Saiabaqtaǵy demalys mádenieti ‒ tazalyq pen tártipten bastalady

Saiabaqtaǵy demalys mádenieti ‒ tazalyq pen tártipten bastalady
Foto: Aijan Alhabek

Ult.kz-te jihankez jýrnalist Dinara Bolattyń ózge paiymy

Kóktem, aldymyz jaz. Taza aýada, kók óskinniń ortasynda júrip serýendep, saiabaqta demalatyn kezeń bastaldy. Qazirdiń ózinde kún jylynyp,  aǵashtar gúldep, kelýshileri kóbeiip,  saiabaqtarǵa jan bite tústi. Bir adam óz oilaryn tiianaqtap, demalý úshin kelse, bireýler otbasy, dostarymen ádemi estelikter jinaýǵa keledi. Sońǵy jyldary saiabaqta piknik jasaý, sportpen shuǵyldaný  qala turǵyndarynyń qalypty, turaqty ádetine ainaldy. Saiabaq mádenieti saqtalsa qai kóriniste ádemi-aq.

Jyl saiyn saiabaqtardaǵy basty másele ‒ tazalyq saqtaý bolyp tur. Osy oraida saiabaqta ýaqyt ótkizýdiń de óz mádenieti bar ekenin aitý kerek.

Máselen jalǵyz, álde birneshe adam júre me, ózinen keiin qoqysty jinap, arnaiy qoqys jáshikterine tastaý kerek. Tabiǵatqa qurmetpen qaraý da ózekti. Ásirese qazir alma, shie aǵashtary, bórtegúl gúldep jatqan kezde ony julyp, úige áketpeý, qorshalǵan, basýǵa bolmaidy degen jerlerdi basyp ótpeý, gúlzarlardy búldirmeý sekildi qarapaiym ádepten shyqqan tártipterdi saqtaý qajet.

Odan bólek, sońǵy jyldary kishkentai kúshikterimen saiabaqtarda qydyrý bizdiń qoǵamda da sán bola bastady. Olardyń da arnaiy oryndarda dáret syndyrýyn qadaǵalaý, ne sońynan jinap júrý qajet.

Saiabaqqa kelgen ár adam ózindei demalýǵa kelgenderge qurmetpen qaraý, qatty sóilemeý, balaǵat sóz aitpaý, mýzykanyń daýysyn joǵary qoimaý, júgirýshilerge, velosipedpen júrýshilerge arnalǵan jolaqtarmen júrmeý ‒ munyń barlyǵy saiabaq mádenietine jatady. 

Bul oraida halqy saiabaqqa jii baratyn Japoniia, Germaniia, Frantsiia, AQSh tájiribesinen úlgi alýǵa bolady. 

Japoniiada saiabaqtardaǵy tazalyq tańǵaldyrady. Bul elde jalpy qoqys jáshikteri óte sirek kezdesedi, tipti keibir baqtarda bolmaidy da. Dese de ár kelýshi  qoqysty ózimen birge áketip, úiindegi qoqys jáshigine salady. 


Foto: Dinara Bolattyń jeke muraǵatynan

Frantsiia, Germaniia saiabaqtarynda itterdi serýendetken kezde arnaiy dorbalar qoldaný mindetti. Tipti saiabaq kireberisinde sol janýarlarǵa arnalǵan dorbalar tegin turady. Odan bólek, Eýropa saiabaqtarynda arnaiy tynyshtyq zonalary piknik ótkizetin jerlerden bólek ornalasqanyn baiqaýǵa bolady. 

Al qatań aiyppul eli sanalatyn Singapýrda saiabaq mádenieti tártip buzǵan kelýshige bir eńbekaqy  kóleminde aiyppul salynýmen baqylanady. 

PAIYM

Elimizdiń bas qalasy jyldan jylǵa saiabaqtardy kóbeitip, jaǵdailaryn jaqsartyp, «saiabaqtar qalasy» bolýǵa umtylyp keledi. Qýanarlyq jaǵdai. Alaida elimizde saiabaqtarǵa jaǵdai jasaýmen birge sol jasalynǵan igilikti qorǵap, saqtaý sharalaryn qosa qarastyrsa eken. Árine tazalyq pen tártip ‒ ár kelýshiniń óz ar uiatynda, adamzat aldyndaǵy jeke jaýapkershiliginde. Degenmen saiabaqta demalý mádenietine endi jetip jatqan halyqqa saiabaq tazalyǵy, demalý ádebi boiynsha nusqaýlyqtar jasap, eskertip, ortaq keńistikke syilastyqpen qaraýdy úiretip jiberse artyq etpeitini anyq.


Dinara Bolat

Oqi otyryńyz: Sahna siqyr men kitap rýhy