كەشە پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «قازٸرگٸ كەزدەگٸ ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنٸڭ الدىن الۋ مەن جولىن كەسۋدٸڭ زاڭنامالىق جەنە ينستيتۋتتىق شارالارى» اتتى تاقىرىپتا دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ. وعان پارلامەنت پالاتالارىنىڭ باسشىلارى, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, حالىقارالىق جەنە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, ساياسي پارتييالاردىڭ, دٸني ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, سونداي-اق, حالىقارالىق
ساراپشىلار قاتىستى.
ٶزەكتٸ دە ٶتكٸر مەسەلەلەر تالقىلانعان جيىندى پارلامەنت مەجٸلٸسٸ حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ جٷرگٸزٸپ وتىردى. دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىندا العاشقى بولىپ سٶز العان پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ تٶراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين جىل ٶتكەن سايىن قاسٸرەت پەن قايعى ەكەلەتٸن ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنٸڭ قاۋپٸ كٷشەيٸپ بارا جاتقانىنا توقتالدى. مەجٸلٸس سپيكەرٸنٸڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, ەلٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن حالىقتىڭ بەيبٸت ٶمٸرٸ – وتانىمىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعى, ەڭ قىمبات قازىناسى. ونى كٶزدٸڭ قاراشىعىنداي قورعاۋ بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ابىرويلى بورىشى.
«ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ تەۋەلسٸزدٸك العان كٷننەن باستاپ, قازاقستاننىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸنە ەرقاشان ەرەكشە نازار اۋدارىپ كەلەدٸ, – دەدٸ ن.نىعماتۋلين. – بٷگٸندە ناق وسى باعىتتا كٶپتەگەن جۇمىستار اتقارىلدى. بٸراق, ەكسترەميزم مەن تەرروريزم ۋاقىت ٶتكەن سايىن قاۋٸپتٸ مەسەلەگە اينالىپ بارادى. بۇل تەك بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدەگٸ عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەمدەگٸ پروبلەما». وسىعان بايلانىستى مەجٸلٸس تٶراعاسى تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى كٷرەستە مەملەكەت باسشىسى ناقتى تاپسىرمالار بەرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. «ەڭ باستىسى, بۇل ٶتكٸر مەسەلەگە بٷكٸل قوعام بولىپ قاتىسۋدا, – دەدٸ ن.نىعماتۋلين وسى جٶنٸندە. – سونىڭ نەتيجەسٸندە بٸز ٶزارا ۇسىنىس-پٸكٸرلەر بٸلدٸرٸپ, ساپالى ەرٸ تيٸمدٸ زاڭ جوباسىن ەزٸرلەۋ ماقساتىندا جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸز. بۇل – بٸز ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزدى».
مەجٸلٸس تٶراعاسىنىڭ ايتىپ وتىرعانى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ەكسترەميزمگە جەنە تەرروريزمگە قارسى ٸس-قيمىل مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى. اتالعان قۇجات جوباسى وسى ايدىڭ العاشقى ونكٷندٸگٸندە ٷكٸمەتتەن پارلامەنت مەجٸلٸسٸنە تٷسكەن بولاتىن. ٶيتكەنٸ, ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ پارلامەنتتٸڭ ەكٸنشٸ سەسسيياسىنىڭ اشىلۋىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە ەل قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ زاڭنامالىق نەگٸزٸن نىعايتۋ قاجەتتٸگٸن اتاعان ەدٸ. وسى زاڭ جوباسى بويىنشا قولدانىستاعى 5 كودەكس پەن 19 زاڭعا ٶزگەرٸستەر مەن تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلمەك.
پارلامەنت سەناتى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەكتاس بەكنازاروۆ تا بٷگٸنگٸ جيىندا تالقىلاناتىن مەسەلەنٸڭ اسا ٶزەكتٸ ەكەنٸنە توقتالدى. «قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەكسترەميزم مەن تەرروريزم قاتەرٸ جاھاندىق سيپاتقا يە بولۋدا, – دەدٸ تٶراعانىڭ ورىنباسارى. – دٸني ۇرانداردىڭ اياسىندا جاسالىپ جاتقان ەكسترەميزمنٸڭ, فۋندامەنتاليزمنٸڭ جەنە تەرروريزمنٸڭ گەوگرافيياسى مەن اۋقىمى كٷن ٶتكەن سايىن كەڭەيە تٷسۋدە. بۇل مەسەلەدەگٸ بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – دٸني ەكسترەميزم كٶرٸنٸستەرٸنٸڭ الدىن الۋ جەنە تەرروريزم قاتەرٸنٸڭ جولىن كەسۋ ارقىلى ادامنىڭ, مەملەكەتتٸڭ جەنە قوعامنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ».
