Eger jaqsy jumysqa ornalasamyn deseńiz...
Eger sizder jaqsy jumysqa ornalasamyn deseńizder, eń birinshi óz mamandyqtaryńyzdy jaqsylap meńgerip alyńyzdar. On jyldan keiin óz isterińizdi bastasańyzdar marhabbat. Máselen, jýrnalist bolsań, bolashaq jýrnalisterdi daiarlaý ortalyǵyn ash. Aǵylshyn tilin meńgerseńiz de dál solai. Biraq, bir eskertý: birden úlken ortalyqtan bastamańyz. Áýeli kórshiniń balalaryn túgeldei jinap alyńyz. Ári ketse, on nemese jiyrma bala. Bir ai tegin oqytyńyz. Boldy. Ári qarai adamdar sizdi ózderi izdei bastaidy. Barlyǵymyzdyń jiberetin bir ǵana qateligimiz - biz qansha jerden bilimdi, myqty maman bolsaq ta, birden tabysqa jetkimiz kelip turady. Siz óz-ózińizdi kórsete almaiynsha, eshqashan tabysty bola almaisyz. Myqty dizainer bolǵyń kele me? Onda óziń áýeli izdep júrip, belgili bir keshterge nemese kompaniialarǵa arnaiy afisha jasap ber. Biraq, bastapqyda tegin jasa. Keiin olar ózderi senen aiyrylmai qoiady. Sonda ǵana óz kásibińnen óziń rahat kóretin bolasyń.
Máselen, qazir «Aitýǵa ońaiǵa» myqty redaktorlar men rejisserler qajet. Maǵan baǵdarlamańyzdy qatyryp jasap berińizshi, men sizden eshqashan aiyrylmaimyn. Sol eńbegi úshin men oǵan jalaqyny artyǵymen tóleitin bolamyn. Ári eldiń bári «Beisende keremet myqty jigit bar eken» dep, aýzynan tastamai aityp júretin bolady.
Meni boqtap jiberýińizge de bolady. Tek...
Tabysqa jetýdiń taǵy bir joly – adamdarmen til tabysa bilý. Ol jaǵympazdyq emes. Máselen, men adamnyń bárin baýyr kórip, jaqyn tarttym. Almaty oblysy, Taldyqorǵan qalasynda «Jetisý» degen telearna bar. Sol telearnada 5 jyl direktor boldym. 5 jyldan keiin óz erkimmen ol jerden ketken kezde, eden jýýshyǵa deiin qyzmetkerlerim jibergisi kelmedi. Aqyrynda araǵa eki jyl salyp, ol qyzmetime de qaityp keldim. Men kete almaitynymdy túsindim. Qazir sol telearnany damytý úshin biraz jumystardy jasap jatyrmyz. Senesizder me, men keide jumysqa qandai qyzmetker alynyp jatyrǵanyn da bilmeimin. Qyzmetkerlerimniń de meniń esigimdi soǵyp kirýi shart emes. Olardyń jumysqa neshede kelip, neshede ketip júrgeni de mańyzdy emes. Maǵan tek bir ǵana nárse kerek. Árkim óziniń nátijesine jaýap berse boldy. Máselen, siz jańalyqqa jaýaptysyz ba? Endeshe, siz maǵan jumys nátijeńizdi tiianaqty etip ákelip berińiz. Boldy, men sizdi ary qarai mazańyzdy almaimyn. Tipti, sizdiń menimen birge baryp qydyrýyńyzǵa, menimen birge fýtbol oinaýyńyzǵa, tipti maǵan «dopty nege jóndi teppeisiń» dep boqtap jiberýińizge bolady. Ol úshin men sizge túk te renjimeimin.
