Til týraly óleńder

Til týraly óleńder

Til − ulttyń maqtanyshy. Til − ár ulttyń eń asyl qazynasy. Jaqyndap qalǵan "Til merekesine"orai nazarlaryńyzǵa til týraly óleńder jinaǵyn usynamyz.

«Til»
Avtory: S.Imanasov

Min taǵyp es bilgeli "dostyń" kóbi,
Barymdy basqasha etip keskindedi.
Bermesem ózim jaily ózim aityp,
Bilsem dep júrgen de joq eshkim meni.

Jatpai ma el: "túsi igiden túńilme", - dep
Bir janmyn bilim de kóp, minim de kóp,
Keter em baiaǵyda baqytty bop,
Keledi jibermei-aq tilim bógep.

Týǵaly týra sózden irkilmegen
Dert bolyp jabysqaly bul til degen.
Jamandap meni bireý ońǵan emes,
Eshkimnen bolǵan emes kúlkim de kem.

Bolǵan da jerimiz joq elden yǵyr,
Ótýde erteli-kesh tórde ǵumyr,
Qyzyl til aqiqattyń aq jolynan
Aýytqyp,ala qashyp kórmedi bir.

Bári de erkinde ǵoi bir allanyń,
Men ony basqa jaqqa bura almadym.
Sum dese, sumyrai dese iek qyshyp,
Turady kóre sala urandaǵym.

Túgi joq demeńizder qyzyǵarlyq,
Jarasyp jaqsy jerdiń qyzyn aldyq.
Ermedim yrqyna da maida tildiń,
Kórmedim "oi, kápirdiń" izin ańdyp.

Sózime qulaq túrip júrgen bala,
Sen nege jalt qaradyń kúlmeń qaǵa.
Ol ras, sorymdy da, baǵymdy da
Tapsam men - taýyp júrmin tilden ǵana!

«Qazaq tili»
Avtory: M.Jumabaev

Kúsh kemidi, aibyndy tý qulady, 
Keshe batyr - búgin qorqak, buǵady. 
Erikke umtylǵan ushqyr jany kisende, 
Qan sýynǵan, júrek solǵyn soǵady. 

Qyran qustyń kos qanaty kirqyldy, 
Kúndei kúshti kúrkiregen el tyndy. 
Asqar Altai - altyn ana este joq, 
Batyr, handar - asqan jandar umytyldy! 

Erlik, eldik, birlik, qairat, baq, ardyń 
Jaýyz taǵdyr joidy bárin ne bardyń... 
Altyn Kúnnen baǵasyz bir belgi bop, 
Núrly juldyz - babam tili, sen qaldyń! 

Jaryq kórmei jatsań da uzaq, ken-tilim, 
Taza, tereń, ótkir, kúshti, keń tilim, 
Taralǵan túrik balalaryn baýyryńa 
Aq qolyńmen tarta alarsyn sen, tilim!

«Qazaq tili»
Avtory: S. Toraiǵyrov

Súiemin týǵan tildi – anam tilin,
Besikte jatqanymda-aq bergen bilim
Shyr etip jerge túsken minýtimnen
Qulaǵyma sińirgen tanys únim.

Sol tilmen sheshem meni áldilegen,
Erkeletken, «qulynym», «janym» degen
Sol tilmenen birinshi bilgizilgen:
«Ana» degen súigendik sóz ám menen

Qyljyqtap, alyp qashyp qurby bórkin
Sol tilmenen oinadym dalada erkin
Sol tilmenen birinshi syrtqa shyǵyp
Ómirde en dalada uqqan kórkim.

«Ana tili»
Avtory: Muzafar Álimbai

Ana! - desem ana tili oiǵa oralar. 
Baladai qýanarsyń toiǵa barar. 
Tyńdasań kóne ańyzdan kórkem naqyl 
Oljam da qanjyǵama bailap alar. 

Tere bilsek bir -bir aýyz qara óleń, 
Neshe million injý-marjan shamamen?! 
Qansha gúlden -qazaq tili baqshasy, 
Qandai dana ólsher qandai baǵamen?! 

Erke til, erkeletkish tilim kenim: 
Erkejan, ainalaiyn, kúnim meniń, 
Aq botam, qońyr qozym, altyn aiym, 
Qansha ret júrek tolqyp, súiingeniń! 

Ana tilim yrysty ma, kundy ma? 
Dep suramas, tegin bilgen suńǵyla. 
Týǵan tilde as qaiyrǵan saiyn da, 
Oqyǵandai serpilip qal bir duǵa. 

Shulǵytar orys tildi Oljastardy, 
Jarqyrat qazaq tili almastaryn. 
Halqyna olja salǵan aita alady, 
Kim qosty sandyǵyńa men qosqandy?! 

Juparly qyrda alýan gúlder taptym, 
Ómirsheń ózimizdiń tilden taptym. 
Til eken jemistisi, juparlysy, 
Aialap halyq baqqan gúl men baqtyń.