بەيسەن قۇرانبەك. تابىسقا جەتۋدٸڭ قۇپيياسى

ەگەر جاقسى جۇمىسقا ورنالاسامىن دەسەڭٸز... 

ەگەر سٸزدەر جاقسى جۇمىسقا ورنالاسامىن دەسەڭٸزدەر, ەڭ بٸرٸنشٸ ٶز ماماندىقتارىڭىزدى جاقسىلاپ مەڭگەرٸپ الىڭىزدار. ون جىلدان كەيٸن ٶز ٸستەرٸڭٸزدٸ باستاساڭىزدار مارحاببات. مەسەلەن, جۋرناليست بولساڭ, بولاشاق جۋرناليستەردٸ دايارلاۋ ورتالىعىن اش. اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرسەڭٸز دە دەل سولاي. بٸراق, بٸر ەسكەرتۋ: بٸردەن ٷلكەن ورتالىقتان باستاماڭىز. ەۋەلٸ كٶرشٸنٸڭ بالالارىن تٷگەلدەي جيناپ الىڭىز. ەرٸ كەتسە, ون نەمەسە جيىرما بالا. بٸر اي تەگٸن وقىتىڭىز. بولدى. ەرٸ قاراي ادامدار سٸزدٸ ٶزدەرٸ ٸزدەي باستايدى. بارلىعىمىزدىڭ جٸبەرەتٸن بٸر عانا قاتەلٸگٸمٸز - بٸز قانشا جەردەن بٸلٸمدٸ, مىقتى مامان بولساق تا, بٸردەن تابىسقا جەتكٸمٸز كەلٸپ تۇرادى. سٸز ٶز-ٶزٸڭٸزدٸ كٶرسەتە المايىنشا, ەشقاشان تابىستى بولا المايسىز. مىقتى ديزاينەر بولعىڭ كەلە مە? وندا ٶزٸڭ ەۋەلٸ ٸزدەپ جٷرٸپ, بەلگٸلٸ بٸر كەشتەرگە نەمەسە كومپانييالارعا ارنايى افيشا جاساپ بەر. بٸراق, باستاپقىدا تەگٸن جاسا. كەيٸن ولار ٶزدەرٸ سەنەن ايىرىلماي قويادى. سوندا عانا ٶز كەسٸبٸڭنەن ٶزٸڭ راحات كٶرەتٸن بولاسىڭ. 

مەسەلەن, قازٸر «ايتۋعا وڭايعا» مىقتى رەداكتورلار مەن رەجيسسەرلەر قاجەت. ماعان باعدارلاماڭىزدى قاتىرىپ جاساپ بەرٸڭٸزشٸ, مەن سٸزدەن ەشقاشان ايىرىلمايمىن. سول ەڭبەگٸ ٷشٸن مەن وعان جالاقىنى ارتىعىمەن تٶلەيتٸن بولامىن. ەرٸ ەلدٸڭ بەرٸ «بەيسەندە كەرەمەت مىقتى جٸگٸت بار ەكەن» دەپ, اۋزىنان تاستاماي ايتىپ جٷرەتٸن بولادى. 

مەنٸ بوقتاپ جٸبەرۋٸڭٸزگە دە بولادى. تەك... 

