تاريح: سەمەي ەت كومبيناتى قىزىل ەسكەردٸڭ اشىقپاۋىن قالاي قامتاماسىز ەتتٸ?

فوتو:irbis-nbuv.gov.ua, سەمەي ەت كونسەرۆٸ كومبيناتى. م. ي. كالينين, 1974 ج. سەمەي قالاسىنىڭ سول جاعالاۋى جاعىنان نەگٸزگٸ كٸرەبەرٸسكە كٶرٸنٸس جەنە توڭازىتقىشتار (قازٸرگٸ "سەمەي ەت كومبيناتى"جشس)

اتى اڭىزعا اينالعان سەمەي ەت كومبيناتى 1931 جىلى اشىلعان بولاتىن. ول ەۋ باستان–اق بٷكٸلوداقتىق ماڭىزعا يە كەسٸپورىن سانالدى. كٶپ ۇزاماي ٶندٸرٸس ورىنى قۋاتتىلىعى جاعىنان مەسكەۋ مەن لەنينگراد (قازٸرگٸ سانكت-پەتەربۋرگ) كومبيناتتارىن ارتقا تاستاپ, وداقتا بٸرٸنشٸ ورىنعا شىقتى.

دايىن ٶنٸم, كەڭەستەر وداعىنىڭ بارلىق دەرلٸك قالالارىنا جٶنەلتٸلٸپ وتىردى. كەسٸپورىن نەگٸزٸنەن قوي مەن سيىر ەتٸن ٶڭدەيتٸن.

كومبيناتتىڭ ماڭىزى سول, مۇندا سوعىس نەمەسە تابيعات اپاتى جايىنا قاجەت مەملەكەتتٸك قور ساقتالدى. دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, ول قويمادا 7000 توننا مۇزداتىلعان ەت, 2 000 000 بانكا كونسەرۆى جەنە 5 000 استام شۇجىق بولدى. اتاپ ٶتەرلٸگٸ, ەت ٶنٸمدەرٸنەن بٶلەك مۇندا مالدان الىناتىن البۋمين, گەماتوگەن, ينسۋلين, پەپسين, پانكرەاتين, پەپتون سيياقتى مەديتسينالىق پرەپاراتتار, ٸرٸ قارا شەگٸنەن جاسالاتىن حيرۋرگييالىق جٸپتٸ شىعارىلاتىن ەدٸ. 

سويىلاتىن مال سول كەزدەگٸ سەمەي, پاۆلودار, تالدىقورعان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنان, رەسەيدەن جەنە مونعولييادان جەتكٸزٸلدٸ. 

مايدانعا100 ميلليون كونسەرۆى

سوعىس باستالىسىمەن-اق كومبيناتقا زور سالماق تٷستٸ. ەڭ الدىمەن جۇمىسشى ەر ادامداردىڭ باسىمى مايدانعا الىندى. ولاردىڭ ورىنىن ەيەلدەر مەن جاسٶسپٸرٸمدەر باستى. ال تسەحتەر توقتاعان جوق. كەرٸسٸنشە, ٶنٸم كٶلەمٸن ارتتىرا تٷستٸ. ازىق-تٷلٸكتٸڭ بەرٸ تولىعىمەن ەسكەر قاجەتٸنە جٸبەرٸلٸپ جاتتى. سيىر مەن قوي ەتٸ, كونسەرۆىلەر, شۇجىقتىڭ سان تٷرٸ كٷندەلٸكتٸ توننالاپ, «جەڭٸس ٷشٸن» ۇرانىمەن باتىسقا جٶنەلتٸلدٸ, سونداي-اق وسىندا شىعارىلاتىن مەديتسينالىق پرەپاراتتارعا دەگەن سۇرانىس تا كٷرت كٶبەيدٸ. ەت جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ سەزٸلگەن سوڭ, مىڭداعان باس مال وداقتاس سانالعان موڭعول ەلٸنەن ايدالىنىپ ەكەلٸندٸ. 

مىنا ساندارعا نازار اۋدارايىق, سوعىس جىلدارىندا سەمەي كومبيناتى مايدانعا 100 ميلليون قالبىر بۇقتىرىلعان ەت جٸبەرگەن. 

سوعىس باستالعاندا كومبيناتتان ەكٸ مىڭنان استام ادام مايدانعا الىندى. ال ولاردىڭ ورىنىن شالدار مەن ەيەلدەر 13-14 جاستان ەندٸ اسقان جاسٶسپٸرٸمدەر باستى. 

ٶنٸمنەن بٶلەك ەت كوبيناتىنىڭ مايدانعا دەپ 100 ميلليون سوم  قارجى اۋدارعانى تاعى بار. سونىمەن قاتار, جۇمىسشىلار اش-جالاڭاش جٷرٸپ, ەسكەري ۇشاقپەن تانك جاساۋعا دا قاراجات جيناپ بەرگەن. 

فوتو: inbusiness.kz

ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العان جىلدارداعى توقىراۋدىڭ كەزەگٸندە ٶندٸرٸس ورنىن دا اينالىپ ٶتپەدٸ. دەگەنمەن 2003 جىلى سەمەي ەت كوبيناتى سەرٸكتەستٸك بولىپ قايتا قۇرىلىپ, كەسٸپورىننىڭ جاڭا تاريحى باستالدى.