Shyǵys Qazaqstan oblysynda turmystyq qatty qaldyqtardy jinaý jáne qaita óńdeý máseleleri talqylandy, dep habarlaidy QazAqparat.
«Ornyqty damýǵa járdemdesý» ortalyǵy plastikalyq qaldyqtardy jinaý jáne qaita óńdeý júiesin jetildirý jóninde respýblikanyń 6 iri qalasyn qamtityn arnaiy joba ázirlegen. Osy oraida birqatar kezdesýler men konferentsiialar ótkizilýde. Óskemen qalasynda uiymdastyrylǵan kezekti dóńgelek ústel barysynda kásipkerler, memlekettik qyzmetkerler jáne ekobelsendiler bas qosyp qatty qaldyqtardy, onyń ishinde plastikalyq qaldyqtardy jinaý men qaita óńdeýdi damytý máselelerin talqyǵa saldy.
«KazWaste» qaldyqtardy basqarý jónindegi qazaqstandyq qaýymdastyqtyń úilestirýshisi Aijan Rysqulovanyń aitýynsha, elimizdegi bir otbasy jylyna 500-ge jýyq plastikalyq bótelkeni qoqysqa shyǵarady. Qazaqstanda plastiktiń barlyq qaldyqtary 19 mlrd teńgeden astam somaǵa jinalǵan. Jyl saiyn búkil álemde minýtyna 1 million plastikalyq bótelke satyp alynady, al onyń jartysynan azy qaita óńdeýge jinalady. Bul jaǵdaida plastikti joiý shamamen 450 jylǵa sozylmaq.
Eýropada turmystyq qaldyqtardy kádege jaratý burynnan tabysty biznes, al eýropalyqtar úshin qoqysty suryptaý – úirenshikti is bolǵanyna qaramastan, Qazaqstanda bul áli de tiimdi kásip bolyp sanalmaidy. Ekologiialyq qaýipsizdik ortalyǵynyń direktory Gennadii Koreshkovtyń aitýynsha, bul turǵyda memlekettik qoldaý jetkiliksiz.
«Qazir Óskemende qoqysty bólek jinaýǵa arnalǵan 600 konteiner bar. Biraq soǵan qaramastan, qaldyqtar bir mashinaǵa túsedi. Ázirge adamdardy úide qoqysty suryptaýǵa úiretý qiyn. Qaita óńdeýde de kóptegen kedergiler bar. Barlyǵy kásipkerlerdiń óz moinyna júkteledi. Negizinen turmystyq qatty qaldyqtardy basqarý jónindegi memlekettik baǵdarlama qajet», - deidi ol.
Gennadii Koreshkovtyń aitýynsha, turmystyq qatty qaldyqtarmen ainalysatyn aimaqtyq uiymdar bankrotqa ushyraýǵa shaq qalyp otyr. Mysaly, iske qosylǵanyna jarty jyl ǵana bolǵan Ridderdegi qoqys suryptaý kesheni jabylý aldynda tur.
Sonymen qatar «Ekovostok-lider» QTQ jinaý jáne suryptaý kompaniiasy shyǵynǵa batýda. Kásiporyn 2016 jyldan bastap plastik jinaýmen ainalysady. Ai saiyn kompaniia Pavlodar óńdeý kásipornyna 15-20 tonna plastik tasymaldaidy. Alaida, mekeme direktory Dinara Ákimjanovanyń aitýynsha, shyǵyndardy óteý úshin aiyna keminde 100 tonna jinaý qajet. Budan bólek, plastikalyq qaldyqtardy qaita óńdeý kásiporyndaryna jetkizý quny únemi ósip keledi.
«Osy arqyly tabys tabý úshin keń aýqymda jumys isteý kerek. Al qazir biz tek shyǵynǵa batyp otyrmyz. Bizdiń oblysta plastikti óńdeitin kompaniialar joq. Sondyqtan biz úshin eń qiyny – tasymaldaý. Jumys istei bastaǵanymyzda, óńdeýge arnalǵan plastikpen tielgen fýranyń quny 150 myń teńge bolatyn. Qazir 400 myń teńgege jetedi. Osynyń saldarynan shyǵyn kóbeidi. Eger memleket bizge logistika máselesin sheshýge kómektesse júgimiz jeńilder edi», – dep atap ótti «Ekovostok-lider»direktory.
Sondai-aq, Dinara Ákimjanova halyqqa qaldyqtardy suryptaý mádenietin úiretý qajettigin atap ótti.
«Turǵyndar qoqysty suryptaýǵa daǵdylanbaǵan, buǵan mán de bermeidi. Sondyqtan túsindirý jumystaryn júrgizý qajet. Eger adamdar plastikalyq zattardy arnaiy konteinerge tastamas buryn, qaita paidalanýǵa jol bermeý maqsatynda ony jýyp, etiketkasyn alyp, qaqpaǵyn ashyp tastasa jaqsy bolar edi. Óitkeni qoqys óńdeitin zaýyttar las plastikterdi qabyldamaidy», - dedi ol.