تابىسقا جەتۋدٸڭ تاعى بٸر جولى – ادامدارمەن تٸل تابىسا بٸلۋ. ول جاعىمپازدىق ەمەس. مەسەلەن, مەن ادامنىڭ بەرٸن باۋىر كٶرٸپ, جاقىن تارتتىم. الماتى وبلىسى, تالدىقورعان قالاسىندا «جەتٸسۋ» دەگەن تەلەارنا بار. سول تەلەارنادا 5 جىل ديرەكتور بولدىم. 5 جىلدان كەيٸن ٶز ەركٸممەن ول جەردەن كەتكەن كەزدە, ەدەن جۋۋشىعا دەيٸن قىزمەتكەرلەرٸم جٸبەرگٸسٸ كەلمەدٸ. اقىرىندا اراعا ەكٸ جىل سالىپ, ول قىزمەتٸمە دە قايتىپ كەلدٸم. مەن كەتە المايتىنىمدى تٷسٸندٸم. قازٸر سول تەلەارنانى دامىتۋ ٷشٸن بٸراز جۇمىستاردى جاساپ جاتىرمىز. سەنەسٸزدەر مە, مەن كەيدە جۇمىسقا قانداي قىزمەتكەر الىنىپ جاتىرعانىن دا بٸلمەيمٸن. قىزمەتكەرلەرٸمنٸڭ دە مەنٸڭ ەسٸگٸمدٸ سوعىپ كٸرۋٸ شارت ەمەس. ولاردىڭ جۇمىسقا نەشەدە كەلٸپ, نەشەدە كەتٸپ جٷرگەنٸ دە ماڭىزدى ەمەس. ماعان تەك بٸر عانا نەرسە كەرەك. ەركٸم ٶزٸنٸڭ نەتيجەسٸنە جاۋاپ بەرسە بولدى. مەسەلەن, سٸز جاڭالىققا جاۋاپتىسىز با? ەندەشە, سٸز ماعان جۇمىس نەتيجەڭٸزدٸ تيياناقتى ەتٸپ ەكەلٸپ بەرٸڭٸز. بولدى, مەن سٸزدٸ ارى قاراي مازاڭىزدى المايمىن. تٸپتٸ, سٸزدٸڭ مەنٸمەن بٸرگە بارىپ قىدىرۋىڭىزعا, مەنٸمەن بٸرگە فۋتبول ويناۋىڭىزعا, تٸپتٸ ماعان «دوپتى نەگە جٶندٸ تەپپەيسٸڭ» دەپ بوقتاپ جٸبەرۋٸڭٸزگە بولادى. ول ٷشٸن مەن سٸزگە تٷك تە رەنجٸمەيمٸن. 

بوس ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋ كەرەك 

قازٸر كٶپ ادامنىڭ پروبلەماسى اقشاعا كەلٸپ تٸرەلٸپ جاتادى. ال, شىن مەنٸندە اقشا تابۋ – دٷنيەدەگٸ ەڭ وڭاي شارۋا. ەگەر سٸزدەر سٷيٸكتٸ ٸستەرٸڭٸزبەن اينالىسساڭىزدار, اقشا ٶزدٸگٸنەن كەلە بەرەدٸ. قاراپايىم, ٷيدەن مەنتٸ تٷيٸپ ساتساڭىز دا, ول دا اقشا. تەك ەرٸنبەۋلەرٸڭٸز كەرەك. جالقاۋلىقتى تاستاپ, ٶز قابٸلەتتەرٸڭٸزدٸ ٸسكە اسىرساڭىزدار عانا, اقشا تابۋدىڭ جولدارى اشىلا باستايدى. ال, سٸزدەر اقشا تۋرالى ويعا بايلانىپ قالساڭىزدار, وندا ول مەسەلە ٶمٸر بويى شەشٸمٸن تاپپاۋى مٷمكٸن. بەلكٸم اقشانى قۇرمەتتەۋ كەرەك شىعار. بٸراق جاقسى كٶرمەۋ كەرەك. تاعى بٸر نەرسە بوس ىسىراپشىلدىققا قۇمار بولماۋ كەرەك. مەسەلەن, قازٸر بٸرنەشە ماشينا الا الاتىن جاعدايىم بار. بٸراق, مەندە كٶلٸك جوق دەسە سەنەسٸزدەر مە? شىنىمەن دە كٶلٸگٸم جوق. دجيپ مٸنٸپ تە كٶرمەپپٸن. الايدا, مەن دجيپ مٸنەتٸن اقشاما قاراپايىم بٸر-ەكٸ كٶلٸك ساتىپ الىپ,ول كٶلٸككە جٷرگٸزۋشٸلەر جالداپ قويدىم. ٶيتكەنٸ, ونداي ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەي, بٸر-ەكٸ وتباسىن بولسا دا جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتكٸم كەلدٸ. بىلتىر جۇمىسقا جاقىن ٷي العىم كەلٸپ, الماتىدان ٷي قارادىم. اينالامداعى ادامداردىڭ كٶبٸ بٸر قاباتتى ٷيدە تۇرادى ەكەن. سول جەردەن قوس قاباتتى ٷي الۋىما بولار ەدٸ. بٸراق كٶرشٸلەرٸمنەن بيٸك تۇرعىم كەلمەدٸ. ولاردىڭ تٶبەسٸنەن قاراپ تۇرسام, ول تەكاپپارلىق بولار ەدٸ. 

