«Ádebiet» portalyna shyqqan Sultanhan Aqqulynyń «Abai joly» romany Muhtar Áýezovtiń ideiasy emes» degen shaǵyn suhbatyna ári-sári bolyp otyrmyn.
Jaraidy, Sultanhannyń aityp otyrǵany durys-aq deiik. Biraq bul «durystyń» jańalyǵy qandai? Onda turǵan ne bar?
Birinshi. Álemdik ádebiettegi, ǵylymdaǵy, mýzykadaǵy ideia ataýlynyń toqsan toǵyz paiyzy avtoryna tiesili emes. Arydan, beinelep aitqanda, tórt kitaptyń, jalǵyz almanyń nemese bulbul qustyń arqasy.
Beriden, derektep aitqanda, álem kórkemónerindegi eń súbeli degen dúnielerdiń báriniń de «ideialyq iesi» bar.
Mysal úshin Lev Tolstoidyń «Soǵys jáne beibitshilik» romany ideiasynyń artynda Sofia Andreevnanyń (Tolstoidyń áieli) ákesiniń turǵany aitylady. Roman týraly pikir bólisip, jazysqan hattary da bar.
Gabriel Garsia Markestiń «Júz jyldyq jalǵyzdyq» romany jazýshynyń óz áýletiniń tarihy ispettes. Sheshesiniń ideiasy, ony ózi de jazady.
Uly kompozitor Frederik Shopenniń shyǵarmalarynyń birazy Jorj Sandtyń ideiasymen, qanattandyrýymen týǵan. Myń san mysal bar.
Ekinshi. Jańaǵy shaǵyn jazbada «Alǵashqy «abaitanýshy» Álihan» degen áńgimeniń de sheti shyǵady. Bolsyn, laiyqty. Biraq, áldeqashan aitylyp, moiyndalyp júrgen jaittardy qaitara daýǵa salýdyń ne qajeti bar? Daý qýsaq alǵashqy «abaitanýshy» Kákitai men Múrseiit Bikeulynyń biri bolyp shyqpai ma?!.
Osyndaidy doǵarý kerek. Qazaq ádebieti alyp, granit tastardan, myzǵymastai bop qalanǵan ǵimarat, piramida tektes. Onyń o jer, bu jerine shi júgirtip, kirpishin qopsytqanyńmen, odan Abaidyń da, Muhtardyń da, Álihannyń da eshteńesi ketpeidi. Ǵasyrlar, jyldar boiy qalyptastqan, qaǵazǵa túsken, qattalǵan, qazaq ádebietiniń avangardyna, genetikalyq kodyna ainalǵan tulǵalarǵa, dúnielerge shái iship otyryp soqtyǵa ketýdiń qajeti joq.
Menińshe, Sultanhan bir áńgime ústinde sýbektivti pikirin aita salǵan bolar. Áitpese, ol arǵy-bergi alash arysyn qaǵystyryp-soǵystyratyn azamat emes qoi. Odan sensatsiia izdep, jalaýlatýdyń jóni joq edi.
Talǵat Eshenulynyń feisbýktegi jazbasynan
