Foto:irbis-nbuv.gov.ua, Semei et konservi kombinaty. M. I. Kalinin, 1974 j. Semei qalasynyń sol jaǵalaýy jaǵynan negizgi kireberiske kórinis jáne tońazytqyshtar (qazirgi "Semei et kombinaty"JShS)
Aty ańyzǵa ainalǵan Semei et kombinaty 1931 jyly ashylǵan bolatyn. Ol áý bastan–aq búkilodaqtyq mańyzǵa ie kásiporyn sanaldy. Kóp uzamai óndiris oryny qýattylyǵy jaǵynan Máskeý men Leningrad (qazirgi Sankt-Peterbýrg) kombinattaryn artqa tastap, Odaqta birinshi orynǵa shyqty.
Daiyn ónim, Keńester Odaǵynyń barlyq derlik qalalaryna jóneltilip otyrdy. Kásiporyn negizinen qoi men siyr etin óńdeitin.
Kombinattyń mańyzy sol, munda soǵys nemese tabiǵat apaty jaiyna qajet memlekettik qor saqtaldy. Derekterge súiensek, ol qoimada 7000 tonna muzdatylǵan et, 2 000 000 banka konservy jáne 5 000 astam shujyq boldy. Atap óterligi, et ónimderinen bólek munda maldan alynatyn albýmin, gematogen, insýlin, pepsin, pankreatin, pepton siiaqty meditsinalyq preparattar, iri qara sheginen jasalatyn hirýrgiialyq jipti shyǵarylatyn edi.
Soiylatyn mal sol kezdegi Semei, Pavlodar, Taldyqorǵan, Shyǵys Qazaqstan oblystarynan, Reseiden jáne Monǵoliiadan jetkizildi.
Maidanǵa100 million konservy
Soǵys bastalysymen-aq kombinatqa zor salmaq tústi. Eń aldymen jumysshy er adamdardyń basymy maidanǵa alyndy. Olardyń orynyn áielder men jasóspirimder basty. Al tsehter toqtaǵan joq. Kerisinshe, ónim kólemin arttyra tústi. Azyq-túliktiń bári tolyǵymen ásker qajetine jiberilip jatty. Siyr men qoi eti, konservyler, shujyqtyń san túri kúndelikti tonnalap, «Jeńis úshin» uranymen Batysqa jóneltildi, sondai-aq osynda shyǵarylatyn meditsinalyq preparattarǵa degen suranys ta kúrt kóbeidi. Et jetispeýshiligi sezilgen soń, myńdaǵan bas mal odaqtas sanalǵan Mońǵol elinen aidalynyp ákelindi.
Myna sandarǵa nazar aýdaraiyq, soǵys jyldarynda Semei kombinaty maidanǵa 100 million qalbyr buqtyrylǵan et jibergen.
Soǵys bastalǵanda kombinattan eki myńnan astam adam maidanǵa alyndy. Al olardyń orynyn shaldar men áielder 13-14 jastan endi asqan jasóspirimder basty.
Ónimnen bólek et kobinatynyń maidanǵa dep 100 million som qarjy aýdarǵany taǵy bar. Sonymen qatar, jumysshylar ash-jalańash júrip, áskeri ushaqpen tank jasaýǵa da qarajat jinap bergen.
Foto: inbusiness.kz
Elimiz Táýelsizdik alǵan jyldardaǵy toqyraýdyń kezeginde óndiris ornyn da ainalyp ótpedi. Degenmen 2003 jyly Semei et kobinaty seriktestik bolyp qaita qurylyp, kásiporynnyń jańa tarihy bastaldy.