مەنٸڭ جەتٸ اتام تۋرالى          

جۇمىستا مەنٸڭ 7 اتام بار. ول كٸمدەر دەيسٸزدەر عوي? 

بٸرٸنشٸ اتام - باۋىرجان مومىشۇلى. باۋكەڭ ٶزٸنە ۇناماسا دا, شىندىقتى ايتىپ كەتتٸ. ال, بٸز ولاي ەتە المايمىز. ٶيتكەنٸ, ٶزٸمٸزدٸ جاقسى كٶرسەتكٸمٸز كەلەدٸ. باۋىرجان ەشتەڭە ويلامادى. تەك شىندىقتى عانا قولدادى. سول ٷشٸن دە حالىق باۋىرجاندى باتىر سانادى. مەن جۇمىستا تەك شىندىقتى ايتۋدى تالاپ ەتەمٸن. شىندىقتى ايتپاساق, جۇمىس ەشقاشان العا باسپايدى. مەسەلەن, بٸر قىزمەتكەرٸمە تاپسىرما بەرەمٸن. ول قىزمەتكەرٸم ماعان «ورىندادىم» دەيدٸ. شىن مەنٸندە ول ورىنداماعان. نە بولادى? ەرينە, ۇيات بولادى. ەسٸرەسە تەلەۆيزييا سالاسىندا ٶتٸرٸك ايتۋعا مٷلدە بولمايدى. ٶيتكەنٸ, سەن بٸر ادامدى ەمەس, تۇتاس بٸر حالىقتى الداعانمەن تەڭ بولاسىڭ. ال, كٶرەرمەن مۇنى ەشقاشان كەشٸرمەيدٸ. بٸز باۋىرجاننىڭ ەكٸ قاسيەتٸن الامىز. ەكٸنشٸ قاسيەتٸ, باتىلدىلىق. مەيلٸ باتىر بولماي-اق قوي. سوعىس ەشقاشان بولماسىن. بٸراق, باتىل بول. جۇمىستى ٸستەسەڭ قورىقپا, قورىقساڭ – ٸستەمە! 

ەكٸنشٸ اتامىز – دٸنمۇحاممەد قوناەۆ. قوناەۆ بٸرنەشە جىل ەل باسقارسا دا, ول ادامگەرشٸلٸك قاسيەتٸ مەن كٸشٸپەيٸلدٸلٸگٸن بيٸك ۇستادى. تٸپتٸ, ول كابينەتٸندە وتىرسا دا, ەسٸكتەن جاس بالا كٸرٸپ كەلسە ورىنىنان تۇرىپ, ٶزٸ بارىپ سەلەم بەرەدٸ ەكەن. ٶمٸرٸندە ارالاسقان ادامداردىڭ اتىن ۇمىتپاي, قولىنان كەلسە كٶمەكتەسٸپ جٸبەرەتٸن كٶرٸنەدٸ. وسىعان بايلانىستى جۇمىستا ەرٸپتەستەرٸمە بٸزگە كەلگەن ەربٸر كەيٸپكەردٸڭ تاعدىرى بٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى بولۋى كەرەك دەپ ايتىپ وتىرامىن. قولىمىزدان كەلسە, بٸز دە كٶمەكتەسٸپ جٸبەرۋٸمٸز كەرەك. جاقىندا عانا «ارداگەرلەر» تۋرالى حابار تٷسٸرگەن ەدٸك. بٸر اتا مەن اپامىز كەلدٸ. بٸراق, اتامىز سونشا اشۋلانىپ, ايعايلاپ جاتىر ەكەن. جاستار دا قىزبا مٸنەز عوي, بٸزدٸكٸلەر دە «قايتساڭىز قايتا بەرٸڭٸز» دەپ رەنجٸپ جاتىر ەكەن. دەرەۋ كٶرە سالعان بويدا, جانىنا جەتٸپ بارىپ, «اتا, بەكەر كەلمەدٸڭٸز عوي. كەلٸڭٸز, تٷسٸپ كەتٸڭٸزشٸ وسى باعدارلاماعا» دەپ جالىنىپ, اقىرى كٶندٸردٸك. قاسىندا 70-كە كەلگەن اپامىز دا بار ەكەن. ەكەۋٸن ستۋديياعا الىپ كەلٸپ, باعدارلاما جاسادىق. سول باعدارلاما ارقىلى ارداگەر اتامىزدىڭ ٶنەرتاپقىش, ال اپامىز حيمييادان 100-گە جۋىق وليمپيادا جەڭٸمپازدارىن تەربيەلەگەن ۇستاز ەكەنٸن بٸلدٸك. اقىر سوڭىندا اپامىز دا, اتامىز دا ريزا بولىپ, العىسىن ايتىپ كەتتٸ. ەگەر بٸز بٸلمەستٸكپەن قاتەلٸك جٸبەرٸپ, ول كٸسٸلەر قايتىپ كەتسە, كٶڭٸلدەرٸندە ٷلكەن داق قالار ەدٸ. 

