Keshe Parlament Májilisiniń uiymdastyrýymen «Qazirgi kezdegi ekstremizm men terrorizmniń aldyn alý men jolyn kesýdiń zańnamalyq jáne institýttyq sharalary» atty taqyrypta dóńgelek ústel ótti. Oǵan Parlament palatalarynyń basshylary, memlekettik organdardyń, halyqaralyq jáne qoǵamdyq uiymdardyń, saiasi partiialardyń, dini uiymdardyń ókilderi, sondai-aq, halyqaralyq
sarapshylar qatysty.
Ózekti de ótkir máseleler talqylanǵan jiyndy Parlament Májilisi Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev júrgizip otyrdy. Dóńgelek ústel otyrysynda alǵashqy bolyp sóz alǵan Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlin jyl ótken saiyn qasiret pen qaiǵy ákeletin ekstremizm men terrorizmniń qaýpi kúsheiip bara jatqanyna toqtaldy. Májilis spikeriniń atap ótkenindei, elimizdiń qaýipsizdigi men halyqtyń beibit ómiri – Otanymyzdyń baǵa jetpes bailyǵy, eń qymbat qazynasy. Ony kózdiń qarashyǵyndai qorǵaý barsha qazaqstandyqtardyń abyroily boryshy.
«Elbasymyz N.Á.Nazarbaev Táýelsizdik alǵan kúnnen bastap, Qazaqstannyń qaýipsizdigi máselesine árqashan erekshe nazar aýdaryp keledi, – dedi N.Nyǵmatýlin. – Búginde naq osy baǵytta kóptegen jumystar atqaryldy. Biraq, ekstremizm men terrorizm ýaqyt ótken saiyn qaýipti máselege ainalyp barady. Bul tek bizdiń elimizdegi ǵana emes, búkil álemdegi problema». Osyǵan bailanysty Májilis Tóraǵasy terrorizm men ekstremizmge qarsy kúreste Memleket basshysy naqty tapsyrmalar bergenin atap ótti. «Eń bastysy, bul ótkir máselege búkil qoǵam bolyp qatysýda, – dedi N.Nyǵmatýlin osy jóninde. – Sonyń nátijesinde biz ózara usynys-pikirler bildirip, sapaly ári tiimdi zań jobasyn ázirleý maqsatynda jumys istep kelemiz. Bul – biz úshin erekshe mańyzdy».
Májilis Tóraǵasynyń aityp otyrǵany – «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine ekstremizmge jáne terrorizmge qarsy is-qimyl máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy. Atalǵan qujat jobasy osy aidyń alǵashqy onkúndiginde Úkimetten Parlament Májilisine túsken bolatyn. Óitkeni, Elbasymyz N.Á.Nazarbaev Parlamenttiń ekinshi sessiiasynyń ashylýynda sóilegen sózinde el qaýipsizdiginiń zańnamalyq negizin nyǵaitý qajettigin ataǵan edi. Osy zań jobasy boiynsha qoldanystaǵy 5 kodeks pen 19 zańǵa ózgerister men túzetýler engizilmek.
Parlament Senaty Tóraǵasynyń orynbasary Bektas Beknazarov ta búgingi jiynda talqylanatyn máseleniń asa ózekti ekenine toqtaldy. «Qazirgi ýaqytta ekstremizm men terrorizm qateri jahandyq sipatqa ie bolýda, – dedi Tóraǵanyń orynbasary. – Dini urandardyń aiasynda jasalyp jatqan ekstremizmniń, fýndamentalizmniń jáne terrorizmniń geografiiasy men aýqymy kún ótken saiyn keńeie túsýde. Bul máseledegi bizdiń mindetimiz – dini ekstremizm kórinisteriniń aldyn alý jáne terrorizm qateriniń jolyn kesý arqyly adamnyń, memlekettiń jáne qoǵamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý».
