Qazirgi ýaqytta kez kelgen adam Joǵarǵy Sottyń janynan qurylǵan Sot jiýriine sýdialardyń túrli áreketterine orai shaǵymdana alady dedi Joǵarǵy Sottyń sýdiasy, Sot jiýriiniń tóraǵasy Moriak Shegenov “Egemen Qazaqstanǵa” bergen suhbatynda. Biyl aqpanda Memleket basshysy Jarlyǵymen Sot jiýrii týraly erejeniń jańa redaktsiiasy bekitilgen bolatyn. Joǵarǵy Sot janynan qurylǵan Sot jiýriinde eki: biliktilik jáne tártiptik komissiia bar. Osy eki komissiianyń aldyńǵysynyń quramyna toǵyz adam, al tártiptik komissiiaǵa jeti adam kiredi. Olar Joǵary Sottyń, oblystyq sottyń sýdialary, aýdandyq sottyń jáne otstavkadaǵy sýdialar. Mine, osy qos komissiianyń basyn qosqanda olardy Sot jiýrii dep ataimyz. Munyń múshelerin jasyryn daýyspen Joǵarǵy Sottyń jalpy otyrysynda úsh jyl merzimge sailaidy.
“Búgingi kúnge deiin Astana, Almaty qalalarynyń jáne kóptegen oblystardyń sottarynda bolyp, sýdialardyń biliktiligi men tártibine negizdelgen synaqtardy ótkizdik. Respýblika boiynsha sottarda qyzmet isteitin 2600 sýdia bar. Árine, olardyń báriniń birdei biliktiligi tarazyǵa tartylmaidy. Eńbek ótili bes jyldan jiyrma jylǵa deiingi sýdialar biliktiligi mindetti túrde tekseriledi. Al eńbek ótili jiyrma jyldan asqandarǵa mundai synaq kózdelmegen. Óitkeni, jiyrma jyl qyzmet etken sýdianyń tájiribesi de, bilimi de talapqa sai keletindigi aitpasa da túsinikti. Sol siiaqty eńbek ótili áli bes jylǵa tola qoimaǵan jas sýdialardyń da bul tarazyǵa tartylmaityndyǵyn aitqan jón. Alaida jańa zań boiynsha endi kelesi jyldan bastap, qyzmetke kelgen jas sýdianyń eńbek ótili bir jylǵa tolǵanda, onyń bilimi sarapqa salynady. Sóitip bul synaq onyń bes jylǵa deiin sýdia bolyp jumys isteitindigin iaki istei almaityndyǵyn, iaǵni jaramsyzdyǵyn aiyryp, belgilep beredi. Bes jyldan soń tekseris taǵy qaitalanady”, deidi Moriak Shegenov. Al eger osy biliktiligi tekserilgen qandai sýdia bolsa da, onyń jaramsyzdyǵy anyqtalsa, Sot jiýrii Joǵary Sot keńesine usynys túsiredi. Onda pálenshe degen sýdianyń naqty bilim deńgeii men biliktiligi onyń odan ári sýdia bolyp qyzmet etýine jaramaidy degen qorytyndy túiindeledi. Osyǵan bailanysty Joǵary Sot keńesi sáikes sheshim shyǵarady.
“Sýdialardyń biliktiligi qalai tekseriledi? Onyń bilim deńgeii qalaisha anyqtalady?” degen suraqqa ol: “Biz sýdialardyń bilimi men biliktiligin anyqtaýdyń eń tiimdi de ońdy jolyn taptyq. Synaqqa kelgen ár sýdiaǵa bilet beriledi. Onda negizinen tórt suraq jazylǵan. Úsh suraǵy ár sýdianyń atqaratyn qyzmet salasyna qatysty. Óitkeni, qylmystyq, azamattyq, ákimshilik, ekonomikalyq, t.b. bolyp qaralatyn ister bólinedi. Al tórtinshi suraq jalpy suraq bolyp tabylady. Onda sýdianyń búgingi ómir tynysynan qanshalyqty habardar ekendigi nazarǵa alynady. Osy suraq arqyly sýdianyń jan-jaqty bilimdiligi, biliktiligi anyqtalady. Sol siiaqty emtihan qabyldaý barysynda sýdianyń atqarǵan qyzmetiniń úsh jyldyq nátijesi qaralady. Onda jumys sapasy, tártibi, isterdi qaraýy, ústinen túsken aryz-shaǵymdar, t.b. bári sarapqa salynady. Sóitip osyndai tarazylaý arqyly kimniń kim ekendigi alaqanǵa salǵandai aiqyndalyp shyǵa keledi. Árkim óz ornyn tabady” dep jaýap berdi. Onyń aitýynsha, Sot jiýriiniń músheleri «júzden júirik, myńnan tulpar» bolýǵa tiis. Ol úshin múshelikke tańdaý qatań júrgiziledi. Birneshe adam básekelestikke túsedi. Top jarǵandar ǵana alynady. Bul jerde atqaryp jatqan jumystyń sapasy, óziniń bilimi men biliktiligi, tártibi, qabilet-qarymy qaperge alynady. Sondyqtan bulardyń bári jasyryn daýys berý arqyly sailanady. Osylaisha aýdanda, oblysta, odan ári Joǵarǵy Sottaǵy elekten ótken úzdikter Sot jiýriiniń músheleri atanady. Odan keiin osy júirikter men tulparlar Sot jiýriiniń tóraǵasyn daýysqa salyp tańdaidy. Bul tańdaý óte jaýapty jáne tartysty ótetini belgili. Buǵan Joǵarǵy Sottyń Tóraǵasy da qatysady. Sot jiýriiniń músheleri úsh jylǵa sailanady.
“Sýdialardyń is-áreketine bailanysty shaǵymdar da túsedi. Biraq bul aryzdardyń kóptigin bildirmeidi. Óitkeni, sýdia qabyldaǵan sheshimge qos taraptyń biri mindetti túrde razy bolmaityndyǵy aqiqat. Demek, eki jaqtyń biri, áiteýir bir aryzdanady. Sondai aryzdardyń sany qazirgi kúni 244-ke jetip otyr. Sýdianyń ústinen jazylǵan aryzdaǵy derekter rastalǵan jaǵdaida, iaǵni sýdianyń áreketinde Ádep kodeksiniń normalary buzylǵandyǵy anyqtalsa, osy dálelin tapqan faktiler boiynsha sýdia tártiptik jaýapkershilikke tartylady” dedi Moriak Shegenov.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)