Stambuldyń ońtústiginde, Mármár teńizindegi Hanzada araldary (Printsevy ostrava) gúl hosh iisterimen bezendirilgen keremet peizajdar men janǵa jaǵymdy samalymen tartymdy. Araldar tańǵajaiyp jaǵajailarymen, ózine tán kóshelerimen, jergilikti mentalitetke sáikes keletin úilesimdi tústerimen jáne sáýletimen erekshe sulýlyqqa ie.
Stambulǵa jaqyn ornalasqan Hanzada araldary aral ómiriniń tynyshtyǵy men Stambuldyń sán-saltanatyn sezingisi keletinder úshin taptyrmas meken. Keide tabiǵat aiasynda jáne onyń záýlim sarailarynyń kóleńkesinde, al keide kúndelikti kúibeń tirlikten alshaq demalys kúnderi demalatyn Hanzada araldary ár kelýshiniń kóńiline tynyshtyq syilaityn oryndardyń biri. Jasyl men kógildir tús bir-birimen astasqan Mármár teńizi tolqyǵan araldar sulýlyǵymen adamdardy arbaidy.
Hanzada araldary toǵyz ádemi araldan turady: Býiýkada, Heibeliada, Kinaliada, Býrgazada, Sedef araly, Iassiiada, Sivriada, Kashik araly jáne Tavshan araly. Ystambuldyń Eýropa jáne Aziia jaǵynan kúndelikti parom ótkelderi arqyly tek Býiýkada, Heibeliada, Kynaliada, Býrgazada jáne Sedef araldaryna ońai jetýge bolady. Bul aimaqtardyń eń tartymdy ereksheligi – olardyń kósheleriniń kólik qozǵalysy úshin jabyq bolýy.
Stambul, biraq bólek aimaq
Hanzada araldary Shyǵys Rim imperiiasy kezinde kniazderdiń, imperatorlardyń jáne imperatorshalardyń jer aýdarylǵan meken atymen atalǵan degen ańyz bar. Tarihta araldar dini qyzmetkerler úshin baspana jáne monarhtar úshin jazǵy demalys orny retinde qyzmet etti. Araldar ataqty túrik jazýshylary men álemdik saiasi jetekshilerdi de qabyldady. Kóktem-jaz ailarynda Stambul turǵyndary úshin jumaqqa ainaldy. Tarihi sarailardy jazǵy úilerge ainaldyra otyryp, Hanzada araldary kelýshiler shomylýǵa, sergýge, kóshelerde velosipedpen júrýge, uzaq serýendeýge jáne balyqshylarmen áńgimelesýge bolatyn býhtalary bar demalys ornyna ainaldy.
Hanzada araldarynda tórt túrli jyl mezgili bolsa da, kóktem men jaz keremet. Araldardyń ómir beretin tabiǵaty, ásirese kóktemde kún shyǵa bastaǵanda kelýshilerdi gúlderdiń, aǵashtardyń, topyraq pen teńizdiń eliktirer iisimen baýrap alady. Ásirese, siz, dostaryńyz ben týystaryńyz kóktemniń nemese jazdyń jyly keshinde áigili balyq meiramhanasynda (tavernada) otyrǵanda. Sizdiń keshińiz maýsymdyq jańa pisken balyqpen, túrik mezderiniń keń tańdaýymen (táske basarlary), salattarmen jáne túrik raki nemese aimaqtyq sharaptarmen keremet bolady.
Eń úlken aral
Mármár teńizindegi araldardyń eń úlkeni – Býiýkada, túrik tilinde «Úlken aral» degendi bildiredi. Kelýshiler kóktemde jáne jazda býgenvillder, lavanda jáne mimozamen kómkerilgen aral kóshelerinde serýendegendi, araldy velosipedpen aralaýdy jáne araldyń ormandarynda piknikke shyqqandy unatady. Kelýshilerdi paromdyq pirstiń janyndaǵy áigili saǵat munarasy qarsy alady. Aiia Iorgi monastyri men Iýche Tepe araldyń mindetti túrde kóretin jerleri. 50 minýt jaiaý júrgennen keiin sizdi Iýdje Tepe (Aia Iorgi tóbesi) qarsy alady. Býiýkadanyń erekshe tarihymen jáne rýhani atmosferasymen tanysýǵa bolatyn ǵimarattardyń biri – osy tóbede ornalasqan Aia Iorgi monastyri. Pravoslavtar tarihi meken sanalatyn shirkeý búgingi kúnge deiinjumys isteidi. Túrkiiadann jáne shet elderden kelýshiler duǵa etip, tilek tileidi.
Tartymdy tarihi ǵimarattar
Heibeliada (túrikshe «Emshin araly» degen maǵynany bildiredi tóbeden qaraǵanda er-turmanǵa uqsaidy. Mármir teńizindegi araldardyń ekinshi orynlaǵy úlken araly. Heibeliadada Býiýkada siiaqty kóptegen tarihi ǵimarattar ornalasqan. Aiia Iorgi jartas monastyri, Bet Iakov sinagogasy jáne jartastyń janynda ornalasqan Aiia Nikola shirkeýi týristerge óte qyzyq. Din qyzmetkerlerin daiyndaý úshin ashylǵan seminariia mektebi bar. Búginde atalǵan mektepte mańyzdy festivaldar men is-sharalar ótedi. Araldyń tabiǵatyn bilý úshin Degirmenbýrný tabiǵi saiabaǵyna velosipedpen nemese jaiaý barýǵa bolady.
Ataqty ertegishi Sait Faiktiń shirkeýi
Býrgazada – jer kólemi boiynsha Kniaz araldarynyń úshinshi úlken araly. Býrgazada birneshe tarihi qurylymdardyń, ásem úilerdiń jáne kóktem boiy taba alatyn tańǵajaiyp tabiǵi sulýlyqtyń úii. Jaz mezgilinde Býrgazada ózine tán jaǵajailarymen Stambul turǵyndarynyń nazaryn aýdarady. Aia Iorgi Garibi monastyri, Aiia Iani shirkeýi jáne Sait Faik murajaiy – Býrgazadanyń kórikti jerleriniń keibiri ǵana. Aia Iorgi Garibi monastyri jaqyndap kele jatqan kemeniń kórinisin basqarsa, ol kók jáne aq qabyrǵalary men qońyraýymen erekshelenedi. Sait Faik murajaiy belgili túrik aqyny jáne áńgimeshi Sait Faik Abasiankanyń Býrgazadede biraz ýaqyt bolǵan burynǵy úiinde ornalasqan. Araldyń sol jaǵynda ornalasqan Kalpazanskaia boiymen serýendep, Býrgaz aralynyń tabiǵi sulýlyǵyn kórý úshin araldaǵy jalǵyz tóbe Bairaq tóbesinen tańǵajaiyp fotosýretter túsirýge bolady.
Bir qyzyl aral
Bul Ystambulǵa eń jaqyn aral, sondyqtan Kynalyada jyldam ári tynysh qashý úshin tamasha tańdaý. Sol kezdegi ony jaýyp turǵan kóknár men osy túzilimderdi jasaǵan qyzyl keskinniń atymen atalǵan shaǵyn aral kórshi araldarmen salystyrǵanda jer beti az. Túrli mádenietterdiń adamdary birge ómir súretin osy kishkentai tátti araldyń eń alys núktesinen jarty saǵat jaiaý júrý ońai. Hristos monastyri men Sýrp Krikor Lýsavorich shirkeýi – Kynaliadadaǵy eki eski ǵimarat. Shirkeý óziniń keremet tas oiýlarymen erekshelenedi.
