Foto: kaztag.kz
2025 jyldyń shildesinde Qazaqstanda jańa zań qabyldanyp, qylmystyq kodekske 115-1 stalkiń baby engizilgen edi. Ishki ister ministrliginiń dereginshe stalking qylmys retinde engizilgen kúnnen bastap sotqa 51 is joldanǵan, dep habarlaidy Ult.kz.
Stalking — adamnyń erkinen tys bailanys ornatýǵa tyrysý nemese ony zańsyz qýdalaý. Qazaqstanda mundai áreket úshin jaýapkershilik kózdelgen (Qylmystyq kodekstiń 115-1-baby).
Stalking — adamnyń psihologiialyq jaǵdaiyna eleýli ziian keltiredi: ómiri men densaýlyǵyna alańdaýshylyq týdyryp, qorqynysh, kúizelis, stress pen depressiiaǵa ákelýi múmkin. Qýdalaý barysynda qorqytý, balaǵattaý, jala jabý, internet arqyly ańdý, jeke hat-habardy oqýǵa áreket jasaý, beinekameralar men GPS-trekerler arqyly baqylaý sekildi áreketter bolýy yqtimal. Mundai áreketter ýaqyt óte kele zorlyq-zombylyq, densaýlyqqa ziian keltirý nemese múlikke zalal keltirý siiaqty aýyr qylmystarǵa ulasýy yqtimal.
Qýdalaýshynyń negizgi maqsaty — jábirlenýshini baqylaýda ustap, oǵan úrei men alańdaýshylyq týdyrý. Mundai qýdalaýdyń qurbany kez kelgen adam bolýy múmkin.
Qylmystyq kodekstiń 115-1-babyna sáikes jaza retinde 200 ailyq eseptik kórsetkishke deiin aiyppul, 200 saǵatqa deiin qoǵamdyq jumystarǵa tartý nemese 50 táýlikke deiin qamaýǵa alý qarastyrylǵan.
"Ishki ister ministrligi tarapynan aýqymdy daiyndyq jumystary júrgizildi. Quqyq buzýshylyqtardy tirkeý jáne tergep-tekserý tártibi boiynsha ádistemelik usynymdar ázirlenip, qyzmetkerlerge arnaiy oqytý sharalary ótkizildi", — dedi Ishki ister ministrligi tergeý departamentiniń bastyǵy Samat Aisov.
Bul zań adamdardy qýdalaýdyń bastapqy kezeńinde qorǵaýǵa, psihologiialyq ári fizikalyq ziiannyń aldyn alýǵa jáne qoǵamdaǵy qaýipsizdik deńgeiin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Samat Aisovtyń sózinshe, stalking qylmys retinde engizilgen kúnnen bastap sotqa 51 isjoldanǵan. Onyń ishinde 36 is boiynsha kúdiktiler ýaqytsha ustaý izoliatoryna qamaldy. Atalǵan sanattaǵy isterdi tergep-tekserý IIM-niń baqylaýynda.
Osyndai oqiǵalardyń biri Batys Qazaqstan oblysynda tirkeldi. Burynǵy jubaiy áieldi júieli túrde qýdalap kelgen: oǵan qaita-qaita qońyraý shalyp, habarlamalar jazǵan, jańa bailanys nómirlerin taýyp alǵan, turǵylyqty jerine kelip, kúsh qoldanamyn dep qorqytqan. Áiel telefon nómirin aýystyryp, ony buǵattaǵannan keiin de er adam túrli akkaýnttar men nómirler arqyly jazýdy jalǵastyryp, onyń erkinen tys bailanys ornatýǵa tyrysqan. Bókeiorda aýdandyq soty er adamdy kináli dep tanyp, 100 saǵat qoǵamdyq jumys jazasyn taǵaiyndady.
Astanada taǵy bir er adam stalking jasaǵany úshin sot sheshimimen kináli dep tanyldy. Qala turǵyny jarty jyl boiy áieldi qýdalap kelgen. Áiel qarym-qatynasty jalǵastyrýdan bas tartyp, messendjerlerde buǵattaǵanyna jáne oǵan qatysty qorǵaý nusqamasy shyǵarylǵanyna qaramastan, er adam ony mazalaýyn toqtatpaǵan. Ol jábirlenýshiniń jumys ornyna jáne turǵylyqty jerine baryp, sondai-aq onyń kelisiminsiz beinejazbaǵa túsirgen. Sot oǵan 100 saǵat qoǵamdyq jumys jazasyn taǵaiyndap, moraldyq ziiandy óteýdi mindettedi. Budan bólek, buryn taǵaiyndalǵan bas bostandyǵyn shekteý jazasynyń talaptaryn buzǵany úshin jazanyń ótelmegen bóligi naqty bas bostandyǵynan aiyrý jazasyna aýystyryldy.
Semeide de osyǵan uqsas derek tirkeldi. 31 jastaǵy er adam nekede bola tura uzaq ýaqyt boiy basqa bir qyzdy ańdyp júrgeni úshin jaýapkershilikke tartyldy.
"Osy oraida azamattarymyzǵa úndeý jasaǵymyz keledi. Eger siz, jaqyndaryńyz nemese tanystaryńyz zańsyz qýdalaýǵa tap bolsa, ony esh jaǵdaida eleýsiz qaldyrmańyzdar. Qylmystyq áreketterdiń jolyn kesý jáne kináli tulǵalardy jaýapkershilikke tartý úshin dereý politsiiaǵa habarlańyzdar", — dep tolyqtyrdy Ishki ister ministrligi tergeý departamentiniń bastyǵy Samat Aisov.
Ishki ister ministrligi zańsyz ári mazasyz sipattaǵy qýdalaýdyń kez kelgen túrine quqyqtyq baǵa beriletinin atap ótedi. Azamattardyń quqyqtary men qaýipsizdigi zańmen qorǵalady.
