فوتو: kaztag.kz
2025 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە قازاقستاندا جاڭا زاڭ قابىلدانىپ, قىلمىستىق كودەكسكە 115-1 ستالكيڭ بابى ەنگٸزٸلگەن ەدٸ. ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەگٸنشە ستالكينگ قىلمىس رەتٸندە ەنگٸزٸلگەن كٷننەن باستاپ سوتقا 51 ٸس جولدانعان, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ستالكينگ — ادامنىڭ ەركٸنەن تىس بايلانىس ورناتۋعا تىرىسۋ نەمەسە ونى زاڭسىز قۋدالاۋ. قازاقستاندا مۇنداي ەرەكەت ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٶزدەلگەن (قىلمىستىق كودەكستٸڭ 115-1-بابى).
ستالكينگ — ادامنىڭ پسيحولوگييالىق جاعدايىنا ەلەۋلٸ زييان كەلتٸرەدٸ: ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ, قورقىنىش, كٷيزەلٸس, سترەسس پەن دەپرەسسيياعا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. قۋدالاۋ بارىسىندا قورقىتۋ, بالاعاتتاۋ, جالا جابۋ, ينتەرنەت ارقىلى اڭدۋ, جەكە حات-حاباردى وقۋعا ەرەكەت جاساۋ, بەينەكامەرالار مەن GPS-ترەكەرلەر ارقىلى باقىلاۋ سەكٸلدٸ ەرەكەتتەر بولۋى ىقتيمال. مۇنداي ەرەكەتتەر ۋاقىت ٶتە كەلە زورلىق-زومبىلىق, دەنساۋلىققا زييان كەلتٸرۋ نەمەسە مٷلٸككە زالال كەلتٸرۋ سيياقتى اۋىر قىلمىستارعا ۇلاسۋى ىقتيمال.
قۋدالاۋشىنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى — جەبٸرلەنۋشٸنٸ باقىلاۋدا ۇستاپ, وعان ٷرەي مەن الاڭداۋشىلىق تۋدىرۋ. مۇنداي قۋدالاۋدىڭ قۇربانى كەز كەلگەن ادام بولۋى مٷمكٸن.
قىلمىستىق كودەكستٸڭ 115-1-بابىنا سەيكەس جازا رەتٸندە 200 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸشكە دەيٸن ايىپپۇل, 200 ساعاتقا دەيٸن قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋ نەمەسە 50 تەۋلٸككە دەيٸن قاماۋعا الۋ قاراستىرىلعان.
"ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ تاراپىنان اۋقىمدى دايىندىق جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى تٸركەۋ جەنە تەرگەپ-تەكسەرۋ تەرتٸبٸ بويىنشا ەدٸستەمەلٸك ۇسىنىمدار ەزٸرلەنٸپ, قىزمەتكەرلەرگە ارنايى وقىتۋ شارالارى ٶتكٸزٸلدٸ", — دەدٸ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ تەرگەۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى سامات ايسوۆ.
بۇل زاڭ ادامداردى قۋدالاۋدىڭ باستاپقى كەزەڭٸندە قورعاۋعا, پسيحولوگييالىق ەرٸ فيزيكالىق زيياننىڭ الدىن الۋعا جەنە قوعامداعى قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سامات ايسوۆتىڭ سٶزٸنشە, ستالكينگ قىلمىس رەتٸندە ەنگٸزٸلگەن كٷننەن باستاپ سوتقا 51 ٸسجولدانعان. ونىڭ ٸشٸندە 36 ٸس بويىنشا كٷدٸكتٸلەر ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قامالدى. اتالعان ساناتتاعى ٸستەردٸ تەرگەپ-تەكسەرۋ ٸٸم-نٸڭ باقىلاۋىندا.
وسىنداي وقيعالاردىڭ بٸرٸ باتىس قازاقستان وبلىسىندا تٸركەلدٸ. بۇرىنعى جۇبايى ەيەلدٸ جٷيەلٸ تٷردە قۋدالاپ كەلگەن: وعان قايتا-قايتا قوڭىراۋ شالىپ, حابارلامالار جازعان, جاڭا بايلانىس نٶمٸرلەرٸن تاۋىپ العان, تۇرعىلىقتى جەرٸنە كەلٸپ, كٷش قولدانامىن دەپ قورقىتقان. ەيەل تەلەفون نٶمٸرٸن اۋىستىرىپ, ونى بۇعاتتاعاننان كەيٸن دە ەر ادام تٷرلٸ اككاۋنتتار مەن نٶمٸرلەر ارقىلى جازۋدى جالعاستىرىپ, ونىڭ ەركٸنەن تىس بايلانىس ورناتۋعا تىرىسقان. بٶكەيوردا اۋداندىق سوتى ەر ادامدى كٸنەلٸ دەپ تانىپ, 100 ساعات قوعامدىق جۇمىس جازاسىن تاعايىندادى.
استانادا تاعى بٸر ەر ادام ستالكينگ جاساعانى ٷشٸن سوت شەشٸمٸمەن كٸنەلٸ دەپ تانىلدى. قالا تۇرعىنى جارتى جىل بويى ەيەلدٸ قۋدالاپ كەلگەن. ەيەل قارىم-قاتىناستى جالعاستىرۋدان باس تارتىپ, مەسسەندجەرلەردە بۇعاتتاعانىنا جەنە وعان قاتىستى قورعاۋ نۇسقاماسى شىعارىلعانىنا قاراماستان, ەر ادام ونى مازالاۋىن توقتاتپاعان. ول جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ جۇمىس ورنىنا جەنە تۇرعىلىقتى جەرٸنە بارىپ, سونداي-اق ونىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز بەينەجازباعا تٷسٸرگەن. سوت وعان 100 ساعات قوعامدىق جۇمىس جازاسىن تاعايىنداپ, مورالدىق زيياندى ٶتەۋدٸ مٸندەتتەدٸ. بۇدان بٶلەك, بۇرىن تاعايىندالعان باس بوستاندىعىن شەكتەۋ جازاسىنىڭ تالاپتارىن بۇزعانى ٷشٸن جازانىڭ ٶتەلمەگەن بٶلٸگٸ ناقتى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا اۋىستىرىلدى.
سەمەيدە دە وسىعان ۇقساس دەرەك تٸركەلدٸ. 31 جاستاعى ەر ادام نەكەدە بولا تۇرا ۇزاق ۋاقىت بويى باسقا بٸر قىزدى اڭدىپ جٷرگەنٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.
"وسى ورايدا ازاماتتارىمىزعا ٷندەۋ جاساعىمىز كەلەدٸ. ەگەر سٸز, جاقىندارىڭىز نەمەسە تانىستارىڭىز زاڭسىز قۋدالاۋعا تاپ بولسا, ونى ەش جاعدايدا ەلەۋسٸز قالدىرماڭىزدار. قىلمىستىق ەرەكەتتەردٸڭ جولىن كەسۋ جەنە كٸنەلٸ تۇلعالاردى جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋ ٷشٸن دەرەۋ پوليتسيياعا حابارلاڭىزدار", — دەپ تولىقتىردى ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ تەرگەۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى سامات ايسوۆ.
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ زاڭسىز ەرٸ مازاسىز سيپاتتاعى قۋدالاۋدىڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە قۇقىقتىق باعا بەرٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتەدٸ. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ زاڭمەن قورعالادى.
