شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى جيناۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ورنىقتى دامۋعا جەردەمدەسۋ» ورتالىعى پلاستيكالىق قالدىقتاردى جيناۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ جٶنٸندە رەسپۋبليكانىڭ 6 ٸرٸ قالاسىن قامتيتىن ارنايى جوبا ەزٸرلەگەن. وسى ورايدا بٸرقاتار كەزدەسۋلەر مەن كونفەرەنتسييالار ٶتكٸزٸلۋدە. ٶسكەمەن قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان كەزەكتٸ دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا كەسٸپكەرلەر, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر جەنە ەكوبەلسەندٸلەر باس قوسىپ قاتتى قالدىقتاردى, ونىڭ ٸشٸندە پلاستيكالىق قالدىقتاردى جيناۋ مەن قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸن تالقىعا سالدى.
«KazWaste» قالدىقتاردى باسقارۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاندىق قاۋىمداستىقتىڭ ٷيلەستٸرۋشٸسٸ ايجان رىسقۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدەگٸ بٸر وتباسى جىلىنا 500-گە جۋىق پلاستيكالىق بٶتەلكەنٸ قوقىسقا شىعارادى. قازاقستاندا پلاستيكتٸڭ بارلىق قالدىقتارى 19 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا جينالعان. جىل سايىن بٷكٸل ەلەمدە مينۋتىنا 1 ميلليون پلاستيكالىق بٶتەلكە ساتىپ الىنادى, ال ونىڭ جارتىسىنان ازى قايتا ٶڭدەۋگە جينالادى. بۇل جاعدايدا پلاستيكتٸ جويۋ شامامەن 450 جىلعا سوزىلماق.
ەۋروپادا تۇرمىستىق قالدىقتاردى كەدەگە جاراتۋ بۇرىننان تابىستى بيزنەس, ال ەۋروپالىقتار ٷشٸن قوقىستى سۇرىپتاۋ – ٷيرەنشٸكتٸ ٸس بولعانىنا قاراماستان, قازاقستاندا بۇل ەلٸ دە تيٸمدٸ كەسٸپ بولىپ سانالمايدى. ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گەنناديي كورەشكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتٸك قولداۋ جەتكٸلٸكسٸز.
«قازٸر ٶسكەمەندە قوقىستى بٶلەك جيناۋعا ارنالعان 600 كونتەينەر بار. بٸراق سوعان قاراماستان, قالدىقتار بٸر ماشيناعا تٷسەدٸ. ەزٸرگە ادامداردى ٷيدە قوقىستى سۇرىپتاۋعا ٷيرەتۋ قيىن. قايتا ٶڭدەۋدە دە كٶپتەگەن كەدەرگٸلەر بار. بارلىعى كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶز موينىنا جٷكتەلەدٸ. نەگٸزٸنەن تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى باسقارۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك باعدارلاما قاجەت», - دەيدٸ ول.
گەنناديي كورەشكوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتارمەن اينالىساتىن ايماقتىق ۇيىمدار بانكروتقا ۇشىراۋعا شاق قالىپ وتىر. مىسالى, ٸسكە قوسىلعانىنا جارتى جىل عانا بولعان ريددەردەگٸ قوقىس سۇرىپتاۋ كەشەنٸ جابىلۋ الدىندا تۇر.
سونىمەن قاتار «ەكوۆوستوك-ليدەر» قتق جيناۋ جەنە سۇرىپتاۋ كومپانيياسى شىعىنعا باتۋدا. كەسٸپورىن 2016 جىلدان باستاپ پلاستيك جيناۋمەن اينالىسادى. اي سايىن كومپانييا پاۆلودار ٶڭدەۋ كەسٸپورنىنا 15-20 توننا پلاستيك تاسىمالدايدى. الايدا, مەكەمە ديرەكتورى دينارا ەكٸمجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, شىعىنداردى ٶتەۋ ٷشٸن ايىنا كەمٸندە 100 توننا جيناۋ قاجەت. بۇدان بٶلەك, پلاستيكالىق قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنا جەتكٸزۋ قۇنى ٷنەمٸ ٶسٸپ كەلەدٸ.
«وسى ارقىلى تابىس تابۋ ٷشٸن كەڭ اۋقىمدا جۇمىس ٸستەۋ كەرەك. ال قازٸر بٸز تەك شىعىنعا باتىپ وتىرمىز. بٸزدٸڭ وبلىستا پلاستيكتٸ ٶڭدەيتٸن كومپانييالار جوق. سوندىقتان بٸز ٷشٸن ەڭ قيىنى – تاسىمالداۋ. جۇمىس ٸستەي باستاعانىمىزدا, ٶڭدەۋگە ارنالعان پلاستيكپەن تيەلگەن فۋرانىڭ قۇنى 150 مىڭ تەڭگە بولاتىن. قازٸر 400 مىڭ تەڭگەگە جەتەدٸ. وسىنىڭ سالدارىنان شىعىن كٶبەيدٸ. ەگەر مەملەكەت بٸزگە لوگيستيكا مەسەلەسٸن شەشۋگە كٶمەكتەسسە جٷگٸمٸز جەڭٸلدەر ەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ «ەكوۆوستوك-ليدەر»ديرەكتورى.
سونداي-اق, دينارا ەكٸمجانوۆا حالىققا قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ مەدەنيەتٸن ٷيرەتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«تۇرعىندار قوقىستى سۇرىپتاۋعا داعدىلانباعان, بۇعان مەن دە بەرمەيدٸ. سوندىقتان تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ قاجەت. ەگەر ادامدار پلاستيكالىق زاتتاردى ارنايى كونتەينەرگە تاستاماس بۇرىن, قايتا پايدالانۋعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ونى جۋىپ, ەتيكەتكاسىن الىپ, قاقپاعىن اشىپ تاستاسا جاقسى بولار ەدٸ. ٶيتكەنٸ قوقىس ٶڭدەيتٸن زاۋىتتار لاس پلاستيكتەردٸ قابىلدامايدى», - دەدٸ ول.