Bektas Beknazarov, sondai-aq, dóńgelek ústelge qatysýshylar nazaryn joǵaryda atalǵan zań jobasyna da aýdardy. Senat Tóraǵasy orynbasarynyń atap ótýinshe, Parlament qarýyna túsken zań jobasy negizinen ekstremizmge jáne terrorizmge qarsy is-qimyl, qarý-jaraq ainalymy, kóshi-qon máselelerin retteý salalaryndaǵy qoldanystaǵy zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. «Bul saladaǵy zańnamalyq deńgeidegi jumystar – dini ekstremizm men terrorizmdi tazalaýǵa, olardy anyqtaýdyń jáne jolyn kesýdiń tiimdiligin arttyrýǵa, sondai-aq, ekstremistik jáne terroristik qyzmettiń saldaryn azaityp, ony joiý sharalaryn kúsheitýge baǵyttalatyn bolady».
Dóńgelek ústel basyndaǵy pikir almasýda elimizdiń Ulttyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasynyń orynbasary Nurǵali Bilisbekov te sóz alyp, óz qurylymdary tarapynan atqarylǵan is-sharalardy ortaǵa saldy. Nurǵali Bilisbekovtiń atap ótkenindei, 2011 jyldan beri Qazaqstanda 64 ekstremistik baǵyttaǵy árekettiń joly kesilgen. Osy jyldyń basynan zorlyq-zombylyqqa baǵyttalǵan osyndai toǵyz aktsiiaǵa tosqaýyl qoiyldy. Halyq kóp jinalatyn oryndarǵa, sonymen qatar, quqyq qorǵaý organdary men arnaýly memlekettik organdardyń nysandaryna terrorlyq shabýyl jasalýyna jol berilmedi.
«Aýǵanstanda, Siriiada jáne Irakta qarýly qaqtyǵystar bastalǵannan beri halyqaralyq terrorlyq uiymdardyń lagerlerinen, úshinshi elderdegi tirek jáne tranzittik infraqurylymdardan elimizdiń 45 azamaty qaitaryldy. Taǵy 33 azamat óz erikterimen elge oraldy. Terrorlyq áreketterge qatysy bar 33 adam qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy», – dedi Ulttyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasynyń orynbasary. Nurǵali Bilisbekovtiń habardar etýinshe, bes jyl ishinde terroristik jáne dini sipattaǵy qylmystar jasaǵany úshin 445 adam sottalǵan.
«Terrorshyldyqqa qarsy operatsiiany tiimdi júrgizý tiimdiligin arttyrý maqsatynda bir-eki shaqyrymdyq lokaldy aimaq radiýsynda jelini buǵattaý úshin sáikesinshe tehnikalyq quraldar satyp alý máselesi qarastyrylýda, – dedi N.Bilisbekov ári qarai. – Bul terroristerdiń qoldan jasalǵan jarylǵysh quraldardy iske qosý, terroristik aktini júzege asyrý kezinde bir-birimen habarlasý úshin bailanys quraldaryn boldyrmaýǵa bailanysty qolǵa alynady».
Osyndaida Memleket basshysynyń: «Álemde birde-bir el terroristik shabýyldardan saqtandyrylmaǵan. Terroristik qater Qazaqstan úshin de aqiqatqa ainalyp otyr», – dep atap kórsetkenin qaperimizden shyǵarmasaq eken.
Dóńgelek ústel basyndaǵy pikirlesýde, sondai-aq, Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministri Nurlan Ermekbaev, «Qazaqstanda parlamentarizmdi damytý qory» qoǵamdyq qorynyń prezidenti Záýresh Batalova, Bolathan Taijan qorynyń prezidenti Muhtar Taijan, Bas prokýrordyń orynbasary Andrei Kravchenko, EQYU baǵdarlamalary Astanadaǵy ofisiniń basshysy, elshi Derd Sabon, taǵy basqa sheshender sóz alyp, taqyrypqa bailanysty usynys-pikirlerin bildirdi.
Álisultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Sailybai MAILYBAEV
.jpeg)