Bos ysyrapshyldyqqa jol bermeý kerek
Qazir kóp adamnyń problemasy aqshaǵa kelip tirelip jatady. Al, shyn máninde aqsha tabý – dúniedegi eń ońai sharýa. Eger sizder súiikti isterińizben ainalyssańyzdar, aqsha ózdiginen kele beredi. Qarapaiym, úiden mánti túiip satsańyz da, ol da aqsha. Tek erinbeýlerińiz kerek. Jalqaýlyqty tastap, óz qabiletterińizdi iske asyrsańyzdar ǵana, aqsha tabýdyń joldary ashyla bastaidy. Al, sizder aqsha týraly oiǵa bailanyp qalsańyzdar, onda ol másele ómir boiy sheshimin tappaýy múmkin. Bálkim aqshany qurmetteý kerek shyǵar. Biraq jaqsy kórmeý kerek. Taǵy bir nárse bos ysyrapshyldyqqa qumar bolmaý kerek. Máselen, qazir birneshe mashina ala alatyn jaǵdaiym bar. Biraq, mende kólik joq dese senesizder me? Shynymen de kóligim joq. Djip minip te kórmeppin. Alaida, men djip minetin aqshama qarapaiym bir-eki kólik satyp alyp,ol kólikke júrgizýshiler jaldap qoidym. Óitkeni, ondai ysyrapshyldyqqa jol bermei, bir-eki otbasyn bolsa da jumyspen qamtamasyz etkim keldi. Byltyr jumysqa jaqyn úi alǵym kelip, Almatydan úi qaradym. Ainalamdaǵy adamdardyń kóbi bir qabatty úide turady eken. Sol jerden qos qabatty úi alýyma bolar edi. Biraq kórshilerimnen biik turǵym kelmedi. Olardyń tóbesinen qarap tursam, ol tákapparlyq bolar edi.
Meniń jeti atam týraly
Jumysta meniń 7 atam bar. Ol kimder deisizder ǵoi?
Birinshi atam - Baýyrjan Momyshuly. Baýkeń ózine unamasa da, shyndyqty aityp ketti. Al, biz olai ete almaimyz. Óitkeni, ózimizdi jaqsy kórsetkimiz keledi. Baýyrjan eshteńe oilamady. Tek shyndyqty ǵana qoldady. Sol úshin de halyq Baýyrjandy batyr sanady. Men jumysta tek shyndyqty aitýdy talap etemin. Shyndyqty aitpasaq, jumys eshqashan alǵa baspaidy. Máselen, bir qyzmetkerime tapsyrma beremin. Ol qyzmetkerim maǵan «oryndadym» deidi. Shyn máninde ol oryndamaǵan. Ne bolady? Árine, uiat bolady. Ásirese televiziia salasynda ótirik aitýǵa múlde bolmaidy. Óitkeni, sen bir adamdy emes, tutas bir halyqty aldaǵanmen teń bolasyń. Al, kórermen muny eshqashan keshirmeidi. Biz Baýyrjannyń eki qasietin alamyz. Ekinshi qasieti, batyldylyq. Meili batyr bolmai-aq qoi. Soǵys eshqashan bolmasyn. Biraq, batyl bol. Jumysty isteseń qoryqpa, qoryqsań – isteme!
Ekinshi atamyz – Dinmuhammed Qonaev. Qonaev birneshe jyl el basqarsa da, ol adamgershilik qasieti men kishipeiildiligin biik ustady. Tipti, ol kabinetinde otyrsa da, esikten jas bala kirip kelse orynynan turyp, ózi baryp sálem beredi eken. Ómirinde aralasqan adamdardyń atyn umytpai, qolynan kelse kómektesip jiberetin kórinedi. Osyǵan bailanysty jumysta áriptesterime bizge kelgen árbir keiipkerdiń taǵdyry biz úshin óte mańyzdy bolýy kerek dep aityp otyramyn. Qolymyzdan kelse, biz de kómektesip jiberýimiz kerek. Jaqynda ǵana «Ardagerler» týraly habar túsirgen edik. Bir ata men apamyz keldi. Biraq, atamyz sonsha ashýlanyp, aiǵailap jatyr eken. Jastar da qyzba minez ǵoi, bizdikiler de «qaitsańyz qaita berińiz» dep renjip jatyr eken. Dereý kóre salǵan boida, janyna jetip baryp, «Ata, beker kelmedińiz ǵoi. Kelińiz, túsip ketińizshi osy baǵdarlamaǵa» dep jalynyp, aqyry kóndirdik. Qasynda 70-ke kelgen apamyz da bar eken. Ekeýin stýdiiaǵa alyp kelip, baǵdarlama jasadyq. Sol baǵdarlama arqyly ardager atamyzdyń ónertapqysh, al apamyz himiiadan 100-ge jýyq olimpiada jeńimpazdaryn tárbielegen ustaz ekenin bildik. Aqyr sońynda apamyz da, atamyz da riza bolyp, alǵysyn aityp ketti. Eger biz bilmestikpen qatelik jiberip, ol kisiler qaityp ketse, kóńilderinde úlken daq qalar edi.