ٷشٸنشٸ اتام - توماس ەديسون. توماس ەديسون – شامدى ويلاپ تاپقان عالىم. ول جارىقتى ويلاپ تاپپاستان بۇرىن, حالىقتى جيناپ الىپ, مەن بٷكٸل عيمارات مەن كٶشەلەردٸ جارىق قىلاتىن بولامىن دەپ ۋەدە بەرٸپتٸ. كەيٸن بٸرنەشە جىل ٶتكەننەن كەيٸن ونى بٸر ادام كٶرٸپ قالىپ, «ەلگٸ شارۋاڭىز نە بولدى? جاسايمىن دەپ ۋەدە بەرگەن ەدٸڭٸز, جاساي المادىڭىز عوي» دەپ مۇرىنىن شٷيٸرە سۇراعان ەكەن. توماس: «وڭ مىڭ رەت تەجٸريبە جاسادىم, ون مىڭ رەت سەتسٸزدٸككە ۇشىرادىم. بٸراق, ەلٸ جالعاستىرامىن» دەگەن ەكەن. جاڭاعى ادام سودان كەيٸن, «قويا سالساڭىزشى ودان دا, بەرٸبٸر تٷك شىقپايدى عوي» دەسە, «جوق, قاتەلەسەسٸڭ. مەن ون مىڭ رەت قالاي جاساماۋ كەرەك ەكەنٸن بٸلدٸم. ەندٸ جاقىن قالدىم» دەگەن ەكەن. راسىمەن دە, جارتى اي ٶتكەننەن كەيٸن توماس جارىقتى ويلاپ تاپتى. ەديسوننىڭ بٸر سٶزٸ بار: «جۇمىستى جاسار بولساڭ جانىڭدى سال نەمەسە تاباندىلىقپەن جاسا» دەدٸ. كەيدە جۇمىستان سەل پروبلەمالار شىعىپ قالسا, «مەن جارىقتى ويلاپ تاپقان كەزدە بٸرنەشە مەسەلەلەردٸ شەشە بٸلدٸم. سەن وسىنشاما ۇساق مەسەلەلەردٸڭ شەشٸمٸن تابا المايسىڭ با?» دەيتٸندەي كٶرٸنەدٸ. سوندا ٶز-ٶزٸمنەن ۇيالىپ كەتەمٸن. 

تٶرتٸنشٸ اتام - ۋولد ديسنەي. ەگەر مەن بٸر باعدارلاماداعى كەيٸپكەرلەردٸ قايتا-قايتا شىعارا بەرسەم, ەل-جۇرت مەنٸ كٶرمەي قويار ەدٸ. سول كەزدە ۋولد ديسنەي: «كەشەگٸدەي جاساما. جاڭاشا بٸر نەرسە ويلاپ تاپ» دەيدٸ. شىعارماشىلىق پەن جاڭاشىلدىق بولماي, سەنٸڭ حابارىڭدى ەشكٸم كٶرمەيتٸن بولادى. 

