Álisher Naýai – túrki álemindegi parsy tiliniń ádebi ústemdigin yǵystyrǵan iri tulǵa. Elordadaǵy Ulttyq akademiialyq kitaphanada ótip jatqan «Shyǵystyń shoqjuldyzdary» atty halyqaralyq konferentsiiada QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, filologiia ǵylymdarynyń doktory Saýytbek Abdrahmanov osyndai oi aitty, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
Májilis depýtaty sóz barysynda Qazaqstan Táýelsizdik almai turǵan shaqta Túrkiiadaǵy Iýnýs Emreniń mereitoiyna baryp, baýyrlas elderdiń mádenieti alshaqtap ketkenine qynjylyp oralǵanyn eske aldy. Aitýynsha, azattyqtyń arqasynda ýaqytqa ketken sol ese qazir qaityp otyr.
«2021 jyl Ázerbaijanda Nizami jyly dep jariialandy. Ázerbaijan baýyrlar osy Nizami jylyna úlken tabyspen keldi. Ekinshi Qarabaq soǵysy jeńispen aiaqtalyp, Nizamidiń týǵan qalasy Gianji azat etilip, Nizami jyly sol shaharda toilandy. Bul bárimiz úshin úlken qýanysh.
Niazmidiń qazaq poeziiasyna, sonyń ishinde Abaiǵa qandai yqpal jasaǵanyn aitpai ketýge bolmaidy. Abai «Eskendir» poemasyn Nizamidiń úlgisi boiynsha jazǵan», - dedi ǵalym.
Sondai-aq ol Nizami murasy uly aqyn Álisher Naýaidiń qalyptasýyna da yqpal etkenin atady.
«Naýai Nizamidiń úlgisinde bes dastan jazyp shyqqan. Naýaidiń uly eńbegi – parsy tiliniń basymdyǵyn yǵystyryp, túrki tilinde de jyr tolǵaýǵa bolatynyn, túrki tiliniń poeziialyq keremet kemeldigin alǵash ret ashyp kórsetti. Osyndai erlikti keiin Pýshkin de qaitalady», - dedi depýtat.
Saýytbek Abdrahmanov qazirgi geosaiasi jaǵdai ýshyǵyp turǵan zamanda Túrki memleketteriniń halyqaralyq uiym aiasynda toptasýy sátimen kelgen is ekenin atap ótti.
«Dúnie taǵy da dúbirlep tur. Keńes odaǵy ydyrap, sotsialistik lager taraǵannan keiin azdaǵan jyldar ishinde bir poliarly bolýǵa bet alyp kórgen álem qaitadan bipoliarly bolýǵa ainalyp barady. Qyrǵi-qabaq soǵys qateri tóne bastaǵanyn bárimiz baiqap otyrmyz. Osyndai kúrdeli kezeńde álemdegi kúshterdiń balansy qaitadan salmaqtala bastaǵan shaqta dini bir, tili bir túrki áleminiń tutastyǵy qai kezdegiden de mańyzdy ekenin aitýdyń ózi artyq.
Túrki keńesiniń túrki tildes memleketterdi biriktiretin halyqaralyq uiymǵa ainalýy ýaqyt alǵa qoiyp otyrǵan syn-qaterlerge laiyqty jaýap berýdiń iri talpynysy dep bilemiz. Túrki memleketteri uiymnyń ómirsheńdiginiń basty kepilderiniń biri – din ortaqtyǵynyń, til ortaqtyǵynyń dil ortaqtyǵyna ulasýy. Bul iste, árine, mádeniettiń alar orny bólekshe. Jalpy jaqsy kórý jaqsy bilýden bastalady. Jaqsy bilý jaqyn tanysýdan bastalady. Jaqyn tanysý aýdarmadan bastalady. Sondyqtan búgingi is-sharany Halyqaralyq túrki akademiiasynyń «Shyǵystyń shoqjuldyzdaryn» jarqyrata kórsetý ǵana emes, túrki tutastyǵyna septesetin naqty qadam dep baǵalaýǵa bolady», - dedi ol.
