ساياباقتاعى دەمالىس مەدەنيەتٸ ‒ تازالىق پەن تەرتٸپتەن باستالادى

فوتو: ايجان الحابەك

Ult.kz-تە جيھانكەز جۋرناليست دينارا بولاتتىڭ ٶزگە پايىمى

كٶكتەم, الدىمىز جاز. تازا اۋادا, كٶك ٶسكٸننٸڭ ورتاسىندا جٷرٸپ سەرۋەندەپ, ساياباقتا دەمالاتىن كەزەڭ باستالدى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە كٷن جىلىنىپ,  اعاشتار گٷلدەپ, كەلۋشٸلەرٸ كٶبەيٸپ,  ساياباقتارعا جان بٸتە تٷستٸ. بٸر ادام ٶز ويلارىن تيياناقتاپ, دەمالۋ ٷشٸن كەلسە, بٸرەۋلەر وتباسى, دوستارىمەن ەدەمٸ ەستەلٸكتەر جيناۋعا كەلەدٸ. سوڭعى جىلدارى ساياباقتا پيكنيك جاساۋ, سپورتپەن شۇعىلدانۋ  قالا تۇرعىندارىنىڭ قالىپتى, تۇراقتى ەدەتٸنە اينالدى. ساياباق مەدەنيەتٸ ساقتالسا قاي كٶرٸنٸستە ەدەمٸ-اق.

جىل سايىن ساياباقتارداعى باستى مەسەلە ‒ تازالىق ساقتاۋ بولىپ تۇر. وسى ورايدا ساياباقتا ۋاقىت ٶتكٸزۋدٸڭ دە ٶز مەدەنيەتٸ بار ەكەنٸن ايتۋ كەرەك.

مەسەلەن جالعىز, ەلدە بٸرنەشە ادام جٷرە مە, ٶزٸنەن كەيٸن قوقىستى جيناپ, ارنايى قوقىس جەشٸكتەرٸنە تاستاۋ كەرەك. تابيعاتقا قۇرمەتپەن قاراۋ دا ٶزەكتٸ. ەسٸرەسە قازٸر الما, شيە اعاشتارى, بٶرتەگٷل گٷلدەپ جاتقان كەزدە ونى جۇلىپ, ٷيگە ەكەتپەۋ, قورشالعان, باسۋعا بولمايدى دەگەن جەرلەردٸ باسىپ ٶتپەۋ, گٷلزارلاردى بٷلدٸرمەۋ سەكٸلدٸ قاراپايىم ەدەپتەن شىققان تەرتٸپتەردٸ ساقتاۋ قاجەت.

ودان بٶلەك, سوڭعى جىلدارى كٸشكەنتاي كٷشٸكتەرٸمەن ساياباقتاردا قىدىرۋ بٸزدٸڭ قوعامدا دا سەن بولا باستادى. ولاردىڭ دا ارنايى ورىنداردا دەرەت سىندىرۋىن قاداعالاۋ, نە سوڭىنان جيناپ جٷرۋ قاجەت.

ساياباققا كەلگەن ەر ادام ٶزٸندەي دەمالۋعا كەلگەندەرگە قۇرمەتپەن قاراۋ, قاتتى سٶيلەمەۋ, بالاعات سٶز ايتپاۋ, مۋزىكانىڭ داۋىسىن جوعارى قويماۋ, جٷگٸرۋشٸلەرگە, ۆەلوسيپەدپەن جٷرۋشٸلەرگە ارنالعان جولاقتارمەن جٷرمەۋ ‒ مۇنىڭ بارلىعى ساياباق مەدەنيەتٸنە جاتادى. 

بۇل ورايدا حالقى ساياباققا جيٸ باراتىن جاپونييا, گەرمانييا, فرانتسييا, اقش تەجٸريبەسٸنەن ٷلگٸ الۋعا بولادى. 

جاپونييادا ساياباقتارداعى تازالىق تاڭعالدىرادى. بۇل ەلدە جالپى قوقىس جەشٸكتەرٸ ٶتە سيرەك كەزدەسەدٸ, تٸپتٸ كەيبٸر باقتاردا بولمايدى دا. دەسە دە ەر كەلۋشٸ  قوقىستى ٶزٸمەن بٸرگە ەكەتٸپ, ٷيٸندەگٸ قوقىس جەشٸگٸنە سالادى. 

فوتو: دينارا بولاتتىڭ جەكە مۇراعاتىنان

فرانتسييا, گەرمانييا ساياباقتارىندا يتتەردٸ سەرۋەندەتكەن كەزدە ارنايى دوربالار قولدانۋ مٸندەتتٸ. تٸپتٸ ساياباق كٸرەبەرٸسٸندە سول جانۋارلارعا ارنالعان دوربالار تەگٸن تۇرادى. ودان بٶلەك, ەۋروپا ساياباقتارىندا ارنايى تىنىشتىق زونالارى پيكنيك ٶتكٸزەتٸن جەرلەردەن بٶلەك ورنالاسقانىن بايقاۋعا بولادى. 

ال قاتاڭ ايىپپۇل ەلٸ سانالاتىن سينگاپۋردا ساياباق مەدەنيەتٸ تەرتٸپ بۇزعان كەلۋشٸگە بٸر ەڭبەكاقى  كٶلەمٸندە ايىپپۇل سالىنۋمەن باقىلانادى. 

پايىم

ەلٸمٸزدٸڭ باس قالاسى جىلدان جىلعا ساياباقتاردى كٶبەيتٸپ, جاعدايلارىن جاقسارتىپ, «ساياباقتار قالاسى» بولۋعا ۇمتىلىپ كەلەدٸ. قۋانارلىق جاعداي. الايدا ەلٸمٸزدە ساياباقتارعا جاعداي جاساۋمەن بٸرگە سول جاسالىنعان يگٸلٸكتٸ قورعاپ, ساقتاۋ شارالارىن قوسا قاراستىرسا ەكەن. ەرينە تازالىق پەن تەرتٸپ ‒ ەر كەلۋشٸنٸڭ ٶز ار ۇياتىندا, ادامزات الدىنداعى جەكە جاۋاپكەرشٸلٸگٸندە. دەگەنمەن ساياباقتا دەمالۋ مەدەنيەتٸنە ەندٸ جەتٸپ جاتقان حالىققا ساياباق تازالىعى, دەمالۋ ەدەبٸ بويىنشا نۇسقاۋلىقتار جاساپ, ەسكەرتٸپ, ورتاق كەڭٸستٸككە سىيلاستىقپەن قاراۋدى ٷيرەتٸپ جٸبەرسە ارتىق ەتپەيتٸنٸ انىق.

وقي وتىرىڭىز: ساحنا سيقىر مەن كٸتاپ رۋحى