸمدٸ باسىلىم اقپاراتتارى قويىلدى. ا.جۇبانوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مۋزىكالىق مەكتەپ پەن پ.چايكوۆسكيي اتىنداعى الماتى مۋزىكالىق كوللەدجٸنٸڭ دارىندى ٶنەرپازدارى ياسمين جاپارقۇلوۆا, ٷسەن مارييام, ەردەۋلەت تۇرىسبەك, اسقار نازيرا, ەرسەن تۇرسىن ەن مەن كٷيدەن شاشۋ شاشتى. الماتى پوليگرافييالىق كوللەدجٸنٸڭ ستۋدەنتٸ ەركٸن جانتاس ماعجان جۇماباەۆتىڭ «قازاق تٸلٸ» ٶلەڭٸن زور تەبٸرەنٸسپەن وقىپ بەردٸ.
ٶمٸر – ۇستاز, ٶنەگە, ٷلكەن تەجٸريبە مەكتەبٸ ەكەنٸن ەر سەت سايىن سەزٸنٸپ كەلەمٸز. دانالاردان شىققان سٶزگە مەن بەرسەك, ٶمٸر مەن ۋاقىت – ادامعا بەرٸلگەن شەتسٸز دە شەكسٸز مٷمكٸندٸكتەر, ەرٸ قىزىق تا قيماس عاجايىپ تا عالامات, سەۋلەلٸ سەتتەر بولىپ تابىلادى. مٸنە, وسىنداي ٶمٸر مەن ۋاقىتتىڭ قادٸر-قاسيەتٸن, باعاسىن ٶزٸنٸڭ ٶمٸرلٸك باعدارشامى ەتكەن تۇلعالاردىڭ بٸرٸ دە بٸرەگەيٸ – ەسيپات ساۋىتبەكقىزى ەلمەتوۆا.
ەسيپات ساۋىتبەكقىزى – ەڭبەك مەكەنٸن ٸزدەنٸس پەن شىعارماشىلىق مەكەنٸنە اينالدىرا بٸلگەن, تۋىسىنا سىيلى, ەرٸپتەسٸنە قىمباتتى, ۇستانىمى بەرٸك, بٸلٸكتٸ مامان, ۇلاعاتتى ۇستاز, تىنىمسىز ەڭبەكتٸڭ مايتالمانى, ٷزدٸك دەرٸسكەر, جاڭاشىل پەداگوگ.
«لينگۆومەدەنيەتتانۋ نەگٸزدەرٸ» اتتى جاڭا وقۋ قۇرالىن ەسيپات ساۋىتبەكقىزىنىڭ ۇزاق جىلعى وقىتۋشىلىق ەڭبەگٸ مەن عىلىمي ٸزدەنٸستەرٸنٸڭ نەتيجەسٸ, وقىتۋ ٸسٸ مەن عىلىمي ٸزدەنٸستٸ ۇشتاستىرۋعا ۇمتىلعان بەلەستٸ بٸر سەتٸ دەپ تانيمىز. بۇعان دەيٸن دە عالىم-ۇستازدىڭ بٸرنەشە وقۋلىعى, وقۋ-ەدٸستەمەلٸك قۇرالدارى جەنە بٸرنەشە مونوگرافييالارى جارىق كٶرگەن بولاتىن. ەسيپات ساۋىتبەكقىزىنىڭ جاڭا وقۋلىعىن وقي وتىرىپ, ٶز تٷيگەنٸن تەرەڭ ويمەن, زەردەلٸ سٶزبەن, عىلىمي دەرەك پەن دەيەكتەر نەگٸزٸندە بايىتىلىپ, شەشەن تٸلمەن جەتكٸزگەن تالعامپاز دا سىرباز, تالدامپاز بٸلٸمٸ بٸلٸكتٸلٸكپەن ۇشتاسقان, تابيعاتىنان ادالدىقتى سٷيەتٸن, ەڭبوققورلىقتى جوعارى باعالايتىن قالام ۇستاعان عالىم-قايراتكەردٸ كٶرەمٸز.