Úshinshi atam - Tomas Edison. Tomas Edison – shamdy oilap tapqan ǵalym. Ol jaryqty oilap tappastan buryn, halyqty jinap alyp, men búkil ǵimarat men kóshelerdi jaryq qylatyn bolamyn dep ýáde beripti. Keiin birneshe jyl ótkennen keiin ony bir adam kórip qalyp, «Álgi sharýańyz ne boldy? Jasaimyn dep ýáde bergen edińiz, jasai almadyńyz ǵoi» dep murynyn shúiire suraǵan eken. Tomas: «Oń myń ret tájiribe jasadym, on myń ret sátsizdikke ushyradym. Biraq, áli jalǵastyramyn» degen eken. Jańaǵy adam sodan keiin, «qoia salsańyzshy odan da, báribir túk shyqpaidy ǵoi» dese, «Joq, qatelesesiń. Men on myń ret qalai jasamaý kerek ekenin bildim. Endi jaqyn qaldym» degen eken. Rasymen de, jarty ai ótkennen keiin Tomas jaryqty oilap tapty. Edisonnyń bir sózi bar: «Jumysty jasar bolsań janyńdy sal nemese tabandylyqpen jasa» dedi. Keide jumystan sál problemalar shyǵyp qalsa, «Men jaryqty oilap tapqan kezde birneshe máselelerdi sheshe bildim. Sen osynshama usaq máselelerdiń sheshimin taba almaisyń ba?» deitindei kórinedi. Sonda óz-ózimnen uialyp ketemin.
Tórtinshi atam - Ýold Disnei. Eger men bir baǵdarlamadaǵy keiipkerlerdi qaita-qaita shyǵara bersem, el-jurt meni kórmei qoiar edi. Sol kezde Ýold Disnei: «Keshegidei jasama. Jańasha bir nárse oilap tap» deidi. Shyǵarmashylyq pen jańashyldyq bolmai, seniń habaryńdy eshkim kórmeitin bolady.
Besinshi atam - Immaniýl Kant. Kant dál ýaqytymen júretin adam bolǵan. Ol tańerteń úiinen shyqqan kezde, kórshileri saǵattyń segiz bolǵanyn, úiine kelerde keshki segiz bilip otyrady eken. Bizdiń jumysta 5 sekýnd ýaqyttyń ózi mańyzdy. Múmkin basqa jumysta ol mańyzdy bolmaýy múmkin. Biraq jýrnalistikada ýaqytty baǵalai bilý kerek.
Altynshy atam - Ýiliam Frend. Ýiliam Frend «Eń basty máselelerińdi bitirmei, basqa máselelerge basyńdy aýyrtpa» deidi. Sebebi, usaq-túiek máseleler báribir sheshimin tabady. Soǵan orai, men de aq qaǵazǵa aidyń basty máselelerin, aptanyń basty máselelerin tizip jazyp qoiamyn. Olardy oryndamai, basqa nársege basymdy qatyrmaimyn.