بەسٸنشٸ اتام - يممانيۋل كانت. كانت دەل ۋاقىتىمەن جٷرەتٸن ادام بولعان. ول تاڭەرتەڭ ٷيٸنەن شىققان كەزدە, كٶرشٸلەرٸ ساعاتتىڭ سەگٸز بولعانىن, ٷيٸنە كەلەردە كەشكٸ سەگٸز بٸلٸپ وتىرادى ەكەن. بٸزدٸڭ جۇمىستا 5 سەكۋند ۋاقىتتىڭ ٶزٸ ماڭىزدى. مٷمكٸن باسقا جۇمىستا ول ماڭىزدى بولماۋى مٷمكٸن. بٸراق جۋرناليستيكادا ۋاقىتتى باعالاي بٸلۋ كەرەك. 

التىنشى اتام - ۋيليام فرەند. ۋيليام فرەند «ەڭ باستى مەسەلەلەرٸڭدٸ بٸتٸرمەي, باسقا مەسەلەلەرگە باسىڭدى اۋىرتپا» دەيدٸ. سەبەبٸ, ۇساق-تٷيەك مەسەلەلەر بەرٸبٸر شەشٸمٸن تابادى. سوعان وراي, مەن دە اق قاعازعا ايدىڭ باستى مەسەلەلەرٸن, اپتانىڭ باستى مەسەلەلەرٸن تٸزٸپ جازىپ قويامىن. ولاردى ورىنداماي, باسقا نەرسەگە باسىمدى قاتىرمايمىن. 

جەتٸنشٸ اتام - رومان گارسييا. XIX عاسىردىڭ اياعىندا يسپانييا مەن امەريكا سوعىسىپ جاتادى. پرەزيدەنت ماككەنلي رومان اتتى وفيتسەرٸنە كۋۆاداعى رەۆوليۋتسيونەرگە ماڭىزدى حات اپارۋدى تاپسىرادى. رومان: «ول جاقتا سوعىس بولىپ جاتىر عوي. قالاي اپارامىن?» دەپ باس قاتىرمايدى. ون كٷن دەگەندە بارىپ, ەلگٸ حاتتى تاپسىرىپ, امان-ەسەن ەلگە قايتادى.

بٸزگە وسىنداي جۋرناليستەر قاجەت. بۇل جاعىنان مەن ٶز قىزمەتكەرلەرٸمە ريزامىن. سەبەبٸ, مەن ولارعا قازٸر «پرەزيدەنتتٸڭ نٶمەرٸن تاۋىپ بەرٸڭدەر» دەسەم, ولار ماعان 5 مينۋتتان كەيٸن تاۋىپ ەكەلٸپ بەرەدٸ. سونىمەن قوسا, ولار «قالاي الامىن, قايدان الامىن» دەپ باس قاتىرمايدى. مەن وعان سەنەمٸن. تەك əرٸپتەستەرٸمە ەمەس, سٸزدەرگە دە وسى سەكٸلدٸ عالىمداردىڭ جولىمەن جٷرۋگە كەڭەس بەرەمٸن. مٸنەكەي, مەنٸڭ جۇمىستاعى جەتٸ اتام وسىلار. جەتەۋٸنٸڭ دە پورترەتٸن جۇمىسقا ٸلدٸرتٸپ قويعانمىن. ەگەر مەن سəل عانا قاتە قادام باسسام, ولار ماعان قاباعىن تٷيٸپ قاراپ تۇراتىن سيياقتى.

تٶرت كەدەرگٸدەن ارىلۋىمىز قاجەت

ۇلى ويشىل مەشھٷر جٷسٸپ ادامنىڭ اقىل-ويىن بيلەپ العان 3 كەدەرگٸ تٷرٸن كٶرسەتٸپ كەتكەن ەكەن. تٶرتٸنشٸ كەدەرگٸنٸ ٶزٸم قوستىم. ەندەشە, بٸرٸنشٸ كەدەرگٸگە كٶشتٸك.