كەش قوناقتارى, كٶرنەكتٸ عالىمدار ٶز سٶزدەرٸندە: وقۋ قۇرالى ۇسىنعان ەربٸر تەورييالىق ماتەريالدىڭ عىلىمي دەلەلدەرمەن تٷسٸندٸرٸلۋٸ قانشالىقتى مازمۇندى بولسا, ايتىلعان پٸكٸرلەردٸ دەلەلدەۋ ٷشٸن كەلتٸرٸلگەن مىسالدار دا سونشالىقتى ناقتى بەرٸلٸپ, ۇتىمدى شىققانىن, وقۋ قۇرالىنىڭ سوڭىندا بەرٸلگەن لينگۆومەدەنيەتتانۋلىق قۇزىرەتتٸلٸكتٸ قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جاتتىعۋلار جٷيەسٸ, قوسىمشاسىندا بەرٸلگەن تەست تاپسىرمالارى, كٶركەم مەتٸندٸ تالداۋ ٷلگٸلەرٸ, پراكتيكالىق ساباقتار مەن ولارعا ۇسىنىلعان تاپسىرمالاردىڭ تٷرلەنۋٸ دە ونىڭ ەدٸستەمەلٸك ۇستانىمدار مەن تالاپتارعا جاۋاپ بەرە الاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
وقۋ قۇرالى عىلىمي مەلٸمەتكە باي بولۋىمەن بٸرگە ەلەمنٸڭ تٸلدٸك بەينەسٸنٸڭ مەدەني بٸلٸمدەر جٷيەسٸ تٷرٸندە ەلەمنٸڭ لينگۆومەدەنيەتتانۋلىق بەينەسٸنە دەيٸن تەرەڭدەي الاتىنىن كٶرسەتكەن. سونداي-اق, وقۋ قۇرالى وقىتۋ ٷردٸسٸندە مەدەنيەتتٸڭ تٸلدٸك تانىم مەن ونىڭ وقىتۋ وبەكتٸسٸنە اينالاتىنىن ۇقتىرۋدى مۇرات ەتە وتىرىپ, وسى ماقساتقا جەتكەن دە. قورىتا كەلە, وقۋ قۇرالىن ستۋدەنتتەردٸڭ, ماگيسترانتتاردىڭ, جالپى كەز كەلگەن تٸلشٸ-عالىمداردىڭ ليگۆومەدەنيەتتانۋلىق بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرۋ ماقساتى ٷشٸن ماڭىزدى ەڭبەك دەپ باعالاۋعا بولادى.
ەسيپات ساۋىتبەكقىزى تٸلٸمٸزدٸڭ كٶركەمدٸك قۇپيياسى, بەينەلٸلٸگٸ تۋرالى بىلاي دەگەن ەدٸ: «ادام ٶز ويىن تٸل ارقىلى جەتكٸزەدٸ. سوندىقتان تٸلدە ويدى جەتكٸزۋ ٷشٸن قاجەت شىعارماشىلىق قابٸلەت بار. تٸل مەن مەدەنيەت بايلانىستى, سوندىقتان تٸل ۇلتتىق مەدەنيەت جەتٸستٸكتەرٸن ساقتاپ قانا قويماي, كٶركەم ويدى كەستەلٸ سٶزبەن قۇراپ بەرۋشٸ دە».
ٶزبەك جازۋشىسى مۇسا ايبەك: «كٸتاپ – ادامزات اقىل-ويىنىڭ ٸنجۋ-مارجانىن بويىنا جينايدى دا, ولاردى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكٸزەدٸ, بٸز بٸر ۋىس كٷل توپىراققا اينالامىز, ال كٸتاپتار دەل بٸر تەمٸر مەن تاستان قاشالىپ جاسالعان ەسكەرتكٸشتەردەي عاسىرلار بويىنا ساقتالادى» - دەگەن ەدٸ. شىنىمەن دە, جاپىراعىن جايعان بەيتەرەك اعاش ساياسى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسادى, سول سيياقتى كٸتاپ تا مەڭگٸلٸك رۋحاني اسىل قازىنا. وقىرماندارىنا جول تارتقان «لينگۆومەدەنيەتتانۋ نەگٸزدەرٸ» اتتى وقۋ قۇرالى جاستارعا بٸلٸم مەن تەربيە بەرٸپ, جول سٸلتەيتٸن ەڭبەكتەردٸڭ بٸرٸ بولادى دەپ سەنەمٸز.
حامەتوۆا ايگەرٸم
№4 كٸتاپحانا قىزمەتكەرٸ
ۇلت پورتالى
.jpeg)