بەكتاس بەكنازاروۆ, سونداي-اق, دٶڭگەلەك ٷستەلگە قاتىسۋشىلار نازارىن جوعارىدا اتالعان زاڭ جوباسىنا دا اۋداردى. سەنات تٶراعاسى ورىنباسارىنىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, پارلامەنت قارۋىنا تٷسكەن زاڭ جوباسى نەگٸزٸنەن ەكسترەميزمگە جەنە تەرروريزمگە قارسى ٸس-قيمىل, قارۋ-جاراق اينالىمى, كٶشٸ-قون مەسەلەلەرٸن رەتتەۋ سالالارىنداعى قولدانىستاعى زاڭنامانى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋگە باعىتتالعان. «بۇل سالاداعى زاڭنامالىق دەڭگەيدەگٸ جۇمىستار – دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمدٸ تازالاۋعا, ولاردى انىقتاۋدىڭ جەنە جولىن كەسۋدٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, سونداي-اق, ەكسترەميستٸك جەنە تەرروريستٸك قىزمەتتٸڭ سالدارىن ازايتىپ, ونى جويۋ شارالارىن كٷشەيتۋگە باعىتتالاتىن بولادى».
دٶڭگەلەك ٷستەل باسىنداعى پٸكٸر الماسۋدا ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرعالي بٸلٸسبەكوۆ تە سٶز الىپ, ٶز قۇرىلىمدارى تاراپىنان اتقارىلعان ٸس-شارالاردى ورتاعا سالدى. نۇرعالي بٸلٸسبەكوۆتٸڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, 2011 جىلدان بەرٸ قازاقستاندا 64 ەكسترەميستٸك باعىتتاعى ەرەكەتتٸڭ جولى كەسٸلگەن. وسى جىلدىڭ باسىنان زورلىق-زومبىلىققا باعىتتالعان وسىنداي توعىز اكتسيياعا توسقاۋىل قويىلدى. حالىق كٶپ جينالاتىن ورىندارعا, سونىمەن قاتار, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارناۋلى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نىساندارىنا تەررورلىق شابۋىل جاسالۋىنا جول بەرٸلمەدٸ.
«اۋعانستاندا, سيرييادا جەنە يراكتا قارۋلى قاقتىعىستار باستالعاننان بەرٸ حالىقارالىق تەررورلىق ۇيىمداردىڭ لاگەرلەرٸنەن, ٷشٸنشٸ ەلدەردەگٸ تٸرەك جەنە ترانزيتتٸك ينفراقۇرىلىمداردان ەلٸمٸزدٸڭ 45 ازاماتى قايتارىلدى. تاعى 33 ازامات ٶز ەرٸكتەرٸمەن ەلگە ورالدى. تەررورلىق ەرەكەتتەرگە قاتىسى بار 33 ادام قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى», – دەدٸ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى. نۇرعالي بٸلٸسبەكوۆتٸڭ حاباردار ەتۋٸنشە, بەس جىل ٸشٸندە تەرروريستٸك جەنە دٸني سيپاتتاعى قىلمىستار جاساعانى ٷشٸن 445 ادام سوتتالعان.
«تەررورشىلدىققا قارسى وپەراتسييانى تيٸمدٸ جٷرگٸزۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا بٸر-ەكٸ شاقىرىمدىق لوكالدى ايماق راديۋسىندا جەلٸنٸ بۇعاتتاۋ ٷشٸن سەيكەسٸنشە تەحنيكالىق قۇرالدار ساتىپ الۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلۋدا, – دەدٸ ن.بٸلٸسبەكوۆ ەرٸ قاراي. – بۇل تەرروريستەردٸڭ قولدان جاسالعان جارىلعىش قۇرالداردى ٸسكە قوسۋ, تەرروريستٸك اكتٸنٸ جٷزەگە اسىرۋ كەزٸندە بٸر-بٸرٸمەن حابارلاسۋ ٷشٸن بايلانىس قۇرالدارىن بولدىرماۋعا بايلانىستى قولعا الىنادى».
وسىندايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ: «ەلەمدە بٸردە-بٸر ەل تەرروريستٸك شابۋىلداردان ساقتاندىرىلماعان. تەرروريستٸك قاتەر قازاقستان ٷشٸن دە اقيقاتقا اينالىپ وتىر», – دەپ اتاپ كٶرسەتكەنٸن قاپەرٸمٸزدەن شىعارماساق ەكەن.
دٶڭگەلەك ٷستەل باسىنداعى پٸكٸرلەسۋدە, سونداي-اق, دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ, «قازاقستاندا پارلامەنتاريزمدٸ دامىتۋ قورى» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ زەۋرەش باتالوۆا, بولاتحان تايجان قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ مۇحتار تايجان, باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى اندرەي كراۆچەنكو, ەقىۇ باعدارلامالارى استاناداعى وفيسٸنٸڭ باسشىسى, ەلشٸ دەرد سابون, تاعى باسقا شەشەندەر سٶز الىپ, تاقىرىپقا بايلانىستى ۇسىنىس-پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ.
ەليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتٸ تٷسٸرگەن
سايلىباي مايلىباەۆ
.jpeg)