بٸرٸنشٸ كەدەرگٸ - ادامنىڭ جەلكەسٸندە تۇرادى. ونى كەرٸ تارتپالىق دەيدٸ. مەسەلەن, مۇراتبەك بٸر كەزدەرٸ وتىرىپ: «وسى مەن جالقاۋلىقتى قويىپ, ودان دا بارىپ اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنٸپ السام قالاي بولادى» دەپ ويلايدى. بٸراق, جەلكەسٸ: «مۇراتبەك, قايتەسٸڭ. اعىلشىن وقىماي-اق تا ادامدار نان تاۋىپ جٷر عوي. كەيٸنٸرەك وقي جاتارسىڭ» دەپ ۇستاپ قالادى. سول ادامنىڭ جەلكەسٸنەن قىرىق ادام ۇستاپ وتىرادى ەكەن دەيدٸ مەشھٷر جٷسٸپ. سودان كەيٸن ەرينە, تٷك ٸستەي الماي قالاسىڭ. 

ەكٸنشٸ كەدەرگٸ - جالقاۋلىق. ول قۇيرىقتا بولادى ەكەن. مەسەلەن, قولىنا تەلەفوندى ال دا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە وتىرىپ كٶرشٸ. تۇرعىزباي قويادى عوي, سولاي ما? جۇمىسىڭ كٶپ ەكەنٸن بٸلەسٸڭ. بٸراق تەلەفوننان شىعا الماي قالاسىڭ. 

ٷشٸنشٸ كەدەرگٸ - ۇيقىشىلدىق. بۇل دەگەنٸمٸز كٷنٸنە 8-9 ساعات ۇيىقتاۋ ەمەس. كەيبٸر ادامدار بولادى, ٷنەمٸ بٸر نەرسەنٸ ويلاپ, ۋايىمداپ جٷرەدٸ. بٸر نەرسە جاساۋىم كەرەك ەدٸ دەپ, قۇر قييالمەن بٸر شەتتە ۇيىقتاپ جٷرەدٸ. كەيٸن بۇنداي جانداردىڭ ۇيقىدان ويانۋى قيىن بولادى. 

تٶرتٸنشٸ كەدەرگٸ - قورقاقتىق. بەلكٸم, ارالارىڭىزدادا كەرٸ تارتپايتىن, جالقاۋ ەمەس, ۇيىقتاپ تا جٷرمەيتٸن ادامدار بار شىعار. بٸراق, بٸر نەرسە باستاردا قورقاقتىعى ۇستاپ قالۋلارى مٷمكٸن ول دا بٸرٸنشٸ كەدەرگٸ سيياقتى جٸبەرمەي قويادى. سوندىكتان,بۇل كەدەرگٸلەردٸڭ بارلىعىنان قۇتىلۋى ٷشٸن ادام ٶز-ٶزٸنە بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە شەكتەۋ قويىپ وتىرۋى كەرەك. كومپيۋتەرگە وتىراسىڭ با? 30 مينۋت وتىر دا, ارى قاراي ٶز جۇمىسىڭدى جالعاستىر. الدىڭا ماقسات قوي دا, جوسپار قۇر. سول جوسپارمەن ەرەكەت ەت. مەسەلەن, مەن ٶزٸم قاعازعا جوسپارىمدى جازىپ, سول جوسپارمەن جٷرەمٸن. ول جوسپارىمدى ورىندامايىنشا, مەن باسقا نەرسەگە كٶڭٸل بٶلە المايمىن. سوندىقتان, سٸزدەرگە ايتارىم, ادام جانى مەن جٷرەگٸنٸڭ قوجايىنى بولادى. بٸراق, تەنٸڭ مەن ەرٸك-جٸگەرٸڭنٸڭ قوجايىنى, ول - ٶزٸڭ. وسى تٶرت كەدەرگٸدەن ارىلمايىنشا, سٸزدەر ەشقاشان العا جىلجي المايسىزدار.