Jetinshi atam - Roman Garsiia. XIX ǵasyrdyń aiaǵynda Ispaniia men Amerika soǵysyp jatady. Prezident Makkenli Roman atty ofitserine Kývadaǵy revoliýtsionerge mańyzdy hat aparýdy tapsyrady. Roman: «ol jaqta soǵys bolyp jatyr ǵoi. Qalai aparamyn?» dep bas qatyrmaidy. On kún degende baryp, álgi hatty tapsyryp, aman-esen elge qaitady.
Bizge osyndai jýrnalister qajet. Bul jaǵynan men óz qyzmetkerlerime rizamyn. Sebebi, men olarǵa qazir «Prezidenttiń nómerin taýyp berińder» desem, olar maǵan 5 minýttan keiin taýyp ákelip beredi. Sonymen qosa, olar «qalai alamyn, qaidan alamyn» dep bas qatyrmaidy. Men oǵan senemin. Tek əriptesterime emes, sizderge de osy sekildi ǵalymdardyń jolymen júrýge keńes beremin. Minekei, meniń jumystaǵy jeti atam osylar. Jeteýiniń de portretin jumysqa ildirtip qoiǵanmyn. Eger men səl ǵana qate qadam bassam, olar maǵan qabaǵyn túiip qarap turatyn siiaqty.
Tórt kedergiden arylýymyz qajet
Uly oishyl Máshhúr Júsip adamnyń aqyl-oiyn bilep alǵan 3 kedergi túrin kórsetip ketken eken. Tórtinshi kedergini ózim qostym. Endeshe, birinshi kedergige kóshtik.
Birinshi kedergi - adamnyń jelkesinde turady. Ony keri tartpalyq deidi. Máselen, Muratbek bir kezderi otyryp: «Osy men jalqaýlyqty qoiyp, odan da baryp aǵylshyn tilin úirenip alsam qalai bolady» dep oilaidy. Biraq, jelkesi: «Muratbek, qaitesiń. Aǵylshyn oqymai-aq ta adamdar nan taýyp júr ǵoi. Keiinirek oqi jatarsyń» dep ustap qalady. Sol adamnyń jelkesinen qyryq adam ustap otyrady eken deidi Máshhúr Júsip. Sodan keiin árine, túk istei almai qalasyń.
Ekinshi kedergi - jalqaýlyq. Ol quiryqta bolady eken. Máselen, qolyna telefondy al da áleýmettik jelilerde otyryp kórshi. Turǵyzbai qoiady ǵoi, solai ma? Jumysyń kóp ekenin bilesiń. Biraq telefonnan shyǵa almai qalasyń.
Úshinshi kedergi - uiqyshyldyq. Bul degenimiz kúnine 8-9 saǵat uiyqtaý emes. Keibir adamdar bolady, únemi bir nárseni oilap, ýaiymdap júredi. Bir nárse jasaýym kerek edi dep, qur qiialmen bir shette uiyqtap júredi. Keiin bundai jandardyń uiqydan oianýy qiyn bolady.
Tórtinshi kedergi - qorqaqtyq. Bálkim, aralaryńyzdada keri tartpaityn, jalqaý emes, uiyqtap ta júrmeitin adamdar bar shyǵar. Biraq, bir nárse bastarda qorqaqtyǵy ustap qalýlary múmkin Ol da birinshi kedergi siiaqty jibermei qoiady. Sondyktan,bul kedergilerdiń barlyǵynan qutylýy úshin adam óz-ózine belgili bir dárejede shekteý qoiyp otyrýy kerek. Kompiýterge otyrasyń ba? 30 minýt otyr da, ary qarai óz jumysyńdy jalǵastyr. Aldyńa maqsat qoi da, jospar qur. Sol josparmen áreket et. Máselen, men ózim qaǵazǵa josparymdy jazyp, sol josparmen júremin. Ol josparymdy oryndamaiynsha, men basqa nársege kóńil bóle almaimyn. Sondyqtan, sizderge aitarym, adam jany men júreginiń qojaiyny bolady. Biraq, tániń men erik-jigerińniń qojaiyny, ol - Óziń. Osy tórt kedergiden arylmaiynsha, sizder eshqashan alǵa jylji almaisyzdar.
.jpg)